بی طرفی و انصاف

مفهوم بی طرفی در خبرنگاری تقریبا یك قرن پیش در واكنش به نحوه گزارش احساسی و مبنی بر دیدگاه های افراد كه در بیشتر روزنامه های آن زمان رواج داشت شكل گرفت. واژه "بی طرفی" در اصل برای توضیح راهكار یا روش روزنامه نگاری به كار برده می شد؛ خبرنگاران تلاش می كردند تا اخبار را به نحوی بی طرفانه و بدون بازتاب هرگونه گرایش فردی یا گروهی ارایه دهند.
 

با گذشت زمان از روزنامه نگاران نیز خواسته می شد تا بی طرف باشند. لئونارد داونی، دبیر اجرایی روزنامه آمریكایی واشنگتن پست این نكته را تا به آن اندازه جدی گرفت كه از رای دادن سر باز زد. اما بسیاری از خبرنگاران امروز بر این باورند كه بی طرفی كامل امكان پذیر نیست. انجمن خبرنگاران حرفه ای ایالات متحده در سال 1996 كلمه "بی طرفی" را از بخش اساسنامه اخلاقی خود حذف كرد. خبرنگاران در نهایت بشر هستند.
 

آنان به كارشان اهمیت می دهند و دارای نظراتی هستند. این ادعا كه آنان به طور كامل بی طرف اند بدان معنا است كه هیچ ارزشی ندارند. در عوض خبرنگاران به طور کلی توافق كرده اند كه باید از نظرات خود آگاه باشند تا بتوان در داستان تشخیص داد كه كدام بخش نظر خبرنگار است. مخاطب نباید با خواندن داستان قادر به یافتن نظر خبرنگار باشد. خبرنگاران می توانند با استفاده از یك روش بی طرف و علمی ماجراها را بدون بازتاب دیدگاه های شخصی خود گزارش دهند. به عبارت دیگر خود داستان باید بی غرض و عادلانه باشد.
 

خبرنگاران همچنین تلاش می كنند با عدم گزارش یك سویه از ماجرا عادلانه عمل كنند. آنان به دنبال دیدگاه های متضاد هستند و بدون توجه بیشتر به هر یك از طرفین به تهیه گزارش می پردازند. آنان علاوه بر اصرار در اثبات واقعیت در مواردی كه واقعیت قابل تردید است به دنبال دیدگاه های متفاوت نیز می روند.
 

با این وجود عدالت به معنای توازن نیست. توازن به این معنا است كه هر ماجرا دو طرف دارد كه در واقع اغلب چنین نیست و نیز آن كه به هر طرف باید اهمیتی یکسان داد. خبرنگارانی كه به دنبال چنین توازن مصنوعی هستند در واقع ممكن است به نوعی پوشش خبری نادرست روی آورند. به عنوان نمونه اكثر اقتصاد دانان مستقل ممكن است در مورد پیامدهای یك سیاست مشخص هم عقیده باشند، حال آن كه عده كمی عقیده دیگری دارند كه تجارب پیشین آن را اشتباه نشان داده است. بیان داستانی با اختصاص دادن زمان یا فضای مساوی به هر دو گروه می تواند گمراه كننده باشد.
 

چالشی كه در برابر خبرنگاران وجود دارد گزارش تمام دیدگاه ها به نحوی عادلانه برای تمام افراد سهیم در آن است كه در ضمن تصویری كامل و صادقانه را به مخاطبان ارایه دهد.
 

دن گیلمور خبرنگار و وب نویس می گوید: "عدالت، علاوه بر موارد دیگر، به معنای گوش فرا دادن به دیدگاه های گوناگون و یک پارچه ساختن آنها در روزنامه نگاری است. معنای آن تكرار طوطی وار دروغ ها یا تحریف هایی برای رسیدن به تعادلی بی اساس نیست كه برخی از خبرنگاران را بر آن می دارد تا هنگامی كه همه افراد از یك طرف حمایت می كنند، از طرف مقابل نقل قول نمایند."
 

تهیه كنندگان خبر
 

روزنامه نگاران جهان ویژگی های مشتركی دارند. آنان كنجكاو و سخت كوش هستند. آنان می خواهند بدانند چرا اتفاقات روی می دهند و پاسخ منفی را نمی پذیرند. آنان توسط صاحبان قدرت مرعوب نمی شوند و عمیقا به كار خود اهمیت می دهند. كوین مارش، یكی از مسئولان رادیو 4 بی بی سی می گوید كه یك خبرنگار خوب دارای "قابلیت به دست آوردن واقعیت های بزرگ به همراه احساس تحقیری است كه در صورت مناسب نبودن آنها، باید رهایشان كند." شغل خبرنگاری پر چالش و پیچیده است. همان گونه كه فیلیپ گراهام، رییس سابق هیئت مدیره شركت واشنگتن پست بیان داشت، "(خبرنگار دارای) وظیفه به ناچار غیر ممكن تهیه پیش نویس هفتگی تاریخی است كه هیچگاه كامل نخواهد شد و موضوع آن دنیایی است كه ما هیچگاه نمی توانیم آن را درك نماییم."
 

خبرنگاران، امروزه بیش از هر زمان دیگری در تاریخ، راه هایی بیشتری برای ارایه كارهایشان دارند كه از روزنامه های متعلق به اجتماعات كوچك تا كانال های تلویزیونی جهانی و تارنماهای خبری تشكیل می شوند. هر یك از رسانه ها دارای نکات قوت و ضعف مخصوص به خود هستند.
 

در بیشتر كشورها روزنامه ها دارای بزرگ ترین مجموعه كاركنان هستند و در مقایسه با رسانه های صوتی تصویری به موضوعات گسترده تر با عمق بیشتری می پردازند. بسیاری از روزنامه ها با اضافه كردن تارنماها توانسته اند بر محدودیت انتشار یك بار در روز خود غلبه نمایند. اما آنان به طور گسترده تنها دارای مخاطبان باسواد و مرفهی هستند كه می توانند بخوانند و از پول كافی برای خرید روزنامه یا دسترسی به رایانه جهت خواندن مقالات اینترنتی برخوردارند.
 

رادیو كه یكی از گسترده ترین منابع مورد استفاده برای دریافت اخبار در سطح جهان به شمار می رود، از امتیاز سرعت و در دسترس بودن برخوردار است. خبرنگاران رادیویی می توانند اخبار را به سرعت مخابره كنند و هر فردی كه رادیوی باتری داشته باشد می تواند اخبار را تقریبا در هر زمان و مكانی بشنود. گزارشگران رادیویی در بیان داستان ها از صدا و كلمات استفاده می كنند بنابراین شنوندگان احساس می كنند تا حدودی در شكل واقعی رویداد تجربه به دست آورده اند. اخبار رادیویی هر روز بارها پخش می شود، بنابراین همواره تجدید می گردد. اما بیشتر ایستگاه های رادیویی تنها زمان محدودی را به هر برنامه پخش خبر اختصاص می دهند كه چكیده كوتاهی را از مهم ترین اخبار پخش می كند و در آن اثری از عمق یا وسعتی كه روزنامه ها می توانند فراهم سازند دیده نمی شود.
 

برنامه های خبری تلویزیونی می توانند با استفاده از صدا و تصویر نه تنها می توانند به بینندگان بگویند چه رویدای در حال وقوع است بلكه آن رویداد را به آنان نشان دهند. یكی از نقاط قوت تلویزیون آن است كه می تواند احساس را انتقال دهد و بینندگان را در تجربه ها مشاركت دهد. پیشرفت های فن آوری – دوربین های كوچك تر، تدوین دیجیتال و فرستنده های سیار – برای تلویزیون این امكان را فراهم ساخته اند تا بتواند به همان سرعت رادیو، خبر را بر روی آنتن بفرستد. اما وابستگی این رسانه به تصاویر می تواند نقطه ضعفی برای آن به شمار رود: اخبار تلویزیون گاه از بیان داستان های پیچیده چشم پوشی می كند، زیرا از لحاظ دیداری گیرایی ندارند.
 

به تازگی تمایز بین دسته بندی قدیمی تر اخبار چاپی و اخبار به شیوه پخش رادیو تلویزیونی از بین رفته است. در ایالات متحده و كشورهای دیگر بسیاری از سازمان های خبری هم اكنون اخبار را از طریق رسانه های گوناگونی از جمله اینترنت ارایه می دهند. از آن جا كه اینترنت را می توان بی نهایت گسترش داد اخبار اینترنتی الزاما با محدودیت های گنجایشی و زمانی كه بر رسانه های چاپی یا پخشی تحمیل می شود مواجه نیستند. تارنماهای خبری می توانند اطلاعات بیشتری را فراهم سازند و آنها را برای مدت طولانی تری ارایه دهند. و نیز می توانند برای كاربران امكان جستجوی اخباری را پدید آورند كه بیش تر مورد علاقه شان است.
 

ممكن است تارنماهای وابسته به روزنامه ها، ایستگاه های رادیویی و تلویزیونی بسیار مشابه به نظر آیند. آنان خبرها را با عكس مصور می كنند و بسیاری نیز تصویر ویدیویی خبر و یا پخش كامل آن را ارایه می دهند. ممكن است همچنین با قرار دادن فایل هایشان در اینترنت، نسخه "پادكست" اخبار را نیز در اختیار كاربران بگذارند تا آنان بتوانند برای مصارف بعدی فایل ها را بر روی رایانه یا سایر وسایل الكترونیك با قابلیت پخش رسانه ای قرار دهند. در برخی از تارنماها شما می توانید هم خبر را بخوانید و هم به خبری كه گوینده برایتان می خواند گوش كنید. سازمان های خبری حتی دارای وب نوشت هایی هستند (كه اغلب در زبان انگلیسی به عنوان كوتاه بلاگ خوانده می شوند) تا خبرنگارانشان بتوانند یادداشت های روزانه خود را درباره اخبار تحت پوششان یا تصمیمات اتاق خبر در دسترس خوانندگان قرار دهند.
 

در این دنیای رو به تكامل اخبار، بسیاری از خبرنگاران در می یابند كه برای انجام كاری كه از آنها انتظار می رود به مهارت هایی تکمیلی نیازمند هستند. ممكن است از گزارشگران خواسته شود كه علاوه بر مصاحبه با منابع و نوشتن داستان های خبری، برای استفاده از آن دراینترنت، مبادرت به تهیه عكس نمایند. ممكن است از دبیران خواسته شود كه علاوه بر بررسی نوشته های گزارشگران و انتخاب تیترها، داستان های خبری را نیز در اینترنت قرار دهند. ممكن است از عكاسان خواسته شود علاوه بر عكس برداری به فیلم برداری نیز بپردازند و نیز ممكن است مجبور شوند متنی را در توضیح عكس هایشان بنویسند. بسیاری از سازمان های خبری خبرنگارانی را كه نقش های جدیدی در اتاق خبر بر عهده می گیرند آموزش می دهند. و برخی از مربیان خبرنگاری هم اكنون آنچه را "برنامه آموزشی تلفیقی می خوانند" به كار می برند تا به دانشجویان در فراگیری مهارت های چندگانه ای كمك نمایند كه ممكن است در آینده مورد نیازشان باشد.
 

اما در مقابل تمامی این نیازهای جدید،  حرفه روزنامه نگاری به شکل مطلوب آن  بی تغییر مانده است. همان گونه كه بیل كواش و تام رزانتیل در كتاب خود به نام "عناصر روزنامه نگاری:  آنچه دست اندركاران خبر باید بدانند و عموم باید انتظار داشته باشند" می نویسند: اصول روشنی وجود دارند كه خبرنگاران جوامع مردم سالار در مورد آنها توافق دارند و شهروندان حق طلب آنها را دارند:
 
نخستین تعهد روزنامه نگاری التزام به حقیقت است.

وفاداری نخست او به مردم است.

جوهر آن  بررسی صحت آنچه به دست می آید است.
 
دست اندرکاران آن باید خود را مستقل از کسانی که آنها را تحت پوشش خبری قرار می دهند سازند.
 
روزنامه نگاری باید به عنوان اهرم نظارت مستقلی بر قدرت عمل نماید.

باید محلی را برای انتقاد و سازش عمومی فراهم سازد.

باید تلاش كند تا نكات قابل ملاحظه را جالب و قابل طرح نماید.

باید اخبار را جامع و متناسب با گروه تحت پوشش نگاه دارد.

كاركنان آن باید اجازه داشته باشند كه وجدان فردی خود را به كار گیرند.

چنین ارزش هایی روزنامه نگاری را از تمام اشكال دیگر ارتباط متمایز می نماید. وفادار ماندن به آنها آسان نیست. روزنامه نگارن برای حفظ این معیارها همه روزه با فشار مواجه هستند. اما به خاطر داشتن آنها بهترین راه برای تضمین این نكته است كه روزنامه نگاری وظیفه نخست خود را یعنی فراهم ساختن اطلاعاتی که شهروندان برای تصمیم گیری درباره زندگی شان به آن احتیاج دارند انجام داده است.
منبع: امروزنامه