ملاحظاتي براي ارتقاء كاروانهاي راهيان نور

شايد وقتي كه سالها پيش حضرت امام(ره) در پيام تاريخي پذيرش قطعنامه فرمودند: »خدا مي‌داند راه و رسم شهادت كور شدني نيست و اين ملتها و آيندگان هستند كه به راه شهيدان اقتدا خواهند كرد و همين تربت پاك شهيدان است كه تا قيامت‏ مزار عاشقان و عارفان و دلسوختگان و دارالشفاى آزادگان خواهد بود» (29/4/67) كمتر كسي باور مي‌كرد كه از همان فرداي پايان جنگ، كاروانهايي از نسل سوم انقلاب با عنوان كاروان "راهيان نور" براي آشنا شدن با حماسه بزرگ دفاع مقدس راهي ديار نور در جنوب و غرب كشور شوند.

در طول بيش از دو دهه از پايان جنگ كاروانهاي راهيان نور به يك از منابع عظيم توليد معنويت، بازشناسي هويت اسلامي - انقلابي  و فرصتي براي خودسازي انقلابي نسل سوم انقلاب اسلامي مبدل شده است.

اعزام صدها هزار علاقمند شناخت و كسب معرفت نسبت به آنچه در دهه 60 در ايران زمين گذشته است، ماههاي بهمن و اسفند و فروردين ماه را به فرصتي استرات‍ژيك براي نظام اسلامي مبدل ساخته تا بتواند با آشنا ساختن جوانان با آرمانهاي انقلاب اسلامي، تداوم انقلاب و دستيابي به افقهاي پيش روي آن را هموار سازد.

طبق آخرين اخبار در مورد آمار زائرين راهيان نور، فرمانده قرارگاه مرکزي راهيان نور - سردار فضلي - با اعلام داشت: «از اسفند پارسال تاکنون 2 ميليون و 900 هزار نفر در قالب کاروان هاي راهيان نور در مناطق عملياتي دفاع مقدس حضور يافتند.»[1]

اين رقم به خوبي حجم مخاطبين را آشکار مي‌سازد و از اهميت اين فرصت حکايت دارد، ضمن آنکه همانطور که گفته شد، بخش عمده اي از اين زائرين را جوانان تشکيل مي‌دهند.

دستاوردهاي اردوي راهيان نور

در نگاهی گذرا، موارد زير را مي‌توان به عنوان بركات و دستاوردهاي اردوي راهيان نور در سالهاي اخير براي انقلاب اسلامي برشمرد:

1- آشنايي با بندگان برگزيده خداوند و ارائه الگويي مناسب براي نسل جوان امروز

2- آشنايي با آرمانها و ارزشهاي انقلاب اسلامي

3- هويت بخشي و بازشناسي هويت اصيل اسلامي و انقلابي

4- آشنايي نسل جوان با بخشي از تاريخ انقلاب اسلامي

5- آشنايي با رشادتها و دلاوري هاي رزمندگان اسلام در مقابله با دشمن

6- دشمن شناسي و شناخت جنايات استكبار جهاني عليه ملت ايران و تقويت خشم انقلابي عليه دشمنان

7- درس گيري و عبرت آموزي و تجربه اندوزي از چگونگي مقاومت و مبارزه با دشمنان انقلاب اسلامي

8- رشد و تقويت معنويت و آموزه هاي اخلاقي در جامعه

9- رشد و تقويت روحيه جهادي در جامعه به عنوان پشتوانه تحول و تعالي انقلاب اسلامي

10- پاسخ به سوالات و رفع شبهات زائرين نسبت به دفاع مقدس و انقلاب اسلامي

توجه به موارد مذكور، ضرورت تلاش براي زمينه سازي و تشويق اقشار مختلف جامعه براي حضور در اين اردوهاي ارزشمند را مشخص مي‌سازد.

اردوي راهيان و مساله بصيرت افزايي

اهميت ديگري كه براي سفرهاي راهيان نور در اين مقطع زماني خاص از دوران انقلاب اسلامي مي‌تواند برشمرد، وقوع فتنه عميقي است كه از سال 88 آغاز گرديده و همچنان در قالب سناريوهاي متفاوت ادامه دارد. سناريوي فتنه كه بعد از شكست سناريوي كودتاي مخملي در دستور كار ضدانقلاب خارجي و داخلي و با پشتوانه كشورهاي بيگانه دنبال مي شود، اولويت اول خود را تابوشكني و حمله به آرمانها و ارزشهاي انقلاب اسلامي قرار داده است.

هجمه همه جانبه به انديشه سياسي اسلام و زير سوال بردن نظريه ولايت فقيه، حمله به آرمانهاي انقلاب اسلامي، نقد و تخريب چهره تابناك حضرت امام خميني(ره)، هتك حرمت رهبر معظم انقلاب اسلامي، زير سوال بردن،  عملكرد سي ساله جمهوري اسلامي، زير سوال بردن تاريخ انقلاب اسلامي، زيرسوال بردن ارزشها و دستاوردهاي دفاع مقدس،  محورهاي اصلي فتنه گران در 20 ماه اخير را تشكيل مي دهد كه در قالب برنامه هاي صوتي- تصويري از طريق ماهواره و يادداشتها و مقالات و گفتگوهاي مختلف در فضاي مجازي، پيگيري شده است.

در اين شرايط، فضاي معنوي اردوهاي راهيان نور، در كنار مشاهده عيني واقعيات دفاع مقدس و مظلوميت فرزندان حضرت روح الله(ره) در دفاع از آرمانهاي اسلام و انقلاب، ضمينه را براي بصيرت افزايي فراهم كرده تا با توجه دادن زائران نسل جوان، به آرمانهاي اصيل انقلاب اسلامي، ماهيت نفاق آلود اين جريانها آشكار و القائات دروغين آنها واكاوي گردد.

واقعيت آن است كه جنگ نرم آغاز شده پس از شكست دشمن در جنگ سخت تحميلي، و فاز جديد آن پس از انتخابات دهم رياست جمهوري در سال 88، داراي ماهيتي يكسان با جنگ تحميلي دارد و تنها تفاوت آن در شيوه ها و ابزارهاي مواجهه با انقلاب اسلامي است كه اين مساله خطير بايد براي زائرين سرزمينهاي نور، مورد تحليل و بررسي قرار گيرد.

ملاحظاتي براي ارتقاء كيفي

در اين ميان براي ارتقاء و كيفيت بخشي به اردوهاي راهيان نور بعد از دو دهه تجربه، توجه به چند نكته ضروري است:

1- تلاش براي عبور از فضاي احساسي به فضاي معرفتي: يكي از ويژگي‌هاي سفرهاي زيارتي، غالب شدن فضاي معنوي و روحي - رواني خاصي است كه به بركت مكانهاي معنوي در وجود انسان حاكم مي شود. اين فضا فرصت مناسبي است كه انسان با تدبر و عميق شدن در وجود خود زمينه تحول و خودسازي را فراهم آورد. تحولي كه با پيوند ميان آدمي و ارزشهاي متعالي حاصل مي‌آيد. اما متاسفانه فرصت تامل و تدبر كمتر پيش آمده، لذا تحول مورد نظر محقق نشده و با فاصله گرفتن از اين مكانهاي معنوي، آن شور و احساس نيز فروكش كرده و روزمره گي بار ديگر بر وجود افراد حاكم مي شود.

در اين ميان عدم توجه به طرح مسايل عميق از فرهنگ جهاد و شهادت و بسنده كردن به نقل قول خاطراتي احساسي و عاطفي، خود مانعي بر سر راه اين تحول است. بنظر مي‌رسد براي غلبه فضاي معرفتي -كه موجب افزايش بصيرت و آگاهي افراد مي‌شود - بر فضاي احساسي - كه تنها به ارضاي كاذب روحي، رواني ختم مي‌شود- تدبيري اساسي انديشيد و اين مساله مورد توجه وي‍ژه راويان خادم و عزيز راهيان نور قرار گيرد.

2- حضور كافي رزمندگان دفاع مقدس به عنوان راوي در اردوي راهيان نور: حضور صدها هزار نفري زائران، ضرورت وجود راويان بسياري را در اردوهاي جنوب و غرب ضروري كرده است. در اين بين حضور رزمندگان روزهاي دفاع مقدس به عنوان شاهدان عيني آن حماسه ها و دلاورها و نقل خاطرات و مشاهدات، تاثير دوچنداني در ارتقاء كيفي اردوهاي مناطق عملياتي خواهد داشت. ضرورتي كه در سالهاي اخير بيش از پيش درک شده وليکن متاسفانه شاهد عدم حضور فعال اين عزيزان بطور سازمان يافته در اين مناطق هستيم. اين کمبود راوي و خاطره‌گو بدانجا منجر شده که نسل جديدي از راويان در اين مناطق به روايت خاطرات بپردازند که خود به لحاظ شرايط سني، در دفاع مقدس حاضر نبوده اند. اين مساله هرچند تا حدي مي‌تواند رافع کمبود راويان دفاع مقدس باشد، اما از تاثيرگذاري به مراتب کمتري برخوردار است و تنها از باب اضطرار توجيه پذير است.

3- نکته بسيار مهم و حياتي برنامه ريزي براي تداوم اين معنويت سرشار و آگاهي انقلابي بدست آمده در اين سفر معنوي – معرفتي، بعد از پايان سفر است، مشکلي که متاسفانه با سايه انداختن غفلت بر زندگي هاي روزمره، به آفت تمامي سفرهاي زيارتي مبدل شده است. واقعيت آن است که حضور در اين مناطق، تنها سرآغازي براي يک تحول بزرگ در وجود زائران را فراهم مي‌آورد، اما تداوم و استمرار آن بايد در جاي ديگري صورت گيرد که فرسنگها با آن فضا بيگانه است: "شهر"!

توجه به اين آفت، وقتي بيش از پيش اهميت مي‌يابد که به اين نکته توجه داشته باشيم که اغلب اردوهاي راهيان نور در ايام عيد نوروز و آغاز سال جديد صورت مي‌گيرد. متاسفانه ايام آغاز سال و بهار طبيعت که خود مي‌تواند فرصتي مناسب براي تعالي و تحول روحي آدمي باشد، به علت فرهنگ غلط رايج شده در جامعه، به شدت غفلت زا بوده و زمينه گناه و انحراف روحي و فکري در آن بيش از زمانهاي عادي است! لذا جوان و نوجواني که به دليل حضور چند روزه در ديار شهدا، غبار کدورت و گناه از دل زدوده و تصيم براي "پاک بودن" را زمزمه کرده است، بلافاصله وارد محيطي غفلت‌زا مي‌شود که تمام تصيمي و اراده اش را به مبارزه طلبيده است! محيطي ناهموار که در عرض چند روز مي‌تواند تمام دستاوردهاي سفر را حبط نمايد!

اين مساله دغدغه اي جدي است که مسئولين و متوليان برگزاري اين حرکت عظيم راهيان نور و همه کارشناسان و مسئولين فرهنگي کشور بايد براي آن چاره اي بينديشند.

4- تامين امکانات مناسب براي فراهم آمدن شرايط بهره برداري فکري - معنوي بيشتر از اين سفر، ضرورت دیگری است که به لطف تلاش ستاد راهیان نور و دیگر مجموعه‌های مسئول، تا حد قابل توجهی حاصل شده است. اما هنوز هم مشکلاتی وجود دارد که ضرورت سرمایه گذاری و توجه مسئولین را می‌طلبد.

5- توجه ويژه به زائرين جوان و نوجواني که براي اولين بار به سفر آمده اند و تلاش براي ثبت بهترين خاطرات و لحظات ناب براي آنها به نحوي که آنها را براي حضور مجدد در اين مناطق راغب سازد.

6- ارائه مباحثي در راستاي بصيرت افزايي و شناسايي چهره فتنه گران بايد با رعايت ملاحظاتي همراه باشد كه با توجه به وجود اقشار مختلف با گرايشهاي سياسي مختلف، احيانا نتيجه عكس نداده و فضاي معنوي و وحدت افزاي چنين اردوهايي را به مناقشات سياسي مبدل نسازد.

7- در مرحله پاسخگويي به سوالات و ابهامات، تلاش شود که با ارائه پاسخهاي منطقي و اقناعي از ذهن مخاطب ابهام زدايي شده و از ارائه پاسخهاي صوري و شعاري پرهيز شود.

8- بي‌رغبتي و عدم علاقمندي و يا برنامه ريزي مناسب براي حضور در اين اردوها از سوي بخشي از عزيزاني که خود روزگاري ميهمان اين سرزمينها و همدم و همنشين شهدا بوده اند، نيز قابل توجه ديگري است که نبايد به سادگي از کنار آن گذشت. طرح مسايلي چون وجود مشکلات زندگي و مشغله‌هاي کاري و ... نمي‌تواند توجيه قابل قبولي براي بي‌بهره ماندن از تجربه عظيم معنوي سفر به وادي کربلاي فرزندان خميني(ره) باشد. بي‌شک در زمانه‌اي که عناصر حزب اللهي بيش از همه اقشار در زير ذره بين ايادي استکبار براي تهاجم فرهنگي- اخلاقي- سياسي و حتي اقتصادي هستند، تداوم پيوستگي انقلابيون با هويت اسلامي- انقلابي و عدم انقطاع از فرهنگ جهاد و شهادت، از ضرورياتي است که سطوح عالي آن با حضور در اين مناطق محقق خواهد شد.

اين حضور اگر به همراه خانواده‌ها و فرزندان باشد، مي‌تواند بنيانهاي خانواده حزب اللهي و نيروهاي انقلابي را به برکت خون شهيدان براي هميشه از گزند انحراف مصون سازد.