مدارس جذاب دانشآموزان شاداب
دانشآموزان مدرسهشان را دوست ندارند، ديوارهاي خطخطي و كثيف كلاسشان، فضاي سنگين و نيمهتاريك، نيمكتهاي كهنه و زخمي كه رويشان كندهكاري شده، پنجرههايي كه شيشههايش ترك خورده با ميلههاي آهني روبهرويشان كه آدم را به ياد زندان مياندازد، هيچ كدام را دوست ندارند.
تور كهنه و نخنماي واليبال حياط مدرسه، شيرهاي آبخوري كهنه و زنگزده و دستشوييها كثيف ودوستداشتني نيست.
حس اين بچهها شايد حس مشترك خيلي از دانشآموزان باشد؛ دانشآموزاني كه بودن در فضاي مدرسه و كلاس درس را دوست ندارند، اين را ميتوان از خوشحالي آنها هنگامي كه زنگ تعطيلي مدرسه به صدا درميآيد فهميد؛ اما چرا؟
اين سوال يك جواب ساده دارد: مدرسه براي بچهها جذاب نيست!
آنها درس خواندن در كلاسهاي خشك و رسمي را كه در و ديوارها و نيمكتهايش خستهكننده است، دوست ندارند. آنها ميخواهند مدرسه برايشان جذاب باشد، آنها ميخواهند به مدرسهشان افتخار كنند، آنها ميخواهند فضاي مدرسه و كلاس درس برايشان آنقدر شاداب و جذاب باشد كه حتي روزهاي تعطيل هم دلشان براي مدرسه تنگ شود.
يادگيري در فضايي پويا
در نگرش جديد، فضاهاي آموزشي نيز يكي از عناصر برنامههاي درسي به شمار ميرود. به عبارت بهتر فضاي يادگيري و ياددهي نيز مانند كتاب درسي، نحوه تدريس و شيوههاي ياددهي در نظام ارزشيابي مورد بررسي قرار ميگيرد.
در روشهاي سنتي ياددهي و يادگيري، آموزش عمدتا بر مبناي سخنراني بود، در نتيجه نيمكتها، فضاي كلاس و جايگاه معلم طوري بود كه وي به عنوان سخنران بر گروه به عنوان شنونده تسلط داشته باشد. كارها نيز قرار بود انفرادي و با گوش دادن و نوشتن انجام شود. نيمكتها سه نفره يا دو نفره شيبدار بود.
در حاليكه در فضاهاي آموزشي منعطف، صندليها تكنفره است تا فضا براي بحث گروهي آماده باشد و افراد بتوانند به گروههاي دونفره و سهنفره تقسيم شوند و باهم همكاري كنند.
جايگاه معلم هم جلوي كلاس نيست او ميتواند بين صندليها بگردد. حتي برخي اوقات به جاي اينكه كلاس درس ثابت بماند و همه دروس در آن آموزش داده شود، كلاسهايي با موضوعات تخصصي وجود دارد و دانشآموزان براي يادگيري دروس به كلاسهاي مختلف ميروند، به طور مثال درس علوم در آزمايشگاه برگزار ميشود.
اين طرح در حال حاضر در تعدادي از دبيرستانهاي تهران انجام شده و نتايج آن هم موفقيتآميز بوده است. در واقع فعال، پويا و شاداب كردن فضاهاي آموزشي به آن معنا نيست كه پول زيادي خرج كنيم، بلكه اين مساله به نگرش معلم و ساير مسوولان مدارس بستگي دارد كه چقدر به يادگيري در فضايي پويا و شاداب اهميت ميدهند.
ما مدرسهاي شاد ميخواهيم
دانشآموزان دوست دارند مدرسهشان به قدري زيبا باشد كه بتوانند به تحصيل در آن افتخار كنند. تميزي، رنگهاي زيبا، وجود فضاي سبز يا وجود امكانات براي بازي و ورزش ميتواند در دانشآموزان اين حس دوست داشتن را برانگيزد.
علوم روانشناسي و جامعهشناسي جديد نيز ميخواهد كه فضاهاي آموزشي حالتي شاد پيدا كند. در چنين شرايطي ميتوان با شاد كردن فضاي مدارس و ايجاد امكانات براي ورزش، بازي و استفاده از فضاي سبز يا رنگهاي شاد فضاي مدرسه را تغيير داد.
به همين دليل مدتي است آموزش و پرورش هم به اهميت رنگها پي برده و سعي ميكند با رنگآميزي و استفاده از رنگهاي متنوع و بهكارگيري برخي نقاشيها اين فضا را شادابتر كند.
جادوي رنگها
دوره مدرسه رفتن خودمان يادتان هست؟ كلاسهايي را كه در آن درس ميخوانديم چطور؟ ديوارهاي ترك خورده، كثيف و خطخطي، پر از جاي سوراخ پونز و منگنه؛ همان كلاسهايي كه گاه سالها رنگ و نقاشي به خود نميديد.
رنگآميزيهاي شاد براي كلاسهاي درس توجيهي نداشت و استدلال مسوولان مدارس هم اين بود كه بايد از رنگهاي نسبتا تيره استفاده كرد تا ديرتر كثيف و هزينه كمتري به مدرسه تحميل شود.
حالا ديگر مدتهاست نظام آموزشي دنيا به اين واقعيت رسيده است كه اگر ميخواهيم دانشآموزاني پويا و باانگيزه داشته باشيم بايد از جادوي رنگها غافل نشويم.
رنگآميزي كلاسهاي درس، راهروها و ديوارهاي مدرسه هر كدام بايد بر مبناي روانشناسي رنگها انجام شود.
رنگها چهره مدرسه و كلاس درس را تعيين ميكنند، مسئولان مدرسه ميتوانند به كمك مربيان پرورشي و مشاوران مدرسه تصميم بگيرند در رنگآميزي مدرسه و كلاسهاي درس از چه رنگهايي استفاده كنند.
به طور مثال، رنگهاي آبي و سبز جوي آرامشبخش به فضاي مدرسه داده و باعث آرامش دانشآموزان ميشود. رنگهاي گرم نيز فضايي شاد و خلاق به وجود ميآورد.
رنگي كه در حياط مدرسه به كار ميرود هم ميتواند بچهها را به نشاط و تفريح وادارد.
از فضاي سبز غافل نشويد
وجود فضاي سبز در مدارس هم در شيوههاي آموزشي جديد ضروري تلقي ميشود، چنان كه حتي در برخي كشورها مدارس به باغ مدرسه تبديل شده است. اگر چنين امكاني وجود ندارد، ميتوان از تصاوير زيبا يا گلدان به جاي آن استفاده كرد يا بچهها را به فضاي سبز خارج از مدرسه برد.
در شيوههاي جديد آموزش اعتقاد بر اين است كه اين فضاي سبز علاوه بر دادن روحيه و امكان تجديد قوا به دانشآموزان، به عنوان وسيله كمكآموزشي هم قابل استفاده است، چراكه دانشآموزان ميتوانند بيشتر درباره گياهان بياموزند و در عين حال خودشان هم در كاشت و نگهداري آنها شركت داشته باشند.
برخي معتقدند نصب تابلوهاي نقاشي و مجسمههاي زيبا در مدارس علاوه بر ايجاد شادابي ميتواند حس زيباييشناسي را در دانشآموزان پرورش دهد.
نور هم در فضاي آموزشي نقش مهمي ايفا ميكند. در فضاهاي مدرسه نور بايد به اندازه كافي باشد. همانطور كه نور كم مضر است، نور شديد هم استرسزاست. به عوامل محيطي ميتوان سرما و گرماي فضاي آموزشي و كنترل صداهاي اطراف را نيز افزود.
به هر حال پژوهشهاي انجام شده نشان ميدهد بين فضاي آموزشي كه دانشآموز در آن درس ميخواند و سطح يادگيري رابطهاي مستقيم وجود دارد. بنابراين لازم است به بهترين وجه بكوشيم از فضاهاي آموزشيمان براي افزايش يادگيري استفاده كنيم.
از دانشآموزان هم كمك بگيريد
توصيه ميشود اولياي مدرسه در كار تزيين كلاسها از خود دانشآموزان نيز نظر و همكاري بخواهند.
بچهها ميتوانند با كمك بزرگترها ديوار كلاس را مثلا به شكل اقيانوس رنگ كنند و از نتيجه كار لذت ببرند. مشاركت آنها در رنگآميزي و تزيين محيط مدرسه حس تملكشان به مدرسه را بيشتر ميكند.
پوران محمدي - گروه جامعه
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com
