رشد چشمگير توليد علم در ايران

کادمی علوم انجمن سلطنتی انگلیس در تازه ترین گزارش خود به طبقه‌بندی تحقیقات علمی در سطح جهانی پرداخت و نشان داد که ایران در شمار کشورهایی قرار دارد که بیشترین رشد را در توسعه تحقیقات علمی به ثبت رسانده است.
گزارش «دانش، شبکه‌ها و ملت‌ها» که از سوی آکادمی علوم انجمن سلطنتی انگلیس منتشر شده نشان می‌دهد تا سال 2013 چین در عرصه تحقیقات علمی از امریکا پیشی خواهد گرفت. توان چین موجب شده است که این کشور آسیایی بین سال‌های 1996 تا 2008 از رتبه ششم جهانی به رتبه دوم تحقیقات علمی برسد و در کمتر از چند سال دیگر با قرار گرفتن در جایگاه کنونی امریکا رتبه نخست در این عرصه را به دست آورد.
در این گزارش آمده است: «چین از نظر تعداد انتشار مقالات علمی از انگلیس پیش افتاده است و پیش‌بینی می‌شود که احتمالاً تا سال 2013 و به طور حتم تا سال 2020 حتی از امریکا نیز سبقت گیرد.»
این تحقیقات نشان می‌دهد که در سال 1996 انتشار مقالات علمی دانشمندان امریکایی در مجلات معتبر بین‌المللی برابر با 296 هزار و 513 هزار و تعداد مقالات علمی دانشمندان چینی 25 هزار و 474 هزار یعنی کمتر از یک دهم بود. از آن زمان تولید تحقیقات علمی در امریکا با کسب یک رشد تنها 8 درصدی در مدت 12 سال به 316 هزار و 317 مقاله رسیده است، درحالی که در سال 2008 دانشمندان چینی 184 هزار و 80 تحقیق را منتشر کردند که این نشان دهنده یک توسعه انفجاری است.
طبقه‌بندی تحقیقات علمی در سطح جهانی نشان می‌دهد که کشورهای غربی شامل انگلیس، آلمان، فرانسه، کانادا، ایتالیا و اسپانیا همچنان با قرار گرفتن در میان 10 رتبه برتر، بیشترین تعداد تحقیقات علمی را به نام خود به ثبت رسانده‌اند، درحالی که ژاپن که تاکنون رتبه دوم جهانی را در اختیار داشت این رتبه را به چین واگذار کرده و خود در سکوی چهارم قرار گرفته است.همچنین نتایج این گزارش حاکی از آن است که هند برای اولین بار با قرار گرفتن در رتبه 10 این طبقه بندی در شمار 10 کشور برتر با بیشترین تعداد انتشار مقالات علمی قرار گرفته است. هند در این طبقه‌بندی جدید در جای روسیه ایستاده است.
گزارش «دانش، شبکه‌ها و ملت‌ها» محصول آکادمی علوم انجمن سلطنتی انگلیس برپایه تعداد مقالات و نتایج تحقیقات علمی منتشر شده در معتبرترین نشریات و مجلات علمی دنیا و با مقایسه دو دوره زمانی 1993 تا 2003 و 2004 تا 2008 انجام شده است.این گزارش خاطرنشان می‌کند: «در حال حاضر امریکا با تولید 20 درصد از کل تحقیقات علمی، برخورداری از برترین دانشگاه‌ها و سرمایه‌گذاری حدود 400 میلیارد‌ دلار در سال در بخش تحقیقات و توسعه، رهبر جهانی در این عرصه است.» باوجود این، گزارش آکادمی علوم انگلیس تأيید می‌کند که رقم تحقیقات انجام شده در امریکا از 4/26 درصد به 2/21 درصد کاهش یافته است.
همچنین انگلیس، ژاپن، آلمان و فرانسه نیز در سال‌های اخیر با کاهش تولید تحقیقات علمی روبه‌رو بوده‌اند. این در حالی است که رشد چین در تولید تحقیقات علمی از4/4 درصد به 2/10 درصد کنونی، دوبرابر شده است.این گزارش نشان می‌دهد که ارتباط فشرده‌ای میان سرمایه‌گذاری و نتایج به دست آمده در بخش تحقیقات علمی وجود دارد. یک نمونه بارز در این مورد، ترکیه است.ترکیه تحقیقات را در اولویت مطلق خود قرار داده و به همین منظور سرمایه‌گذاری‌های عمومی در این بخش را به 6 برابر رسانده است. نتیجه این سرمایه‌گذاری موجب شده است که در مدت 10 سال تعداد محققان در این کشور 43 درصد و تعداد مقالات علمی منتشر شده چهار برابر شود.
نمونه دیگر ایران است که با عبور از 736 مقاله در سال 1996 به 13 هزار و 238 مقاله در سال 2008 رسیده و یک رشد چشمگیر را در تعداد انتشار مقالات علمی به ثبت رسانده است.تونس نیز که تا 10 سال قبل هیچ سرمایه‌گذاری در این بخش انجام نمی‌داد اکنون 7/0 درصد از بودجه خود را به علم اختصاص داده است.