آشفته بازار موسسات آموزش زبان

پس از سال‌ها بلاتكليفي و آشفتگي بازار آموزش زبان در ايران، سرانجام وزارت آموزش و پرورش به فكر ساماندهي موسسات آزاد زبان افتاد، هرچند كه شنيده مي‌شود نتايج اين ساماندهي تا آخر تابستان هم به متقاضيان نمي‌رسد.

تابستان هر سال، بحبوحه ثبت‌نام و آموزش زبان انگليسي و غيرانگليسي به دانش‌آموزان و دانشجويان است. بسياري از خانواده‌ها پس از ماه‌ها تحقيق، موسسه‌اي را براي ثبت‌نام فرزندانشان انتخاب مي‌كنند اما گاه در ميانه تابستان يا در آخر ترم تابستاني پي مي‌برند آن آموزشگاه از كيفيت علمي بالايي براي آموزش زبان برخوردار نيست. وجود 6800 آموزشگاه آزاد در سراسر كشور كه بيش از 1000 واحد آن در شهر تهران به آموزش زبان اختصاص دارد و فقط 500 آموزشگاه زبان از سوي وزارت آموزش و پرورش مجوز قانوني دريافت كرده‌اند، نشان مي‌دهد كه وضعيت آموزش آزاد زبان با وجود داشتن متقاضيان زياد از كاستي برخوردار است.

اينجا يك آموزشگاه زبان است

مكالمه روان انگليسي در 15 جلسه ، نمره 100 تافل 7- آيلتس ، آموزشگاه سريع زبان فرانسه با سيستم جديد آزمايشگاه زبان ، مكالمات تجاري و پذيرش از دانشگاه‌هاي معتبر خارجي و ... همه اينها بخشي از تبليغات برخي موسسات آموزش آزاد زبان است كه با برگه‌هاي رنگي تبليغ يا در گوشه و كنار روزنامه‌ها قصد جلب مشتري دارند، اما....

در انتهاي يك كوچه باريك در مركز شهر، ساختمان فرسوده‌اي كه پله‌هاي تاريك و باريكي دارد، با پوسترهاي رنگي به زبان انگليسي شما را به طبقه چهارم دعوت مي‌كند، اينجا و يك آموزشگاه آزاد زبان است. يك واحد آپارتماني 70‌متري با 2 اتاق، يك آشپزخانه و يك سالن كوچك با چند ميز و صندلي و البته 4-5 جوان 25 ، 30 ساله كه همگي به زبان انگليسي با هم صحبت مي‌كنند. روي در و ديوارهاي اين ساختمان نه از مجوز، نه از پروانه و نه از هيچ سندي كه اعتبار موسسه زبان را تاييد كند، خبري نيست و آزمايشگاه زبان هم در يك ضبط‌صوت و چند گوشي خلاصه شده است.

شهريه ثبت‌نام از 50 هزار تومان براي دوره‌هاي مبتدي تا 250 هزار تومان براي دوره‌هاي عالي تعيين شده است. در اين شرايط اولين سوالي كه به ذهن هر مشتري مي‌رسد، اين است كه آيا چنين موسساتي كه در گوشه و كنار شهرها كم نيستند، براي آموزش زبان معتبرند؟

نبود صلاحيت‌ علمي

متاسفانه نه وزارت آموزش و پرورش، نه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، نه وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و نه اداره اماكن نيروي انتظامي تاكنون به اين سوال پاسخ نداده‌اند. با اين وضعيت، حالا ابوطالب حافظي مديركل پشتيباني مدارس غيردولتي با توجه به افزايش سوءاستفاده از اعتماد زبان‌آموزان خبر مي‌دهد كه تعيين تكليف اين موسسات از اولويت‌هاي آموزش و پرورش خواهد بود. او مي‌گويد: با تعيين شاخص‌هاي تدوين شده بزودي تمامي مراكز علمي آزاد با هدف كيفيت‌بخشي و تعيين شاخص‌هاي كيفي مدارس غيرانتفاعي، از لحاظ علمي، آموزشي و اداري رتبه‌بندي خواهند شد. وي از شاخص‌هاي شناسايي يك موسسه معتبر چيزي نمي‌گويد و به نظر مي‌رسد هنوز تدوين اين شاخص‌ها به پايان نرسيده است، اما با توجه به وضع موجود مي‌توان ضعف اين شاخص‌ها را در موسسات زبان بررسي كرد.

م. شمسايي، كارشناس ارشد زبان فرانسه و مدرس زبان در يكي از اين آموزشگاه‌ها، افزايش تعداد موسسات آموزش زبان را در فضايي كه از ضعف آموزش زبان در مدارس خبر مي‌دهد، باعث آسيب به زبان‌آموزان مي‌داند و مي‌گويد: بسياري از اين موسسات سودهاي كلاني به دست مي‌آورند در حالي كه حاضر نيستند حقوق و دستمزد كافي به مدرسان بدهند، در نتيجه بسياري از معلمان باتجربه، همكاري خود را با اين آموزشگاه‌ها قطع مي‌كنند و مديران موسسات به خاطر كنترل هزينه‌ها، غالبا از جواناني براي آموزش زبان استفاده مي‌كنند كه براي آموزشي تجربه كافي ندارند.

به گفته وي، شايد در نگاه اول، اين موسسات مراكز كارآفريني خوبي براي فارغ‌التحصيلان رشته زبان‌هاي خارجي باشند اما در درازمدت با آموزش نادرست و القاي مفاهيم غلط نه تنها باعث اتلاف هزينه خانواده‌ها مي‌شوند بلكه دانش‌آموزان را از درس زبان دلزده مي‌كنند.

شمسايي كه 12 سال است مدرس زبان انگليسي و فرانسه است، از مشكلات ديگر آموزشگاه‌هاي زبان مي‌گويد و اضافه مي‌كند: آموزش زبان بايد متناسب با فرهنگ هر جامعه باشد، بسياري از منابع‌ آموزشي كه امروز در موسسات زبان تدريس مي‌شود، متناسب جامعه ما نيست، چون مهارت‌هاي زبان‌آموزان ايراني را تقويت نمي‌‌كند. از طرفي بسياري از اين منابع درسي كپي‌برداري شده و به‌نام آموزشگاه به زبان‌آموزان فروخته مي‌شود، بدون اين كه كپي‌رايت رعايت شود. من فكر مي‌كنم استانداردهاي آموزش زبان بايد از سوي وزارت آموزش و پرورش و وزارت علوم تعريف شود؛ هرچند كه اين وزارتخانه‌ها از تدريس واحد درسي زبان عمومي و تخصصي در مدارس و دانشگاه‌ها به شكل موثر عاجزند.

امكانات صفر، تبليغات 20

يك ضبط صوت يا يك دستگاه دي‌وي‌دي، يك تخته وايت‌برد، چند ميز و صندلي؛ مهم‌ترين تجهيزات يك كلاس درس زبان است. بسياري از زبان‌آموزان در حال حاضر معتقدند كه پس از ماه‌ها رفت‌وآمد به اين كلاس‌ها، پيشرفتي در زبان نداشته‌اند. اين وضعيت بخصوص در شهرستان‌ها و بويژه در زبان‌هاي فرانسوي، آلماني، عربي و اسپانيايي تاسف‌بارتر است. كمي يا نبود موسسات آموزش زبان غيرانگليسي نيز براي بسياري از متقاضيان، از ضعف نظام آموزش زبان و بي‌توجهي نظام آموزش به اين ضعف خبر مي‌دهد.

در حال حاضر بسياري از زبان‌آموزان به‌رغم اشتياق براي فراگيري زبان‌هاي خارجي از نبود امكانات، عدم پيشرفت، نبود مدرس مجرب‌ زبان، پرداخت هزينه‌هاي هنگفت و... ناراضي هستند.

اين در حالي است كه حافظي، مديركل پشتيباني مدارس غيردولتي خبر مي‌دهد: بزودي برخي منابع درسي زبان در موسسات آموزشي بازنگري يا از چرخه آموزش خارج خواهد شد.

حافظي مي‌گويد: هم‌اكنون كتابي كه مورد تاييد ماست، با همكاري سازمان پژوهش و برنامه‌ريزي تدوين شده كه بزودي در اختيار آموزشگاه‌هاي زبان قرار مي‌گيرد.

حافظي در اين زمينه از برگزاري آزمون سراسري براي رتبه‌بندي زبان انگليسي از طريق سامانه اينترنتي خبر مي‌دهد و مي‌گويد: براساس اين سامانه آموزشگاه‌ها سطح‌بندي مي‌شوند كه البته سياست‌هاي اجراي اين سامانه تا آبان‌ماه نهايي خواهد شد.

بنابراين، تابستان 89 نيز قرار است با آشفتگي و سوءاستفاده برخي موسسات زبان سپري شود تا شايد سال بعد شاهد ساماندهي وضعيت آموزش زبان در كشور باشيم.