حجتالاسلام عليرضا پناهيان در ادامهي مباحث ماه محرم؛
عوامل زمينهساز ريزشها و رويشها
بخش اعظمي از ريزشها و رويشها به خود انسان و پيچيدگي روح او بر مي گردد. خصوصياتي كه روح انسان دارد ميتواند عامل ريزش يا رويش او بشود. مثلا پيچيدگي انسان اقتضا ميكند كه خيلي وقتها عيوب خود را نبيند. بسياري از ريزشها ريشه در همين خصلتهاي بد انسان دارد. علي (ع) ميفرمايد: "زبير به خاطر حس حسادتي كه به من داشت...
بولتن نيوز: حجت الاسلام پناهيان در ادامه جلسات دههي محرم خود در هيأت ميثاق با شهداء دانشگاه امام صادق (ع) به ادامه بحث ريزش ها و رويش ها، و انواع و دلايل آن پرداخت. در زير به بخشهاي مهمي از آن اشاره ميشود:
* ريزش ها انواعي دارند: 1- بعضي افراد خوب هستند و بد مي شوند 2- و بعضي ها بد هستند و بدتر مي شوند. مثل عمر سعد. عمر سعد تا چند روز به كربلا مانده مي گفت مي ترسم آخر سر شمر دست من را به خون حسين آغشته كند. بس كه من را تشويق به اين كار مي كند.
نوع ديگر ريزشها، در جا زدن است. يعني افراد در همان جايگاهي كه هستند باقي ميمانند. اين هم يكي از انواع ريزش است. يكي ديگر از انواع ريزش ها برگشت به گذشته و اعقاب است. در آيه "افاين مات او قتل انقلبتم علي اعقابكم" خداوند تصريح ميكند كه آيا اگر پيامبر فوت كند شما به گذشتهي خود بر ميگرديد؟! بازگشت به اعقاب يكي از انوع ريزشها است.
نوع ديگري از ريزش، ريزش بعد از ايمان است. كه خداوند ميفرمايد آنهايي كه بعد از ايمانشان دوباره به سمت كفر رفتند هيچگاه توبهشان پذيرفته نخواهد شد.
*چند عامل، زمينه ساز و بستر موضوعي به نام ريزشها و رويشها است:
اولین عامل پيچيدگي «روح» انسان است. بخش اعظمي از ريزشها و رويشها به خود انسان و پيچيدگي روح او بر مي گردد. خصوصياتي كه روح انسان دارد مي تواند عامل ريزش يا رويش او بشود. مثلا پيچيدگي انسان اقتضا مي كند كه خيلي وقتها عيوب خود را نبيند يا آنها را در پشت خوبيهاي خود پنهان كند. به همين دليل است كه آقاي بهجت مي فرمود: "همه ما شمر بالقوه هستيم." بسياري از ريزشها ريشه در همين خصلتهاي بد انسان دارد. علي (ع) ميفرمايد: "زبير به خاطر حس حسادتي كه به من داشت عاقبت به خير نشد." در حاليكه زبير بيش از سي سال براي جبران آن وقت داشت اما كاري نكرد.
* اينكه كدام صفت و در كجا باعث ريزش يا رويش انسان ميشود معلوم نيست. به همين علت انسان همواره بايد هوشيار و محاسبهگر اعمال خود باشد.
انسان به دلیل پیچیدگی بسیار زیادی که دارد به راحتی قابل شناخت نیست. در مواقع حساس است که معلوم میشود در درون انسان چه می گذرد. پیچیدگی انسان برای خوبان مايهي «انذار» است. چرا که معلوم نیست در مواقع حساس چگونه عمل کنند و این مانع غرور آنها می شود. و از طرفي ديگر برای بدها باعث «تبشير» و اميد است. چرا که شاید در مواقع خاص ميتوانند رویش پیدا کنند. روایت است که اگر دیدی کسی امشب گناهی کرده فردا نباید به چشم یک گناهکار به او نگاه کنی. شاید او توبه کرده باشد. چنین نگرش خیلی فضای جامعه دینی را تغییر خواهد داد. در جامعه باید در عین حال که وظایف خود را انجام می دهیم حواسمان به خودمان باشد. بحث ریزشها حتی در زمان امام زمان (ع) هم ادامه دارد. حتي امام برخی از اصحاب نه چندان نزدیک خود را اعدام می کنند.
* برای رویش و نجات از ریزش ابتدا باید خود را بشناسیم. که سه مرحله دارد:
1- مطالعات کلی در مورد انسان (انسان در قرآن علامه جعفری/شهید مطهری)
2- محاسبه نفس: ببینید هر کاری را چرا کردید. از خودت بپرس چی به تو برسد خوشحال می شوی و بر عكس؟
3- مراقبه: برنامه عادی زندگی خود را با انجام کارهای خوبی که برایتان سخت است تغییر دهید ان وقت می فهمید چه کاره اید.
* بستر دوم برای ریزش ها و رویش ها خود «دین» است. نه به عنوان یک سلسله قوانین ثابت بلکه به عنوان قوانین سیال و پويا. به این معنا که در شرایط مختلف وظایف افراد تغییر پيدا می کند و هر لحظه در برابر وظايف و تكاليف جديد قرار ميگيرند. قوانین ثابت دین به علاوه مقدرات خداوند چنین حالت سیالي را به وجود ميآورد. در این حالت هر لحظه انسان در حال آزمایش است. اینگونه نیست که به قوانین دین عمل کنی و و بگويي تمام شده است و آن را کنار بگذاری. بلکه با اتمام هر وظیفه ای، آزمایش جدید و وظایف جدیدتري شروع می شود.
دینداری جریان سیالی است که انسان باید آنقدر پیش برود تا اشکال خود را پیدا کند. آن وقت اشکال بعدی و بعدی و بعد تر. مواظب باشيد كه فریب بخش های ثابت دین را نخورید. یک باره آزمایشاتی براي انسان پیش می آید. در زندگی دنبال کارهایی که به نفع نفستان است نروید. البته هچگاه اسنان از خودش نبايد ناامید شود.
* براي اينكه انسان گرفتار آفت ريزش نشود راهحلهايي هم وجود دارد. يكي از اين راهحلها اين است كه انسان كار خوبي انجام دهد كه آن كار خوب قدرت پاكسازي روح انسان را داشته باشد. و يكي از مهمترين اين كارهاي خوب، اين است كه انسان هر چه بيشتر زيادتر در خانهي «خوبان» خداوند برود. و چه كساني خوبتر از اهل بيت (ع). مخصوصا حضرت امام حسين (ع). در خانه ائمه اطهار (ع)زياد برويد. وقتي حرم امام رضا (ع) ميرويد، زودي خسته نشويد و بيرون بياييد. همين طور در مجلس روضهي اهل بيت و خاصه امام حسين (ع). تا ميتوانيد در جلسات روضه ابي عبدالله شركت كنيد.
* ريزش ها انواعي دارند: 1- بعضي افراد خوب هستند و بد مي شوند 2- و بعضي ها بد هستند و بدتر مي شوند. مثل عمر سعد. عمر سعد تا چند روز به كربلا مانده مي گفت مي ترسم آخر سر شمر دست من را به خون حسين آغشته كند. بس كه من را تشويق به اين كار مي كند.
نوع ديگر ريزشها، در جا زدن است. يعني افراد در همان جايگاهي كه هستند باقي ميمانند. اين هم يكي از انواع ريزش است. يكي ديگر از انواع ريزش ها برگشت به گذشته و اعقاب است. در آيه "افاين مات او قتل انقلبتم علي اعقابكم" خداوند تصريح ميكند كه آيا اگر پيامبر فوت كند شما به گذشتهي خود بر ميگرديد؟! بازگشت به اعقاب يكي از انوع ريزشها است.
نوع ديگري از ريزش، ريزش بعد از ايمان است. كه خداوند ميفرمايد آنهايي كه بعد از ايمانشان دوباره به سمت كفر رفتند هيچگاه توبهشان پذيرفته نخواهد شد.
*چند عامل، زمينه ساز و بستر موضوعي به نام ريزشها و رويشها است:
اولین عامل پيچيدگي «روح» انسان است. بخش اعظمي از ريزشها و رويشها به خود انسان و پيچيدگي روح او بر مي گردد. خصوصياتي كه روح انسان دارد مي تواند عامل ريزش يا رويش او بشود. مثلا پيچيدگي انسان اقتضا مي كند كه خيلي وقتها عيوب خود را نبيند يا آنها را در پشت خوبيهاي خود پنهان كند. به همين دليل است كه آقاي بهجت مي فرمود: "همه ما شمر بالقوه هستيم." بسياري از ريزشها ريشه در همين خصلتهاي بد انسان دارد. علي (ع) ميفرمايد: "زبير به خاطر حس حسادتي كه به من داشت عاقبت به خير نشد." در حاليكه زبير بيش از سي سال براي جبران آن وقت داشت اما كاري نكرد.
* اينكه كدام صفت و در كجا باعث ريزش يا رويش انسان ميشود معلوم نيست. به همين علت انسان همواره بايد هوشيار و محاسبهگر اعمال خود باشد.
انسان به دلیل پیچیدگی بسیار زیادی که دارد به راحتی قابل شناخت نیست. در مواقع حساس است که معلوم میشود در درون انسان چه می گذرد. پیچیدگی انسان برای خوبان مايهي «انذار» است. چرا که معلوم نیست در مواقع حساس چگونه عمل کنند و این مانع غرور آنها می شود. و از طرفي ديگر برای بدها باعث «تبشير» و اميد است. چرا که شاید در مواقع خاص ميتوانند رویش پیدا کنند. روایت است که اگر دیدی کسی امشب گناهی کرده فردا نباید به چشم یک گناهکار به او نگاه کنی. شاید او توبه کرده باشد. چنین نگرش خیلی فضای جامعه دینی را تغییر خواهد داد. در جامعه باید در عین حال که وظایف خود را انجام می دهیم حواسمان به خودمان باشد. بحث ریزشها حتی در زمان امام زمان (ع) هم ادامه دارد. حتي امام برخی از اصحاب نه چندان نزدیک خود را اعدام می کنند.
* برای رویش و نجات از ریزش ابتدا باید خود را بشناسیم. که سه مرحله دارد:
1- مطالعات کلی در مورد انسان (انسان در قرآن علامه جعفری/شهید مطهری)
2- محاسبه نفس: ببینید هر کاری را چرا کردید. از خودت بپرس چی به تو برسد خوشحال می شوی و بر عكس؟
3- مراقبه: برنامه عادی زندگی خود را با انجام کارهای خوبی که برایتان سخت است تغییر دهید ان وقت می فهمید چه کاره اید.
* بستر دوم برای ریزش ها و رویش ها خود «دین» است. نه به عنوان یک سلسله قوانین ثابت بلکه به عنوان قوانین سیال و پويا. به این معنا که در شرایط مختلف وظایف افراد تغییر پيدا می کند و هر لحظه در برابر وظايف و تكاليف جديد قرار ميگيرند. قوانین ثابت دین به علاوه مقدرات خداوند چنین حالت سیالي را به وجود ميآورد. در این حالت هر لحظه انسان در حال آزمایش است. اینگونه نیست که به قوانین دین عمل کنی و و بگويي تمام شده است و آن را کنار بگذاری. بلکه با اتمام هر وظیفه ای، آزمایش جدید و وظایف جدیدتري شروع می شود.
دینداری جریان سیالی است که انسان باید آنقدر پیش برود تا اشکال خود را پیدا کند. آن وقت اشکال بعدی و بعدی و بعد تر. مواظب باشيد كه فریب بخش های ثابت دین را نخورید. یک باره آزمایشاتی براي انسان پیش می آید. در زندگی دنبال کارهایی که به نفع نفستان است نروید. البته هچگاه اسنان از خودش نبايد ناامید شود.
* براي اينكه انسان گرفتار آفت ريزش نشود راهحلهايي هم وجود دارد. يكي از اين راهحلها اين است كه انسان كار خوبي انجام دهد كه آن كار خوب قدرت پاكسازي روح انسان را داشته باشد. و يكي از مهمترين اين كارهاي خوب، اين است كه انسان هر چه بيشتر زيادتر در خانهي «خوبان» خداوند برود. و چه كساني خوبتر از اهل بيت (ع). مخصوصا حضرت امام حسين (ع). در خانه ائمه اطهار (ع)زياد برويد. وقتي حرم امام رضا (ع) ميرويد، زودي خسته نشويد و بيرون بياييد. همين طور در مجلس روضهي اهل بيت و خاصه امام حسين (ع). تا ميتوانيد در جلسات روضه ابي عبدالله شركت كنيد.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com
