تفریح فرهنگی در نوروز/ ده گانه موزه ها

به گزارش بولتن نیوز به نقل از ویژه نامه فرهیختگان، تعطیلات نوروزی، فرصت مناسبی است برای سفر و گشت‌وگذار، این را همه به خوبی می‌دانیم و با آن آشنا هستیم اما آنچه شاید برای بسیاری از ما ناآشنا به نظر می رسد، سر زدن به موزه‌هاست، به‌عنوان تفریح. با این وجود پیشنهاد می‌دهیم نوروز امسال همان‌طور که به دید و بازدیدها می‌روید، سری هم به بزرگان این سرزمین بزنید و از گنجینه‌های قابل احترام آنها لذت ببرید.

از همین راه ساده می‌توانید برای حفظ سنت‌ها قدم بردارید و با کودکان و نوجوانان درباره گذشته‌ها صحبت کنید. 10 موزه را برای شما انتخاب کرده‌ایم که در نقاط مختلف کشور قرار دارند و به این ترتیب حتی اگر به سفر هم بروید، موزه‌ای پیدا می‌کنید تا به آن سر بزنید. پایتخت، موزه‌های متعددی را با موضوعات گوناگون در خود جای داده است. موزه ملی ایران، کاخ‌موزه‌های گلستان، نیاوران و سعدآباد، موزه رضا عباسی، موزه فرش و موزه هنرهای معاصر نمونه‌هایی مطرح هستند که نام‌شان به گوش آشناست.

تهران: موزه موسیقی

موزه موسیقی در نقطه‌ای خوش آب و هوا واقع شده، بنابراین بازدید از این موزه هم فال است و هم تماشا. احتمالا به خاطر اسمش فکر می‌کنید بازدید از این موزه برای آهنگ‌سازان، نوازندگان یا متخصصان مناسب است، اما چنین نیست و دوستداران انواع موسیقی‌های کلاسیک، اصیل ایرانی و موسیقی نواحی، بازدیدی جذاب از این موزه خواهند داشت. این موزه از بخش‌های مختلفی تشکیل شده که عبارتند از سالن نمایش سازها، گنجینه موزه، آرشیو صوتی و تصویری، سالن اجرا و استودیوی ضبط موسیقی، کتابخانه تخصصی و کافی‌شاپ. سالن‌ها به تفکیک نوع سازها به سه بخش سازهای بادی، کوبه‌ای و زهی تقسیم شده اند و سازهای موزه از نظر کیفی نیز در دو گروه سازهای موزه‌ای و منحصربه‌فرد و سازهای کاربردی قرار دارند. از نکات قابل توجه در این موزه، راهنمای شنیداری است که در اختیار بازدیدکننده قرار می‌گیرد تا ضمن شنیدن اطلاعاتی درباره ساز با صدای آن نیز آشنا شود.

شماره تلفن: 22231708 یا 22672785

مشهد: موزه آستان قدس

شهر مشهد و بارگاه امام هشتم شیعیان همواره پذیرای مسافران بسیاری است. ضمن زیارت و بازدید از صحن‌ها، موزه آستان قدس رضوی واقع در مجموعه را نباید از یاد برد. زیرا گنجینه‌های بسیاری که طی صدها سال به پیشگاه آن حضرت هدیه شده‌ و همچنین بسیاری از آثار که در آستانه مورد استفاده بوده‌اند در این موزه در معرض دید بازدیدکنندگان قرار گرفته‌اند. موزه از بخش‌های مختلفی مانند گنجینه قرآن و نفایس، فرش و منسوجات، نجوم و ساعت، مدال، آثار استاد فرشچیان و گنجینه آبزیان تشکیل شده است. موزه فرش آستان که دربرگیرنده فرش‌هایی نفیس از سده دهم هجری تا دوره حاضر است بازدیدکنندگان بسیاری را مسحور خواهد کرد.

شماره تلفن‌خانه آستانه: 5 -225800

اصفهان: موزه وانک

اصفهان، نصف‌جهان در تعطیلات نوروز میزبان خیل عظیم مسافران است که به بازدید از آثار تاریخی و فرهنگی می‌روند. کلیسا و موزه وانک در محله جلفا از دیدنی‌های مطرح این شهر است که برهه‌ای از تاریخ اصفهان را به نمایش گذاشته. کلیسای وانک که در زمان سلطنت شاه‌عباس دوم ساخته شده از نظر معماری و تزیینات نقاشی مشهورتر از سایر کلیساهای اصفهان است. اما در کنار کلیسای وانک، موزه‌ای کوچک واقع شده که بر اهمیت این کلیسا افزوده است و بنای آن در سال 1905 میلادی ساخته شده است. بیشتر آثار موجود در این موزه مربوط به تاریخ و مذهب ارامنه ساکن جلفا است. در گنجینه موزه، بیش از 700 نسخه خطی ازجمله نسخه انجیل مربوط به قرن نهم میلادی و نخستین قرآن‌های چاپ‌شده در ایران موجود است. صلیب‌های چوبی، محراب‌ها و نقاشی‌های مذهبی که تجار از ونیز خریداری و اهدا کرده‌اند از آثار این موزه‌اند. فرامین سلاطین صفوی در مورد ارامنه جلفا مجموعه جالبی است که در این موزه دیده می‏شود.

شماره تلفن: ۲ـ۶۲۴۳۴۷۱

شیراز: موزه نارنجستان قوام

شاید دعوت به بازدید از موزه در شهر گل و شعر در فصل بهار، انتظاری دور از ذهن به نظر برسد اما باغ و خانه قدیمی و زیبای موزه نارنجستان قوام تردید را از بین می‌برد. نارنجستان یکی از بهترین نمونه‌های بر جای مانده از خانه‌باغ‌های شیراز است که ساخت آن حدود 10 سال طول کشید. این بنای سنتی دارای دو قسمت اندرونی و بیرونی است که با به‌کارگیری هنرهای مختلف مانند آیینه‌کاری، کاشیکاری، حجاری، گچبری، آجرکاری، منبت و نقاشی آن زمان تزئین شده است. درهای مرصع و خاتم‌کاری و سقف چوبی اتاق‌های طبقه بالا که با گل و بته تزئین شده، نمونه‌هایی از هنرهای موجود هستند.

موزه نارنجستان در زیرزمین عمارت واقع شده و متعلق به زمانی است که ابراهیم‌خان قوام‌الملک این خانه را به دانشگاه شیراز اهدا کرد و پس از بازسازی محل دفتر انستیتوی آسیا شد. آرتور پوپ، ایران‌شناس معروف که ریاست آن را به عهده داشت تعداد زیادی از اشیای تاریخی ایران و کشورهای دیگر را به دانشگاه اهدا کرد که در این محل به نمایش گذاشته شده است.

بازدید از باغ‌موزه نارنجستان با وجود نزدیکی به خانه زینت‌الملک که محل نمایش تندیس‌های بزرگان فارس یا گنجینه تاریخ فارس است، بازدیدی دلچسب را رقم می‌زند.

شماره تلفن: 2224381

کرمان: موزه سکه

ضراب‌خانه‌ها که از ارکان مهم سازمان مالی بودند تا زمان ناصرالدین شاه که ضراب‌خانه مرکز را در تهران دایر کرد، فعالیت داشتند. به همین دلیل علاوه‌بر نوشته‌هایی مانند نام و القاب شاهان، محل ضرب سکه مانند دارالضرب اصفهان یا دارالامان کرمان نیز حک می‌شد. ضراب‌خانه کرمان یکی از عناصر مجموعه گنجعلی‌خان است که با 400 سال قدمت، در حالی که بادگیر زیبای مدرسه ابراهیم‌خان بر فراز آن خودنمایی می‌کند، زیبایی خاصی پیدا کرده است. تبدیل این ضراب‌خانه تاریخی به موزه سکه محیطی فراهم آورده که بازدیدکنندگان به‌خصوص دانش‌آموزان درک بهتری از اهمیت سکه و بیان تاریخی آن داشته باشند.

شماره تلفن: 6-2816504

شوش: موزه شوش

هرگز تصور نمی‌شود که موزه‌‌ای در شهری کوچک آنچنان جذاب و بااهمیت باشد ولی قدمت شوش از زمان هخامنشی تاکنون باعث شده موزه شوش وجه دیگری داشته باشد. شاید بخش شوش در موزه لوور پاریس، بهتر بیانگر ارزش تاریخی منطقه باشد. بنای آجری موزه شوش در ابتدای راهی که به محوطه باستانی شوش منتهی می‌شود، قرار گرفته و بقعه دانیال نبی(ع) در مقابل آن قرار دارد. در موزه شوش، علاوه‌بر برخی اشیایی که مستقیما از کاوش‌های شوش و چغازنبیل به دست آمده‌، اشیایی از سایر نقاط ایران نیز به نمایش گذاشته شده‌اند. در نخستین تالار اشیایی از سیَلک کاشان متعلق به هزاره اول پیش از میلاد، همچنین تعدادی آثار مکشوفه از مسجدسلیمان عرضه شده است. از مزایای موزه شوش، هم‌جواری با محوطه تاریخی و محل کشف آثار است که تصویر مناسبی در ذهن بینندگان ایجاد خواهد کرد.

رشت: موزه میراث روستایی

موزه میراث روستایی گیلان اولین اکوموزه‌ای است که در رابطه با معرفی تاریخچه و نوع فرهنگ و زندگی مردم در فضای باز ایجاد شده است. در این موزه معیشت، کار، مسکن، صنایع‌دستی و انواع فضاهایی که در یک حوزه خانوادگی وجود دارد بازسازی و به نمایش در آمده است. این موزه در زمینی به مساحت حدود 260 هکتار در پارک جنگلی سراوان، واقع در کیلومتر 18 جاده رشت– تهران واقع شده است. در طراحی سایت محل‌های جداگانه برای نمایش‌ها و بازی‌های سنتی، پرورش گیاهان دارویی و درختان بومی، بازار روز، کارگاه صنایع‌دستی، مزارع برنج و باغات چای، معماری روستایی ملل، پارک بازی کودکان، چایخانه‌ها و رستوران‌های سنتی، اردوگاه تفریحی و پژوهشکده معماری و مردم‌شناسی در نظر گرفته شده است. معماری‌های متنوع ییلاقی، کوهپایه‌ای، جنگلی، جلگه‌ای روستایی گیلان و هم‌زیستی اقوام گوناگون گیلک، تالش، ترک، گالش و کرد جلوه‌های متنوعی را به نمایش گذاشته است.

تلفن موزه: 3238438-0131

همدان: موزه تاریخ طبیعی

همدان، قدیمی‌ترین پایتخت است که این امر حکایت از قدمت حیات در این منطقه دارد. موزه تاریخ طبیعی همدان که با الگوها و استانداردهای بین‌المللی طراحی و تکمیل شده، نمونه‌های باارزشی از این حیات را به نمایش گذاشته است. وجود انواع ماهیان و آبزیان، خزندگان، پستانداران تاکسیدرمی شده و نمونه‌های کانی و فسیلی برخی جانوران، این موزه را بسیار دیدنی و جذاب کرده است. در سالن نخست نگاره‌های سنگی کشف شده از مناطق مختلف ایران و دست‌سازهای مفرغی به نمایش درآمده است. سالن دوم به آبزیان اختصاص دارد که در دو بخش مجزای آکواریوم انواع ماهیان زینتی آب شیرین مناطق گرمسیری و بخش آبزیان فیکسه شده قرار گرفته اند. در سالن سوم، مجموعه‌ای از نمونه‌های کانی فسیلی و سنگ‌های رسوبی به جا مانده از ادوار مختلف زمین‌شناسی ایران جمع‌آوری شده است. این موزه در محوطه دانشکده کشاورزی دانشگاه بوعلی سینا واقع شده است.

تلفن موزه: 4424200

سنندج: موزه و عمارت آصف

عمارت آصف، یکی از قدیمی‌ترین بناهای موجود در شهر سنندج است و براساس شواهد و شیوه معماری، احتمالا بنای اولیه به دوره صفویه برمی‌گردد. مجموعه عمارت حدود چهارهزار مترمربع عرصه و اعیانی دارد و مشتمل به چهار حیاط می‌شود. عمارت آصف که با نام خانه کرد در سنندج معروف است، به‌عنوان نمادی از هویت فرهنگی اقوام کرد و گنجینه مردم‌شناسی از باارزش‌ترین آثار فرهنگی و تاریخی استان کردستان است. عمارت آصف که امروز دربرگیرنده بخشی از پروژه فرهنگی خانه کرد است، شامل فضاها و غرفه‌های نمایشی موزه ‌است؛ یکی از قدیمی‌ترین بناهای شهر سنندج محسوب می‌شود. موزه مردم‌شناسی مناطق کردنشین یا «خانه کرد»، بزرگ‌ترین موزه مردم‌شناسی مربوط به یک قوم در ایران است. بخش نخست پروژه خانه کرد که عمارت آصف را به خود اختصاص داده شامل نگارخانه و حیاط ورودی، حمام، غرفه‌های زندگی شهری، مکتب‌خانه، قلاب‌بافی، زیورآلات، بخش کشاورزی، مشاغل و فنون، بخش اسناد و عکس‌های تاریخی، اتاق خان، بخش پوشاک، غرفه شکار، غرفه صنایع‌دستی، بخش مطبخ زندگی روستایی، کتابخانه و مرکز اسناد است.

یزد: موزه آب

در شمال میدان امیر چخماق یزد، یکی از ارزشمند‎ترین آثار معماری این شهر قرار دارد که «موزه آب» در آن جای گرفته است. از ویژگی‎های این موزه و بنای تاریخی، پنج طبقه‌بودن آن و گذشتن رشته قنات از میان آن است. در پشت بام این خانه، چاهخانه‎ای قرار دارد که به‌وسیله آن آب می‎کشیدند و آب‌انبار خانه را که در طبقه‎ همکف قرار داشت، پر می‎کردند. در حال حاضر در این موزه بیش از 200 شی تاریخی از وسایل مرتبط با کندن کاریز گرفته تا اسناد و مدارک برخی از قنات‎های اصلی یزد در معرض دید علاقه‎مندان قرار گرفته است. ساختمان این بنا نیز یک هنر معماری شگفت‎آور است که از پنج اشکوب یا پنج سطح تشکل شده است، به گونه‎ای که از سطح اول یا پایین‎‏ترین طبقه آن، انشعاب کاریز 2 رحیم‎آباد و زارچ می‎گذرد که یکی از این 2 قنات، هنوز هم فعال است. تلفن: 6268340-0351.