تاریخچه دمام‌زنی ویژه محرم دربوشهر+فیلم

 به گزارش بولتن نیوز از خبرگزاری فارس، در نواحی جنوب غربی ایران تا جنوب شرقی آن، نوحه‌خوانی، نوازندگی سنج و دمام در ماه محرم و صفر حکایت از دردها و غم‌های فراوان دارد.

در گذشته دور به دلیل نبود سیستم اطلاع‌رسانی و صوتی، با نواختن سنج و دمام ساکنان محلات را برای عزاداری خبردار می‌کردند. سنج و دمام و بوق هر سه از سازهای تشکیل دهنده این همنوازی است که سابقه آن به بیش از یک قرن می‌رسد و آن طور که از گذشته باقی است از کشورهای آفریقایی به دلیل مسافرت‌های دریایی جنوبی‌ها، به ایران آورده شده است.

زنگبار آفریقا و مسلمانان آن به نوعی عزاداری با سازهای مذکور پرداخته و ملوانان چون وجه مشترک دردهای و غم‌های خودشان را با آنان احساس کرده از این سازها در مراسم عزاداری خود در ایران استفاده کرده و نسل به نسل تحویل ما شد.

از یک طرف صدای سنج و دمام تداعی‌کننده طبل زمان جنگ و حماسه روز عاشورا است و از طرف دیگر وسیله‌ای برای خبر و آمادگی مردم آن زمان بوده است که همراه با یک نوع بوق مخصوص که از شاخ حیوانات ساخته می‌شود، همگی نوعی تهییج و تحریک را در مردمی که قصد عزاداری و سینه‌زنی دارند، ایجاد می‌کند.

ترتیب و تعداد دمام زنان و نوازندگان سنج در نقاط مختلف جنوب کشور متفاوت است، در بوشهر مجموع دمام و سنج‌زنان پنج، هفت یا 9 نفر و گاهی بیشتر است، یعنی یک نفر به عنوان «اشکون» (دمام‌زن حرفه‌ای) در جلوی صف دمام زنان قرار دارد و بقیه نفرات در طرفین او قرار می‌گیرند. دو نفر در طرفین اشکون وظیفه «غمبر» را ایفا می‌کنند و مابقی با آهنگی موزون با آنان همراهی می‌کنند.

در پایین صف دمام‌زنان یک نفر سنج‌زن قرار می‌گیرد و مابقی سنج‌زنان میان دمام‌زنان قرار گرفته و بر اساس یک نت مشخص، نوای سنج و دمام را به گوش و دل‌های عزاداران می‌رساندند.

در آبادان تعداد دمام‌زنان زوج است و جای سنج‌زن را در پایین صف یک دمام‌زن ماهر پر می‌کند، تعداد دمام‌زنان بستگی به توان و بضاعت حسینیه و دمام‌زنان دارد و در مناطقی حتی 18 دمام و 10 سنج همزمان نواخته می‌شود.

دمام‌زنی با نواختن بوق مخصوص شروع می‌شود و پس از لحظاتی که از نواختن سنج و دمام گذشت، مجدداً بوق به صدا در می‌آید و این وضعیت تا پایان نوازندگی ممکن است ادامه یابد.

زمان نواختن سنج و دمام چیزی حدود 20 تا 80 دقیقه است و در پاره‌ای موارد مثل شب و ظهر عاشورا، صف دمام‌زنان حدود سه ساعت در مسافت‌های طولانی با دسته‌های دیگر در معابر و حسینیه‌ها همراه می‌شود.