مصرف گاز به سالی 100 میلیارد متر مکعب رسید

بدون شک افزایش قیمت کالاهای اساسی و حامل های انرژی مهم ترین موضوع در هدفمند کردن یارانه ها است. بیشترین دغدغه و نگرانی اکثر کارشناسان ، اقتصاددانان ، مسئوولان و تمام کسانی که به نوعی مخالف یا موافق نحوه اجرای آن هستند از اثر رشد قیمت انرژی برسایر کالاها است که با افزایش قیمت حامل های انرژی در کشور به وجود می آید.

 با توجه به این که قیمت برخی حامل های انرژی مانند برق و گاز به صورت پلکانی بالا می رود و در عین حال نیز ارگان های مختلف از مدت ها پیش اطلاع رسانی و آموزش در مورد استفاده درست از انرژی را آغاز کرده اند و در صورتی که مردم با یارانه های واریز شده به حسابشان برای خرید انواع کالا به بازار سرازیر نشوند، می توان امیدوار بود که شوک حاصل از آزاد سازی یارانه ها به حداقل رسیده و مردم توان مقابله و هماهنگ کردن خود را با شرایط داشته باشند.

هر چند بیشترین مخالفت ها در اجرای هدفمندی یارانه ها، افزایش قیمت حامل های انرژی به صورت همزمان است اما باید این سئول را پرسید که تا چه زمانی باید پرمصرف ترین کشور در همه چیز باشیم؟

در حالی که ایران پس از روسیه دارای بیشترین ذخایر گازی جهان است نسبت به جمعیت و وسعت کشور نیز بالا ترین میزان مصرف را دارد.

بر اساس آمار موجود در سال 2008 ایران مصرف کننده 132 میلیارد و 700 میلیون متر مکعب گاز طبیعی، معادل 4.4 درصد از کل گاز تولیدی جهان بوده است  که پس از آمریکا با مصرف 657 میلیارد و 200 میلیون متر مکعب ، معادل 22 درصد از کل گاز جهان و روسیه با مصرف 430 میلیارد و 200 میلیون متر مکعب معادل 13.9 درصد از کل گاز جهان ، در جایگاه سومین کشور پرمصرف گاز دنیا قرار گرفته است. همچنین مصرف گاز ایران از کل اروپا نیز بیشتر است  در حالی که  وضعیت آب وهوایی، جمعیت،  وسعت کشورمان به هیچ وجه قابل قیاس با کشورهایی همچون آمریکا و روسیه نیست.

گزارش های موجود نیز حاکی است از ابتدای سال جاری تا نیمه پاییز در مجموع حدود 99 میلیارد متر مکعب در بخش های خانگی، تجاری، صنایع، نیروگاه‌ها و صادرات گاز طبیعی مصرف شده که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته میزان مصرف این حامل انرژی (92.5 میلیارد متر مکعب) حدود 7 درصد رشد یافته است.

بر این اساس متوسط مصرف گاز طبیعی ایران در بخش های مختلف حدود 430 میلیون متر مکعب در روز بوده است که نسبت به مصرف 402 میلیون متر مکعب در مدت مشابه سال گذشته، بین تراز تولید و مصرف گاز ایران 28 میلیون متر مکعب (معادل تولید یک فاز پارس جنوبی) اختلاف ایجاد شده است.

سیدمسعود میرکاظمی وزیر نفت اخیرا با ابراز تاسف نسبت به منفی بودن تراز تولید و مصرف گاز ایران، گفته بود: ایران باید حداقل روزی  200 میلیون متر مکعب صادرات گاز داشته باشد نه اینکه گاز وارد کند.

مصطفي شيخ بهايي، مدير گاز رساني شرکت ملي گاز ايران با بيان اينکه روزانه 126 ميليون متر مکعب گازرساني صورت مي پذيرد،می گوید: از ابتدای سال جاری تا کنون صنایع بین 70 تا 78 میلیون متر مکعب، نیروگا ها به طور متوسط  روزی  76 میلیون متر مکعب و بخش خانگی و تجاری نیز به طور متوسط روزانه 174 میلیون متر مکعب گاز مصرف کرده اند که جمع کل مصرف در ماه 407 میلیون متر مکعب بوده است. این در حالی است که با سرد شدن هوا مصرف گاز نیز افزایش می یابد.

البته بر اساس آمار رسمی با وجود افزایش تعداد مشترکان گاز در کشور میزان مصرف خانگی افزایش چندانی نداشته است. اما با توجه به طرح توسعه گازرسانی و تبدیل شدن گاز به سوخت اصلی مردم  و صنایع کشور پیش بینی می شود در سال های آینده مصرف گاز از رشد بالایی برخوردار شود.

در عین حال ایران به عنوان دارنده دومین ذخایر گازی جهان برای استخراج و صادرات آن با کمبود سرمایه در تولید و استخراج گاز مواجه است زیرا پایین بودن قیمت این ماده طبیعی دربخش خانگی و تجاری باعث شده تا سرمایه گذاران خصوصی و خارجی به خاطر سود کم و گاه زیان ده بودن برخی طرح ها علاقه ای به ایجاد پالایشگاه و مشارکت در طرح های گازرسانی و نیروگاه ها... نداشته باشند.

از سوی دیگر تقاضای روز افزون اروپا به گاز طبیعی ، تبدیل شدن انگستان تا سال 2010 از تامین کننده بخشی از گاز مورد نیاز اروپای غربی به واردکننده ، موقعیت استراتژیک و مزایای ایران برای صادرات گاز همچون کوتاه هترین مسیر به بازارهای جهانی، امکان ترانزیت فرآورده های نفتی و گازی به کشورهای ترکیه، اروپا، حاشیه خلیج فارس و آسیای شرقی و... شرایطی را به وجود آورده تا ایران بتواند صادرات گاز به کشورهای اروپایی را افزایش دهد که این مهم تنها با ایجاد حاشیه سود مناسب و مطمئن و افزایش سرمایه گذاری در بخش گاز به وجود خواهد آمد. افزایش سرمایه گذاری که بخشی از آن تنها با افزایش قیمت و ایجاد انگیزه برای کاهش مصرف به وجود می آید علاوه بر افزایش تولید و صادرات باعث ایجاد اشتغال های جدید در کشور نیز خواهد شد.

هرچند از یک منظر افزایش قیمت گاز در اجرای هدفمند کردن یارانه از نگاه برخی می تواند تبعات فراوانی داشته باشد اما به طور یقین این تبعات کوتاه مدت بوده و در بلند مدت سود فراوانی برای کشور و مردم خواهد داشت. همچنین باید این نکته را مورد توجه قرار داد که تاسیسات گازی و تصفیه خانه ها پس از مدتی نیازمند تعمیر و بازساسی هستند تا اتفاقی که در بخش آب و برق به خاطر فرسوده بودن تاسیسات شبکه انتقال و توزیع پیش آمده  دوباره  در این بخش نشوند. در صورتی که قیمت این حامل انرژی در همین سطح باقی بماند امکان نوسازی و بازسازی خطوط لوله، تلمبه خانه ها و تاسیسات در آینده ای نه چندان دور برای دولت مشکل ساز شده و به طور یقین شاهد گاهش سرمایه گذاری و افزایش مصرف در تمام بخش های مصرف کننده گاز خواهیم بود.