راز نابود کردن خودروهای برقی

همه ما به خوبي مي‌دانيم كه آلودگي چيست و همگي، بوي تلخ سرب توليد شده توسط خودرو‌ها را استشمام كرده‌ايم. در برخي از كلان شهر‌هاي دنيا از جمله لوس‌آنجلس، توكيو، مكزيكوسيتي و تهران خودمان، بار‌ها به هشدار‌هايي كه از راديو و تلويزيون در مورد بحراني بودن وضعيت هوا پخش مي‌شود، برخورده‌ايم و جملاتي شبيه اينها را از حفظ كرده‌ايم: ـ هشدار، امروز ميزان آلاينده‌هاي دي‌اكسيد كربن در هوا از حد مجاز بالاتر است.
ـ كودكان و سالخوردگان نبايد از خانه‌هايشان خارج شوند.
ـ به ورزشكاران توصيه مي‌شود تا از ورزش كردن در فضاي آزاد بپرهيزند.
ـ بيماران مبتلا به آسم، حتما اسپري مخصوص خود را همراه داشته باشند، چون حتما به آن نياز خواهند داشت.
ـ همه شهروندان با ماسك از خانه‌ خارج شوند.
ـ و...
حال سوال اينجاست كه آيا راه حلي براي اين مشكل هولناك و كشنده وجود دارد؟ پاسخ مثبت است، نزديك به پانزده سال قبل، بهترين راه حل براي معضل آلودگي هواي شهر‌هاي بزرگ كه عمدتا ناشي از تردد خودرو‌هاي بنزين‌سوز است، پيدا شد: در سال 1996، نخستين خودروي برقي جهان به نام EV1 (Electric Vehicle1) توسط شركت‌ جنرال موتورز طراحي و ساخته شد و به طور آزمايشي در جاده‌هاي ايالت كاليفرنيا استفاده مي‌شود.
اين خودرو كه در مدل‌هاي متنوعي توليد شده بود، بسيار كم صدا و داراي شتاب نسبتا بالايي بود. به نحوي كه طي 9 ثانيه به سرعت 100 كيلومتر در ساعت مي‌رسيد. اين خودروي زيبا هيچ‌گونه آلودگي ايجاد نمي‌كرد و به همين دليل فاقد قسمتي به نام "اگزوز بود! اين خودرو به آساني و در داخل منزل قابل شارژ بود. همچنين، يك ويژگي‌ منحصر به فرد و عجيب ديگر نيز داشت: هيچ‌كس نمي‌توانست آن را از شركت جنرال موتورز خريداري كند، بلكه فقط مي‌توانست آن را از شركت اجاره كند! چند سال پس از آغاز توليد اين خودرو، شركت جنرال موتورز به دلايلي نامعلوم و مشكوك، قرارداد اجاره همه مدل‌هاي EV1 را لغو و آنها را جمع‌آوري و منهدم كرد و براي اين اقدام غير‌عادي خود، هيچ استدلال فني مشخصي ارائه نكرد. تصاوير منتشر شده از قبرستان اين خودرو‌هاي سبز و فرايند نابود كردن آنها، دل بسياري از طرفداران خودرو‌هاي برقي و دوستداران محيط زيست و هواي پاك را به درد آورد.
در سال 1997، شركت نيسان ژاپن، نخستين خودروي برقي اين شركت به نام "هايپرميني" را در نمايشگاه بين‌المللي خودرو در توكيو به نمايش عمومي مي‌گذارد. اين خودروي زيبا با استقبال چشمگير بازديد‌كنندگان از نمايشگاه قرار گرفت و شركت نيسان، سفارش‌هاي بسيار زيادي براي اين خودرو دريافت كرد. به عنوان مثال، روساي ادارات شهر پاسادنا در كاليفرنيا، براي تمام كارمندان خود، يك دستگاه از هايپرميني سفارش دادند. اين خودرو‌ها كه داراي مزاياي بسياري، چون پارك آسان و شتاب‌ بسيار بالا بودند، خيلي زود به مشتريان تحويل داده مي‌شد، اما آنها نيز به مانند EV1 فقط اجاره‌اي بودند. شگفت‌آور اين‌كه شركت نيسان نيز به مانند جنرال موتورز و پيش از پايان يافتن زمان قرارداد اجاره اين خودرو‌ها، آنها را از دست دارندگان‌شان جمع‌آوري و طي مدت كوتاهي نابودشان كرد!
در سال 2003، شركت تويوتا، يك خودروي برقي قدرتمند به نام RAV4-EV طراحي و توليد كرد كه قابليت حركت با چهار چرخ را داشت و بسيار سريع9 مورد توجه طرفداران خودرو‌هاي شاسي بلند قرار گرفت. اين خودروي پرطرفدار نيز به هيچ كس فروخته نشد و جالب‌تر اين كه قرارداد اجاره آن تنها پس از دو سال يعني در سال 2005، منقضي شد و تمامي خودرو‌هاي توليد شده جمع‌آوري و براي نابود شدن به قبرستان خودرو‌‌ها فرستاده شد.
اما، خريداران و طرفداران خودرو‌هاي برقي، اين بار ساكت ننشستند و با هم متحد شدند و كوشيدند تا با تشكيل يك سازمان غير دولتي موسوم به ( انجمن "Don’t Crush" نابودش نكن)، اين خودروي برقي فوق‌العاده را نجات دهند. آنها ضمن انجام اقدامات حقوقي فراگير موفق شدند، دادگاه را قانع سازند تا سه ماه به شركت تويوتا مهلت دهد تا قرارداد اجاره RAV4-EV را به قرارداد فروش تبديل كند و پس از پايان يافتن اين مهلت براي نخستين بار خودرو‌هاي برقي توسط مشتريان خريداري شدند.
البته، اقدام تحسين‌برانگيز اين انجمن براي برخي از اعضاي اصلي آن گران تمام شد: "جفري لورز"، 23 ساله كه از حاميان خودرو‌هاي برقي و مخالفان خودرو‌هاي بنزين‌سوز و ديزل بود، به خاطر آتش‌زدن يك دستگاه خودروي ديزلي "هامر" كه ميزان بالايي گازوئيل مصرف مي‌كند، به 22 سال حبس محكوم شد. مشابه همين مشكلات، گريبانگير بسياري ديگر از فعالان حامي خودرو‌هاي برقي شد.
حال، سوال اينجاست كه چرا چنين سرنوشت دردناكي براي خودرو‌هاي برقي و طرفداران آنها رقم خورده است و چرا خودرو‌هايي تا بدين‌حد پاك، سبز، كم مصرف و كم هزينه، هيچ‌گاه و توسط هيچ شركت بزرگ خودرو‌سازي به توليد انبوه و شبيه خودرو‌هاي بنزيني نرسيدند؟
بسياري از كشور‌هاي مطرح در عرصه خودرو‌سازي جهان از جمله ايالات متحده، ژاپن، آلمان و فرانسه، نمي‌خواهند خودرو‌هاي برقي به حيات خود ادامه دهند، چرا كه رواج روز‌افزون اين خودرو‌ها را متضاد با منافع سرشار خود از محل فروش نفت و فرآورده‌هاي نفتي چون بنزين و گازوئيل مي‌دانند.
حقيقت هرچه باشد، بايد دانست كه تداوم وضعيت موجود و عدم پيشرفت محسوس در زمينه توليد و استفاده از خودرو‌هاي برقي و سبز، مي‌تواند باعث ادامه يافتن آلودگي وحشتناك ايجاد شده توسط خودرو‌هاي بنزيني و گازوئيلي و مرگ تدريجي ما شود. پس بياييد به عنوان نخستين گام، اين مقاله را براي مطالعه و آگاهي يافتن از اين واقعيات، در اختيار دوستان و آشنايان خود قرار دهيد.
منبع :مجله دانشمند (شماره 569)

سيد حسين علوي لنگرودي