جای خالی اخلاق در نقد دیپلماسی

بولتن نیوز : در زمانه اي كه دايره حوصله ها تنگ شود و افق اخلاق ها كوتاه گردد ، هرگونه انتقاد سازنده و نشان دادن عيب ها و نقص ها با واكنش هاي تند و ناباورانه روبرو مي شود واتفاقا در چنين هنگامه اي مرز هاي اقتدار و درستي با ضعف و ندانم كاري كم رنگ و مغشوش مي شود . مسلما در هر جامعه و كشوري خطوط قرمزي وجود دارد كه هيچ كس مجاز به عبور از آنها نيست ولي بسياري از افراد مايلند كه اين خطوط قرمز را با ضعف عملكرد خود گره بزنند تا كسي به چون وچرا پيرامون اين عملكرد نپردازد و به اصطلاح در حاشيه امن قرار گيرند. درست در همين جا است كه خطوط قرمز درست و اصولي جامعه آسيب مي بيند و بصور غير رسمي چراغ سبزر عبور از آنها نشان داده مي شود .

آقاي صادق خرازي بعنوان يك ديپلمات باسابقه از نوع عملكرد آقاي متكي در دوران وزارتش انتقاد كرده و انزوا وكنارگذاشتن نخبگان دستگاه ديپلماسي را در آن زمان مورد نكوهش قرار داده است . وي در بخشي از سخنان خود چنين مي آورد كه ... در اين دوره وزارت خارجه گرفتار نخبه‎زدايي شد و اي‎کاش در وزارت خارجه شايسته سالاري محقق مي‌شد. ،مسئوليت‌ها به کارشناسان ورزيده و شايسته که در اين نهاد فراوانند، سپرده مي‌شد. وي همچنين گفته بود: اگر نظام موفقيتي در عرصه سياست خارجي داشته است مربوط به جاي ديگر است، مربوط به عمق نگاه استراتژيک رهبري است.. اما درپاسخ جناب آقاي متكي بجاي پاسخگويي شفاف و مستند كه مي توانست باب يك گفتگوي صريح و راهگشا در زمينه ديپلماسي خارجي را باز كند راه ديگري انتخاب كرده مطالبي عنوان كرده است كه تقريبا هيچ ارتباطي با اصل اين سخنان ندارد و بيشتر نقد و حتي تخريب شخص آقاي خرازي است تا رد و جواب برگفته هايش باشد.

وي در مصاحبه مقابله گونه اي چنين مي آورد كه ... متاسفانه آقاي خرازي از روزي كه فقط بر اساس تبارگرايي و بدون هرگونه دانش و تجربه ديپلماتيك در سال 1369 به وزارت امور خارجه تحميل شد و بدون حتي يك روز كار در اين وزارتخانه با عنوان سفير راهي نيويورك گرديد تا روزي كه به دليل اتخاذ مواضع مخالف نظام در پاريس به تهران فراخوانده شد، در فهم مسائل سياست خارجي تقريباً هيچ افزودني نداشته است.

متكي خاطرنشان كرد: در حقيقت صادق خرازي از سياست خارجي صرفاً خالي‎بندي و التماس براي مذاكره با آمريكايي‌ها را مي‌داند....

اصلا فرض مي كنيم كه همه حرف هاي فوق صحيح باشد و بالاتر از آن مثلا قبول مي كنيم كه آقاي خرازي هيچ اطلاعي از فن دپلماسي ندارد در اين صورت آيا باز هم اين سوال اساسي پيش نمي آيد كه پاسخ انتقادات او چه مي شود؟آيا بالاخره در زمان زعامت آقاي متكي در وزارت خارجه نخبه گرايي به كناري زده شد يا نه ؟آيا بجز راهبردهاي اقتدار نظام آقاي متكي فعاليت و ابتكار عمل مستقلي در جهت پيشبراهداف نظام مقدس جمهوري اسلامي داشته است يا نه ؟

چرا بايد در پاسخ چند انتقاد ساده ولي جدي يك كارشناس كه اتفاقا ارتباطي به شخص آقاي متكي نداشته و فقط عملكرد وي در حوزه كاريش را زير سوال برده است راه صواب پاسخگويي متين و موقر را فرو گذاريم وبه شخص انتقاد كننده و انگيزه ها و سوابقش آن توهين آسا بپردازيم؟ اگر آقاي خرازي به شخص آقاي متكي پرداخته بود وانگيزه ها و سوابقش را مورد كنكاش قرار مي داد شايده پذيرفته بود كه پاسخي از جنس سخنان آقاي متكي دريافت كند ولي وقتي وي به عملكرد وزير سابق امورخارجه انتقاد كرده است اين تصور پيش مي آيد كه برادر محترممان پاسخي نداشته و مجبور شده است كه اصل را رها كند و به فرعي غير مرتبط توسل جويد تا خواننده را از نگاه دقيق به كارنامه اش منحرف سازد.
آقاي متكي روش شما در برخورد با منتقدان و مخالفان عملكردتان علاوه بر اينكه فايده اي براي شما ندارد و ابهام ها را افزون مي كند فضاي جامعه را هم از اخلاق و گفتگوي سازند ه دورتر مي گرادند ، به نظر مي رسد كه وقت تجديد نظر در روشهاي ناصواب رسيده باشد .

به نظر می رسد مسئولین دستگاه های مختلف باید حس انتقاد پذیری خود را چه در دوران مسئولیت و چه بعد از آن بالا ببرند و در هر زمانی آماده ارائه پاسخگویی به افکار عمومی و کارشناسان باشند تا از باب این تعاملات بسترهای لازم برای پیشرفت کشور فراهم شود .

* محمد منصوری