حاشیه های اختتامیه جشنواره فجر

به گزارش خبرنگار سينمايي فارس، برگزاري مراسم پاياني جشنواره بيست و نهم فيلم فجر با نقاط قوت و ضعف زيادي همراه بود كه در زير برخي از آنها را مرور مي‌كنيم؛

مثبت/ بي حاشيه و با برنامه

اين بار و برخلاف همه روزهاي قبل برنامه حرف اول و آخر را مي‌زد. روابط عمومي جشنواره به مديريت «جعفر گودرزي» براي آن كه حرف و حديث‌هاي سال پيش كه به مدد كار ضعيف مدعيان «شايسته سالاري» ايجاد شده بود پيش نيايد، براي فعاليت خبرنگاران و عكاسان فضاي مناسبي را تدارك ديد. اختصاص دو رديف از سالن اصلي به خبرنگاران، استقرار صحيح تيم‌هاي راديويي و تلويزيوني و استقرار مطلوب گروه‌هاي عكاسي در اين باب جالب توجه بود.

منفي/ تأخير

تأخير يك ساعته برگزاري مراسم اختتاميه بيست‌ و نهمين جشنواره فيلم فجر هم نتوانست از شور و شوق ميهمانان اين مراسم باشكوه بكاهد.

برگزاركنندگان تلاش مي‌كردند تا نظم، در اجراي آيين پاياني جشنواره بيست و نهم فيلم فجر حضوري چشمگيرتر از پيش داشته باشد و در همين حال بود كه با ورود جواد شمقدري به همراه اسفنديار رحيم‌مشايي به سالن مراسم، كاخ جشنواره رنگ و بوي رسمي به خود گرفت.

مثبت/ توزيع دو شماره بولتن در اختتاميه

براي نخستين بار تهيه و توزيع دو نسخه بولتن روزانه جشنواره پيش و پس از مراسم (شامل نامزدها و برنده‌ها) جالب توجه مي‌نمود. نشريه روزانه جشنواره امسال به سردبيري «وحيد سعيدي» از نظر جذابيت و اطلاع‌رساني قدرت استاندارد يك بولتن را نشان داد.

منفي/ عدم حضور وزير ارشاد

گفته شد وزير ارشاد به دليل درگيري در سفر استاني به مراسم چهارشنبه شب برج ميلاد نرسيده كه اين عجيب مي‌نمود. شايد وزير به خاطر اين كه جشنواره به نام وي نوشته نشود، دست به اين اقدام زده بود. حاشيه ديگر حضور رئيس دفتر رئيس جمهور به جاي وي به عنوان مقام دولتي بود كه براي اولين بار در تاريخ جشنواره فيلم فجر اتفاق مي‌افتاد.

مثبت/ تلاوت جعفر فردي

تلاوت مخملين جعفر فردي فضاي سالن همايش‌هاي بين‌المللي برج ميلاد را از آيات الهي عطرآگين كرد و هم‌زمان با آواي سرود ملي جمهوري اسلامي ايران، قيام حاضران در كاخ جشنواره بر شكوه مراسم افزود.

منفي/ پوشش مجري مراسم

ژيلا صادقي، مجري پرانرژي كه مدتي‌است در شبكه‌هاي تلويزيوني برنامه‌هايي را اجرا مي‌كند، به تنهايي به اجراي برنامه پرداخت و نگاه‌هاي جست‌وجوگر كه به دنبال محمد سلوكي، ديگر مجري اعلام شده براي اين مراسم بود، نشاني از او نيافت.

شخصي نوع پوشش صادقي را به همسر سركرده گروهك منافقين تشبيه كرد و گويا از اين بابت انتقادهايي داشت!

منفي/ سهم كم جوانان و هنرمندان انقلابي

به نظر مي‌رسد، طرفداراني از گروه‌هاي مختلف فكري داخل كشور در اين مراسم حضور دارند اما به نظر حضور طيف انقلابي در اين مراسم كم‌تر بود و اين سوال در اذهان ايجاد مي‌شد كه دبيرخانه جشنواره بر چه اساس ميهمانان مراسم را دعوت مي‌كند و چرا هميشه سهم جوانان انقلابي از حضور در چنين مراسم‌هايي اندك است!

مثبت/ نمايش گرافيكي

نمايش گرافيكي از يك قطعه موسيقي اصيل ايراني بر روي اسكوربورد تعبيه شده در سالن كاخ جشنواره و همچنين پخش اظهارنظرهاي اهالي سينما درباره سينما از همين اسكوربورد، با استقبال تماشاگران مواجه شد.

منفي/ عدم حضور حسن عباسي در روي سن

وقتي نوبت به حضور داوران جشنواره روي سن براي اهداي سيمرغ برترين‌هاي سوداي سيمرغ (مسابقه سينماي ايران)‌ رسيد، عدم حضور جهانگير الماسي، جابر قاسمعلي و حسن عباسي در جمع داوران به چشم آمد. اين نكته تا جايي تعجب بر انگيز شد كه از شهرام اسدي و مرتضي شايسته خواسته شد تا در جمع داوران جشنواره و اهداكنندگان سيمرغ قرار گيرند. دليل عدم حضور الماسي بيماري عنوان شد اما گفته مي‌شود حسن عباسي نسبت به برگزيده‌هاي اين دوره جشنواره انتقادهاي جدي دارد و اخيرا در گفت‌وگويي تلويحا به اين مسئله اشاره كرده است.

منفي/ سوت و كف براي ادامه نيافتن سخنان معاونت سينمايي و رئيس دفتر رئيس جمهور

مهدي مسعودشاهي دبير جشنواره با حضور در پشت تريبون سخنراني تنها به خيرمقدم به حضار بسنده كرد اما جواد شمقدري، كه مجري زمان اعطا شده به وي را تنها 2 دقيقه اعلام كرد، درخواست 6 دقيقه زمان كرد و از همان آغاز سخنراني با دست زدن‌هاي متوالي حاضران مواجه شد كه گويا رغبتي براي شنيدن سخنان وي نداشتند.

شمقدري كه سمت معاونت سينمايي و سمعي، بصري وزارت ارشاد را به عهده دارد، و در سخنانش بر تلاش افراطي‌ها و همچنين انحصارطلبان براي جلوگيري از پيشرفت سينما اشاره مي‌كرد، مخالفت با سخنراني خود را وجود آزادي بيان در كشور عنوان كرد!

البته سخنراني پوستين‌دوز، مديرعامل گروه صنعتي سايپا هم به مذاق حاضران در مراسم خوش نيامد و اين مدير صنعتي هم با دست‌زدن‌هاي متوالي مخاطبانش كه نوعي درخواست براي پايان دادن سخن‌راني بود، مواجه شد.

در سوي ديگر، مهندس نجم‌الدين، مديرعامل ايران خودرو، با درك از حس نامطلوب مخاطبان براي شنيدن سخنان غيرسينمايي‌ها، حتي به اندازه 2 دقيقه اعطايي هم سخن نگفت و براي رشد سينماي ايران آرزو كرد. اين اقدام وي هم با تشويق حاضران در مراسم مواجه شد.

اما حضور اسفنديار رحيم‌مشايي، به عنوان سخن‌ران هم به مذاق حاضران در جلسه خوش نيامد و با سوت و دست‌زدن‌هاي متوالي و حتي به نوعي هو كردن مواجه شد كه نشان از نارضايتي مردم حاضر در مراسم براي شنيدن سخنان يار نزديك رييس‌جمهوري داشت.

منفي/ رفتار و گفتار زننده محسن تنابنده

هرچه شنيدن اين سخنان مشتري نداشت، شنيدن حرف‌هاي دوپهلو و گاه نيش‌دار سينمايي‌ها كه به وسيله همين جشنواره‌ها به مردم معرفي شده‌اند، با تشويق‌ و سوت و كف همان عده تماشاگرنما (!؟) مواجه مي‌شد.

از جمله مي‌توان به درخواست مستقيم محسن تنابنده براي بازگشت جعفر پناهي به دامن سينما، اشاره كرد كه واكنش‌هايي در پي داشت. بازيگري كه با جويدن آدامس بادكنكي و بر سر داشتن كلاه (براي ثابت كردن بي حرمتي يا بي تفاوتي) براي سومين سال پياپي از فجر جايزه مي‌گيرد و به جبران مطرح شدن توسط جشنواره فجر، با عملي كه در اين روزها در محافل «حمايت از سينماگر ضدانقلاب» ناميده مي‌‌شود، نشان داد تا چه حد لايق دريافت اين جايزه است. نگاه‌هاي متعجبانه و گاه نگران و حتي عاقل اندر سفيه به خاطر تكرار سخنان مراسم افتتاحيه مسعود كيميايي از زبان او و البته نيش مجري مراسم كه پا را از محدوده خود فراتر گذاشت و با اين جمله كه "آقاي تنابنده! لطفاً آدامستون رو دربياوريد " نقبي به رفتار زننده اين ستاره سينما در حضور جمعي از متشخصين در كاخ جشنواره زد.

البته اين درخواست تنابنده در حالي مطرح شد كه اسفنديار رحيم مشايي بر روي سن حضور داشت تا جوايز را به برگزيدگان اعطا كند و البته پيش از اين مخالفت خود و احمدي نژاد را با حكم قوه قضاييه مبني بر ممنوعيت بيست‌ساله پناهي براي فيلمسازي اعلام كرده بود.

مثبت/ عرض ارادت بهداد به امام رضا(ع)

حامد بهداد كه از دريافت نخستين سيمرغ بلورينش در بخش بازيگر نقش مكمل مرد، ابراز خوشحالي كرد كه براي بازي در فيلم كيميايي اين جايزه را دريافت كرده است.

منفي/ درخواست كمي آزادي بيشتر!!

حامد بهداد كه سخنانش را با عرض ارادت به امام رضا (ع) آغاز كرد، با درخواست فقط كمي آزادي سن را ترك كرد اما اين سوال مطرح شد كه در نبود آزادي چگونه ممكن است حتي تصميمات قانوني گرفته شده در كشور را به چالش كشيد؟

منفي/ عدم حضور دست‌اندركاران خانه سينما و اهداي جايزه نقدي به اين تشكل!

گرچه معاونت سينمايي در سخنان خود به انتقاد از رفتار «خانه سينما» به عنوان يك گروه افراطي پرداخت اما عدم حضور نمايندگان رسمي اين خانه در جشنواره جاي تعجب داشت. جالب آن كه «مهدي هاشمي» نيمي از جايزه‌اي كه از فجر دريافت كرد، به خانه سينما تقديم كرد!

منفي/ از بيان جمله «سينما مال ماست» تا دريافت خودرو!

مهدي هاشمي هم كه سيمرغ بلورين بهترين بازيگر نقش اول را براي بازي در آلزايمر و آقايوسف برد، در سخناني نسبت به سخنان شمقدري كه از فعاليت دو گروه انحصارطلب و افراطي در سينما انتقاد كرده بود، واكنش غيرمستقيم داشت. وي "سينما مال ماست " را با تكرار بيان كرد و با هر بار با شنيدن صداي تشويق تماشاگرنماها(!) ذوقش براي بيان دوباره آن بيش‌تر مي‌شد.

وي كه به همراه همسرش، گلاب آدينه و دخترش به اين مراسم آمده بود در پايان اختتاميه سوار بر خودروي اهدايي ايران خودرو، كاخ جشنواره را ترك كرد و البته در سخنانش اظهار كرد كه نيمي از جايزه خود را به خانه سينما ـ كه به تازگي بودجه آن از معاونت سينمايي وزارت ارشاد قطع شده است ـ اهدا مي‌كند.

مثبت/ تشكر فرخ‌نژاد از مسئولان

حميد فرخ‌نژاد هم كه در بخش فيلم‌هاي اول (نگاه نو) ديپلم افتخار، سيمرغ بلورين و دو دستگاه پرايد را براي بهترين كارگرداني و بهترين فيلم دريافت كرد، پسر خردسالش را همراه خود به روي سن برد و اين آينده‌دار ـ لقبي كه فرخ‌نژاد به پسرش داد ـ بيانيه‌اي را قرائت كرد كه در آن به ساخت فيلم چند سال پيش از به دنيا آمدن او و گرفتن جايزه به همراه پدرش اشاره كرد. اين انتقاد پنهان حميد فرخ‌نژاد براي 11 سال بايكوت فيلمش بود كه به تازگي مجوز اكران گرفته است.

پس از خواندن اين بيانيه كه تكميلي بر رفتار كميك فرخ‌نژاد بود، اين هنرپيشه و كارگردان در يك جمله گفت: "حالا خوبه نگفت مرحوم بابام "

البته وي به خاطر اكران و ديده شدن فيلمش، تشكرهاي فراواني را از مسئولين مربوطه انجام داد.

مثبت/ شهاب حسيني و اهداي جايزه به يك جمعيت امدادي

شهاب حسيني هم كه به خاطر بازي در "جدايي نادر از سيمين " فيلم اصغر فرهادي، برنده ديپلم افتخار بازيگر نقش مكمل مرد سد، جايزه‌اش را به جمعيت امدادي امام علي (ع) تقديم كرد.

مثبت/ مهناز افشار و تقديم جايزه به كودكان كار

مهناز افشار، برنده سيمرغ بلورين بهترين بازيگر نقش مكمل زن از اينكه به گفته خودشس بعد از 15 سال تلاشش ديده شد، از هيأت داوران قدرداني كرد. وي جايزه‌اش را به كودكان كار كه تلاش مي‌كنند درس بخوانند، تقديم كرد.

منفي/ بدحجابي بازيگران زن

معمولا تفاوت جشنواره فيلم فجر در مقايسه با جشن سينما و ساير جشن‌هاي غيررسمي، اين بود كه اينقدر بدحجابي به ويژه توسط برگزيدگان ديده نمي‌شد اما متاسفانه مراسم پاياني جشنواره فيلم فجر، در برخي لحظات به سالن مد و فشن شبيه بود تا اختتاميه جشنواره سينماي انقلاب اسلامي.

مثبت/ خوشحالي نماينده بوشهر و توجه به سينما در استان‌ها

حميد باغكي برنده ديپلم افتخار بهترين بازيگري در بخش ويدئوسينما و نماينده سينماي بوشهر، ديپلم افتخارش را با شوري وصف‌ناپذير دريافت كرد و با حضور در پشت تريبون سخن‌راني، غزلي از حافظ ـ دوش ديدم كه ملائك در ميخانه زدند / گل آدم بسرشتند و به پيمانه زدند ـ را با اجرايي كميك خواند.

توجه داوران بخش ويدئو سينما به هنرمندان شهرستاني در اين بخش جالب توجه بود.

منفي/ انتخاب‌هاي بودار!

برخي منتقدان و اهالي رسانه عقيده داشتند كه در برخي موارد در مورد نامزدهاي جشنواره فيلم فجر، نوعي ديدگاه سفارشي بودار وجود داشت. نامزد شدن «فاطمه معتمدآريا»، نامزد شدن و برنده شدن همسر وي (احمد حامد) در بخش ويدئو از جمله اين موارد بود.

مثبت/ حرف‌هاي رامين‌فر درباره استحقاق جوانان براي دريافت جايزه

ايرج رامين‌فر كه براي بهترين طراحي صحنه و لباس، سيمرغ بلورين را گرفت در سخنان گفت: من در سن و سالي هستم كه اين جايزه مي‌تواند نيروي براي ادامه راه به من بدهد و مسئوليتم را زيادتر كند. اين جايزه را حق جوانان مي‌دانم كه تازه وارد سينما شده‌اند.

مثبت/ تقدير مديرعامل فارابي از خانزادي

سيداحمد ميرعلايي، مديرعامل بنياد سينمايي فارابي زماني كه سيمرغ بلورين بهترين صدابرداري به اسحاق خانزادي اهدا مي‌شد، گفت: روزهاي اول برگزاري جشنواره، صداي سالن معايبي داشت كه خانزادي با همكارانش و بدون آن كه كسي از او بخواهد، در اينجا ماند و صداي سالن برج ميلاد را براي نمايش فيلم حل كرد. بعد از شنيدن اين صحبت، حاضرين تا دقايقي خانزادي را تشويق كردند.

مثبت/ حرف‌هاي مسعود كيميايي در تشكر از داوران

محمود كلاري هم براي فيلم‌برداري "جدايي نادر از سيمين " سيمرغ بلورين را دريافت كرد، در سخناني به تجليل از اصغر فرهادي، تورج منصوري و مسعود كيميايي پرداخت. كارن همايون‌فر نيز درباره ورودش به سينما توسط اين فيلمساز سخن گفت.

كيميايي هم كه در دهه 60 جايزه‌اي نگرفته بود و در اوج دوره اصلاحات هم به خاطر آنچه «توهين به اصلاحات»‌ خوانده مي‌شد در آخرين روزهاي جشنواره سال 78 از دستيابي به سيمرغ بازماند، براي اولين بار در جشنواره فيلم فجر اين جايزه را به دست آورد.

او كه همراه با پسرش پولاد كيمايي به روي سن رفته بود، در كنار هيأت داوران ايستاد و گفت: "سلام و سپاس به همه. نمي‌دانم سيمرغ 30 سال پيش جا مانده كه حالا به من رسيده است يا... نمي‌دانم چرا بعد از اين همه سال ياد من افتاده‌اند. اما درود به اين داوران كه بخش مهم سينما، يعني سينماي مستقل را نگاه كردند و جايزه دادند. نمي‌خواهم چون اين جايزه را به من داده‌اند، اين حرف را بزنم. من يك فيلمساز تنها هستم كه سرمايه‌ام را با قرض جمع مي‌كنم و فيلم مي‌سازم. به جايي وابسته نيستم. تشكر مي‌كنم از هيئت داوران كه حرمت اين استقلال را نگه داشتند. "

منفي/ سومين غيبت داريوش مهرجويي در جشنواره يا بي‌اعتنايي او؟

جايزه ويژه هيأت داوران براي فيلم "آسمان محبوب " به داريوش مهرجويي را همسرش در غياب او دريافت كرد. وقتي وحيده محمدي‌فر براي دريافت جايزه به روي سن مي‌رفت، مجري مراسم به اشتباه او را مژده شمسايي خطاب كرد.

نكته منفي درباره مهرجويي، عدم حضور او در اين مراسم پس از عدم دريافت سيمرغ كارگرداني در بخش بين‌الملل جشنواره و عدم حضور در نشست نقد و بررسي فيلم «آسمان مجبوب» بود كه نشان از بي اهميتي جشنواره فجر براي اين كارگردان دارد و اين پرسش را مطرح مي‌كند كه چرا دست اندركاران جشنواره براي توجه به فيلم او اينقدر اصرار داشته‌اند؟

مثبت/ سخنان شورجه درباره وجود آزادي بيان و دين هنرمندان به خون شهدا

جمال شورجه، از كارگردانان ارزشي هم براي ساخت فيلم 33 روز با نگاه به مقاومت مردم لبنان، هنگام دريافت جايزه خود گفت: "خوشحالم در اين مراسم دوستان آزادانه حرف‌هاي خود را بيان كردند. اين آزادي را مديون ملت شهيدپرور هستيم. تشكر مي‌كنم از مردم شريف و قهرمان لبنان و از داوران و برگزاركنندگان جشنواره فجر سپاسگزارم. "

مثبت/ سپاس تلفتي اصغر فرهادي از برگزاركنندگان جشنواره

در پايان اين مراسم اصغر فرهادي، توسط مديرعامل بنياد سينمايي فارابي از جشنواره برلين روي خط تلفن قرار گرفت و گفت: "خوشحال هستم. دوست داشتم در آنجا باشم. از گروه خوب "جدايي نادر از سيمين " تشكر مي‌كنم. از همه كساني كه من را در توليد اين فيلم كمك كردند، ممنونم. از برگزار كنندگان جشنواره فجر نيز سپاسگزارم. "

مثبت/ اجراي عليرضا قرباني

اجراي موسيقي زنده به وسيله عليرضا قرباني از ديگر برنامه‌هاي مراسم اختتاميه بيست‌ ونهمين دوره جشنواره فيلم فجر بود كه ساعت 23 چهارشنبه 27 بهمن به پايان رسيد.

بخش پاياني مراسم اختتاميه به اهداي جوايز حميد بهمني، محمدرضا اسلام‌لو و جمال شورجه اختصاص داشت كه در كمال بي‌نظمي و در حالي كه جمعيت سالن را ترك كرده بودند، برگزار شد تا اين سئوال را به اذهان متبادر سازد كه چرا همواره و در دوره‌هاي مختلف جشنواره، سينماي انقلاب اسلامي در جشنواره فيلم فجر، مظلوم واقع مي‌شود. آن هم در دوره‌اي كه متوليان سينماي ايران، مدعي دفاع از ارز‌ش‌ها هستند.

منفي/ عدم نمايش فيلم در مراسم پاياني

طبق روال جشنواره فيلم فجر، مي‌بايست فيلم برتر پس از پايان مراسم به نمايش درمي‌آمد اما پايان اختتاميه بيست و نهمين دوره جشنواره با پذيرايي از مدعوين پايان يافت.

مثبت/ كارگرداني مطلوب اختتاميه

كارگرداني و اجراي مراسم پاياني جشنواره مثل افتتاحيه، حرفه‌اي و كم‌نقص بود كه نشان از تلاش «محمد پرويزي» و گروهش براي ارتقاي سطح كيفي چنين مراسمي داشت.