ویژگیهای اسلامی اقتصادمقاومتی+وضعیت کنونی

به گزارش خبرنگار آیین و اندیشه خبرگزاری فارس، با توجه به شرایط کنونی اقتصاد و تأکید رهبر معظم انقلاب مبنی بر لزوم پرداختن به اقتصاد مقاومتی، گفت‌وگوی مشروحی را با حجت‌الاسلام والمسلمین یحیی صالح‌نیا، دارای دکترای کلام و مؤسس مرکز مطالعات راهبردی امام مهدی(عج) انجام دادیم که قسمت اول آن تقدیم مخاطبان گرامی می‌‌شود.

ویژگی‌های اقتصاد مقاومتی

حجت‌الاسلام صالح‌نیا در ابتدای این گفت‌گو اظهار داشت: به نظر می‌رسد اگر یک واژه سیاسی به اقتصاد مقاومتی اضافه کنیم، مفهوم آن دقیق‌تر و روشن‌تر می‌‌شود و به هدفی که رهبری از آن داشت،‌ نزدیک‌تر می‌شویم.

وی با اشاره به اینکه ما می‌توانیم عبارت «اقتصاد سیاسی مقاومتی» را بیان کنیم، افزود: در مورد ویژگی‌های اقتصاد مقاومتی، بنده معتقدم که اقتصاد مقاومتی سه بخش و ویژگی دارد: اولین ویژگی اقتصاد مقاومتی این است که پیش فرض آن، وجود صحنه نبرد اقتصادی است.

نویسنده و استاد حوزه علمیه ادامه داد: یک بنگاه اقتصادی یا اقتصاد‌دانی که می‌خواهد در این فضا فعالیت کند، باید با این فرض کار کند که صحنه نبرد وجود دارد و ما در این صحنه با دشمنانی درگیریم. بنابراین کسانی که اساسا ًتوطئه‌های بیرونی را توهم می‌دانند، در این زمینه نمی‌توانند کارایی داشته باشند.

اقتصاد مقاومتی فرابخشی است و فرهنگ و سیاست را شامل می‌شود

صالح نیا فرا بخشی بودن را ویژگی دوم اقتصاد مقاومتی دانست و در این رابطه گفت: ویژگی دوم اقتصاد مقاومتی فرابخشی بودن آن است. به این معنا که شامل حوزه‌های سیاسی و فرهنگی هم می‌شود. اگر ما در فرهنگ و سیاست رشد نداشته باشیم، در اقتصاد مقاومتی نیز رشد نخواهیم داشت. مثلا طبق این ویژگی، وزارت خارجه یک رکن مهم است و دیپلماسی فعال داشتن جزء مؤلفه‌های اصلی در اقتصاد مقاومتی است.

وی بیان داشت: ویژگی سوم این است که اقتصاد مقاومتی، اصیل است یعنی مبتنی بر مکتب اقتصادی اسلام است. گمان نشود که ما می‌خواهیم به یک اقتصادی که تعریف جدیدی دارد و با آموزه‌های دین فاصله دارد، نزدیک شویم؛ نه اینطور نیست. این اقتصاد مقاومتی مبتنی بر مکتب اقتصادی اسلام است و مکتب اقتصادی اسلام اصول و قواعدی دارد.

مکتب اقتصادی اسلام مبتنی بر کار است نه شغل

این نویسنده حوزوی خاطرنشان کرد: مکتب اقتصادی اسلام بر اساس یک کار است نه یک شغل. اسلام معتقد است که انسانها باید کار داشته باشند و کار لزوما مساوی شغل نیست. برعکس چیزی که باب شده و همه به دنبال شغل‌ هستند.

مکتب اقتصادی اسلام مبتنی بر تجارت و تولید است نه ربا

وی با اشاره به اعتقاد مکتب اسلام به انواع شرکت افزود: دومین بحث این است که مکتب اقتصادی اسلام مبتنی بر تجارت و تولید است، نه ربا و سود و در اینجا ملاحظه می‌کنیم که کار تفاوت بسیاری پیدا می‌کند. مکتب اقتصادی اسلام معتقد به انواع شرکت است و شرکت‌های متعددی در فقه ما وجود دارد.

این مدرس و پژوهشگر حوزه علمیه تأکید کرد: در مکتب اقتصادی اسلام، انواع معامله‌های دو طرفه مانند مضاربه مطرح است. در این مکتب با انواع عقود مواجهیم و شارع این عقود را تشریع کرده است. ما در مکتب اقتصادی اسلام به اصل تعاون و مالکیت معتقدیم و همه اینها اصول مکتب اقتصادی اسلام و ویژگی‌های اقتصاد مقاومتی‌اند. اگر در همه این موارد به خوبی جلو رویم، اقتصادی بسیار پویا خواهیم داشت.

ریشه‌ها و پایه‌های مکتب اقتصادی اسلام/ اقتصاد با تقدس در تعارض نیست

حجت‌الاسلام صالح‌نیا به ریشه‌ها و پایه‌های مکتب اقتصادی اسلام پرداخت و گفت: ریشه اقتصاد مقاومتی در همین مکتب اقتصادی اسلام است. اولا اقتصاد اسلامی معارض با تقدس نیست. این تفکر تعارض تقدس و تولید ثروت اشتباه است و برای شیعه نیست. اینکه انسان‌های مقدس نمی‌توانند تولید ثروت کنند و کسانی که تولید ثروت می‌کنند، نمی‌توانند آدم‌های مقدسی باشند، تفکر شیعه نیست.

این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به اینکه امامان شیعه همه اهل تولید و کشاورزی بودند، افزود: حتی برخی امامان ما در همان زمان امامتشان اهل تجارت و سرمایه‌گذاری بودند. شما در جریان «مصادف» که وکیل اقتصادی امام صادق (ع) است، می‌بینید که امام صادق (ع) اهل سرمایه‌گذاری است. ایشان هزار درهم به مصادف می‌دهد تا برود و تجارت کند.

وی ادامه داد: روایات متعددی از کشاورزی امام باقر و امام کاظم علیهم‌السلام داریم که این بزرگان اهل تولید و کار بودند. امام علی علیه السلام باغداری و نخل کاری می‌کردند. روایاتی مثل «الکاسب حبیب الله» نشان دهنده این است که تولید ثروت تعارضی با تقدس ندارد. در اقتصاد مقاومتی یکی از مؤلفه‌های اصلی، تولید ثروت در داخل کشور است. لذا اگر ما به این سمت پیش رویم، قطعا تحریم‌ها بی اثر می‌شود و تأثیر خاصی بر اقتصاد ما نخواهد داشت.

«تفکر سودمحور» قاتل اقتصاد مقاومتی است

این محقق و پژوهشگر اسلامی پایه دیگر اقتصاد اسلامی که همان ریشه اقتصاد مقاومتی است را برچیده شدن تفکر سود دانست و گفت: این تفکر سود که در بانکها و مردم ما وجود دارد، قاتل اقتصاد مقاومتی است. بلکه حتی قاتل اصلی اقتصاد است. سود در دین و فقه ما اصیل نیست و آنچه اصیل است، کار است. اسلام، حرص و ولع و تکاثر و طمع و مقوله‌هایی را که با سود، همسو هستند را مذمت می‌کند و برای بعضی مثل اهل تکاثر وعده عذاب می‌دهد.

این مدرس و نویسنده حوزوی اظهار داشت: متأسفانه برعکس تفکر دینی، برخی رسانه‌ها و حتی رسانه ملی با انواع و اقسام آگهی‌هایی که مربوط به بانک‌ها و مؤسسات مالی و اعتباریست، بحث سود را ترویج می‌کنند. حرص و ولع و طمع ایجاد می‌کنند و این موضوع با اقتصاد مقاومتی نمی‌خواند و همراهی ندارد.

تکثیر ثروت آری، تکاثر نه

وی در ادامه گفت: بحث بعدی بنده که باز از پایه‌های مکتب اقتصادی اسلام است، به این می‌پردازد که بعضی‌ها تصور می‌کنند که اسلام با تولید ثروت مخالف است در حالی که اسلام با انباشت ثروت مخالف است. به تعبیر من؛ تکثیر ثروت آری، تکاثر نه. تکثیر ثروت صحیح است و اسلام به شدت این را تشویق می‌کند و امامان ما نیز مقید با تکثیر ثروت بودند ولی اسلام با تکاثر مخالف است.

صالح نیا با بیان آخرین بحث در باب ریشه‌های اقتصاد مقاومتی، افزود: فقه ما از هزار و چهارصد سال پیش، با وضع قوانینی که بنده یکی از آنها را عرض می‌کنم، در واقع اقتصاد مقاومتی را تئوریزه کرده است. فقهای ما در استدلال برای حرمت یا حلیت معاملات، به این قواعد استناد کردند. از جمله این قواعد که بین فقها معروف است، قاعده نفی سبیل است و مستند به آیه «و لن یَجعلَ الله للکافرینَ علَی المُسلمینَ سَبیلا» است.

ورود کالاهای بی‌فایده و لوکس مشمول حکم ممنوعیت و حرمت است

وی گفت: خدای متعال اجازه نمی‌دهد شما فعالیت اقتصادی داشته باشید که آن فعالیت اقتصادی به نوعی به نفع دشمن و به ضرر مومنین باشد. این مسئله بسیار مهم است و پایه اقتصاد مقاومتی است. اگر بنده بخواهم یک استفاده به روز از این مطلب بکنم، بر اساس قاعده نفی سبیل واردات کالاهای لوکس در شرایط فعلی که دشمن با تحریم به جنگ ما آمده، مشمول حکم ممنوعیت و حرمت می‌شود.

این استاد حوزه و دانشگاه تاکید کرد: واردات کالاهای لوکس به سبب اینکه موجب خروج ارز از کشور می‌شود و از طرفی ورود کالاهایی که نفع و فایده قابل توجه مادی و معنوی ندارد باعث سلطه کافرین بر مومنین می‌شود که براساس قاعده نفی سبیل، مردود است. لذا شاهدیم که ریشه‌های اقتصاد مقاومتی در فقه ما وجود دارد.

نقدهای وارد بر وضع موجود اقتصادی/ فساد در اقتصاد مانند فساد در جبهه جنگ غیر قابل بخشش است

صالح‌نیا ادامه داد: سومین بخش صحبت‌های من راجع ‌به نقدهایی است که به وضع موجود اقتصاد دارم. فساد در اقتصاد مقاومتی مثل فساد در جبهه جنگ است که به هیچ وجه قابل بخشش نیست. اگر کسی در پشت جبهه فساد داشته باشد، ممکن است در حقش اغماض شود ولی فسادی که در جبهه و خط مقدم باشد، قابل بخشش نیست.

این پژوهشگر علوم اسلامی گفت: لذا رزمنده‌ای را که در خط مقدم زخمی می‌شود باید از معرکه دور کرد مانند بنگاههای اقتصادی که باید اینها را از تبعات این اقتصاد پرتلاطم دور کرد. دولت باید توجه و حواسش به بنگاهها و یا افرادی که در این معرکه زخم برمی‌دارند، باشد و از طرف دیگر رزمنده خائن و یا جاسوس به جوخه اعدام سپرده شود.

این نویسنده و محقق حوزوی با بیان اینکه فساد اقتصادی به هیچ وجه در شرایط اقتصاد مقاومتی قابل بخشش نیست، اظهار داشت: اگر فساد اقتصادی شکل گرفت، باید سریع ریشه‌اش خشکانده شود. براساس این بحث، بخش مهمی از اقتصاد مقاومتی تقویت جبهه داخلی با اجرای عدالت است. نقدی که دارم این است که متأسفانه سرعت در رسیدگی به تخلفات و فسادهای اقتصادی، در دستگاههای قضایی مشاهده نمی‌شود.

ورود رزمنده‌های ناآشنا به نبرد بین حق و باطل، ممنوع!

صالح نیا یادآور شد: مطلب مهم بعدی این است که این نبرد بزرگ اقتصادی، اقتصاددانان معتقد و شجاع می‌خواهد؛ نه اقتصاددانانی که هنوز به کاپیتالیسم می‌اندیشند و اکثرشان تحصیل کرده‌های لندن و شیکاگو هستند. اساسا رزمنده‌هایی که با شیوه جنگیدن در نبرد بین حق و باطل آشنا نیستند و یا نمی‌خواهند آشنا شوند، نمی‌توانند کارایی داشته باشند.

وی با اشاره به لزوم ارتقاء کیفیت و کمیت توسط تولیدکنندگان داخلی گفت: نقد دیگر این است که متأسفانه تولید‌کنندگان داخلی از شرایط تحریم سوء استفاده می‌کنند. تولید‌کنندگان داخلی باید به جای سوء استفاده از شرایط تحریم، کمیت و کیفیت را ارتقاء دهند، در صورتی که این کار را نمی‌کنند و این مسئله زمان‌بر شده است.

این مدرس و پژوهشگر حوزه علمیه مصرف زدگی را مشکل‌آفرین دانست و افزود: نقد بعدی که بر فضای موجود وارد می‌باشد، این است که دین از مصرف زدگی بر حذر می‌دارد ولی صدا و سیما و خیلی از رسانه‌ها برخلاف دین پیوسته مصرف را ترویج می‌کنند. از خانه و ماشین و کلاس کنکور و لوازم مصرفی و خرج‌ها و مصارف گوناگون، بتی را می‌سازند که خانواده‌ها نمی‌توانند از این بتها بگذرند و این مشکل درست می‌کند.

از فروش نفت و گاز به عنوان سلاح استفاده کنیم

وی گفت: آخرین نقد من این است که در شرایط اقتصاد مقاومتی، نفت و گاز اسلحه‌اند، نه کمپوت و کنسرو. بعضی‌ها متأسفانه نفت و گاز را با کمپوت و کنسروی که رزمنده استفاده می‌کرد، اشتباه گرفته‌اند. الآن همان‌طور که دشمن از نفت به عنوان سلاح استفاده می‌کند و خرید نفت را سلاح خویش کرده و با آن به سمت ما شلیک می‌کند، ما نیز از فروش نفت و گاز به عنوان سلاح استفاده کنیم نه اینکه به مانند کمپوت و کنسرو صادر و مصرف شود.

حجت‌الاسلام صالح نیا با بیان اینکه با مدیریت صادرات نفت و گاز باید اقتصاد خود را تقویت کنیم، تأکید کرد: این موضوع باید بین مسئولین و مردم جا بیفتد. مردم ما گاز را به عنوان یک حربه اقتصادی که در دست ماست، نمی‌بینند. بلکه به عنوان نعمتی می‌دانند که می‌توانند هر طور خواستند مصرف کنند.

وی ادامه داد: حتی در ادارات و نهادها ممکن است تصور این باشد که این نعمت گاز را خداوند به ما داده است و ما استفاده می‌کنیم. در صورتی که در شرایط اقتصاد مقاومتی، گاز برای استفاده صرف نیست و نقش سلاح را دارد. بحث دقیقی که می‌شود در این رابطه به آن اشاره کرد، همان بحث اصلاح الگوی مصرف است که البته با تأکیدات مقام معظم رهبری و برخی مسئولین، خیلی اصلاح شد.

احتیاج سایر کشورها به نفت ایران

موسس مرکز مطالعات راهبردی امام مهدی (عج) با اشاره به اینکه البته نباید مردم در مضیقه قرار بگیرند ولی باید توجیه شوند که ما با مدیریت صادرات نفت و گاز می‌توانیم دشمن را فلج کنیم، ابراز داشت: مسئله مهم همان بحثی است که مقام معظم رهبری مطرح کردند و فرمودند که یک وقتی من پیشنهاد دادم که با قطع صادرات نفت می‌شود ولو به صورت یک ماه یا پانزده روز، غرب را در چالش قرار داد.

حجت‌الاسلام صالح نیا در پایان این بخش از گفت‌وگو اظهار داشت: نفت ایران چیزی نیست که کشورهایی مثل عربستان که شعار می‌دهند، بتوانند آن را تأمین و جبران کنند. به همین خاطر است که شما می‌بینید آمریکا یک عده‌ای از کشورها را از تحریم نفتی ایران مستثنی کرد. چون اینها محتاج نفت ایران هستند و راهی ندارند. حالا در چنین وضعیتی چرا ما ضربه پیشگیرانه نداشته باشیم؟