مشکلات صنعت نفت از نبود اراده مدیریتی

میهمان اصلی ثریای نوزدهم آقای مهندس حیدربهمنی مدیر عامل شرکت ملی حفاری بود. بهمنی که در سالهای قبل از انقلاب نیز در صنعت نفت فعال بوده در ابتدای توضیحات خود خواستار واقع بینی درباره صنعت نفت شد و گفت باید وضع فعلی را در قیاس با وضع قبل از انقلاب مقایسه کرد. مدیرعامل شرکت ملی حفاری ایران گفت قبل از انقلاب واقعا هیچ درصدی از این صنعت بویژه در بخش حفاری دست نیروهای ایرانی نبود و صنعت نفت صد در صد دست آمریکایی ها بود. اما در سی سال اخیر با پیشرفت تدریجی اما مستمر اکنون به تکنولوژی ساخت دکل حفاری نیز رسیده ایم که موضوع بسیار مهمی در صنعت حفاری است. بهمنی گفت از مجموع سی هزار قطعه مورد استفاده در صنعت حفاری 500/18 قطعه (یعنی حدود 55 درصد به لحاظ تعداد قطعات) بطور کامل در داخل ساخته می شود که پیشرفت بسیار چشمگیری است.مدیرعامل شرکت ملی حفاری در تشریح علل موفقیت در برخی ابعاد صنعت نفت  گفت در کشور هر جا مدیریت های تخصصی، خودشان در میدان عمل فعال بوده اند و در پیشاپیش کارکنان قرار داشته اند کشور در آن زمینه شاهد رشد و پیشرفت بوده است.

 

آقای بهمنی پیشرفتهای صنعت حفاری را مدیون استقامت و وفاداری به خون شهیدان دانست وگفت با همان روحیه سالهای دفاع مقدس کارهارا پیگیری می کنیم. وی سازندگان داخلی را بازوان توانای صنعت حفاری نامید وافزود با وجود پیشرفتها دچار مشکلات متعددی هستیم اما مهم این است که در مسیر حل این مشکلات حرکت می کنیم.

مدیرعامل شرکت ملی حفاری اعلام کرد حفاری فاز هفده وهجده پارس جنوبی وهمچنین آزادگان شمالی وجنوبی وبرخی مناطق دیگردست شرکت ملی حفاری است اما چینی ها هم در این عرصه در ایران فعالند از جمله در حفاری میدانهای مشترک.

 

مجری با انتقاد از این وضع پرسید چرا خارجیها باید همچنان در این زمینه فعال باشند. بهمنی دوعامل را در این ماجرا دخیل دانست اول مدیرانی که متخصص نیستند وبه نیروهای داخلی اعتماد لازم را ندارند و دوم فشارهای فراوان ومستمر دشمنان که باعث می شود عملا توان ساخت داخل تحت تاثیر برخی مشکلات قرار گیرد.

 

مجری گفت البته قبول داریم که به ویژه در زمان وزارت آقای قاسمی توجه جدی به توان نیروهای داخلی شده است اما کم کاری های سی سال اخیررا نمی توان نادیده گرفت. بهمنی در پاسخ گفت این مسائل را قبول داریم اما از یاد نبریم که صنعت نفت وحفاری، هفتاد سال دست امریکایی ها وبیگانگان بوده است وفقط سی سال است که ما کنترل انها را بدست گرفته ایم آنهم سی سالی که مدام تحت فشار بوده ایم.

 

مدیر عامل شرکت ملی حفاری، ملت ایران را بسیار باهوش خواند و گفت هر جا به نیروهای داخلی اعتماد کردیم مشکلات حل شده است واین اعتماد باید در نگاه همه مدیران بنیادی شود.

 

وی افزود برای حل مشکلات موجود و ملی شدن صنعت نفت در همه ابعاد از جمله تجهیزات ،باید همه قوا ودستگاهها از جمله مجلس به کمک بیایند و الا آمدن یک وزیر ویا تغییریک سیاست مسائل را حل نمی کند.

 

ثریا با پخش مستندی درباره عقب ماندن ایران در استخراج از میادین مشترک نفت وگاز ادامه یافت. برداشت یک میلیارد بشکه نفت از سوی قطر وبرداشت روزانه 295هزار بشکه از سوی عراق از میادین مشترک از جمله اطلاعاتی بود که در این مستند ارائه شد. برخی از متخصصان در این گزارش مستند از عدم برنامه ریزی واولویت بندی نشدن برنامه ها در بحث برداشت از میادین مشترک انتقاد کردند. همچنین مجری ثریا به نقل از گزارش سازمان بازرسی کل کشور اعلام کرد که متاسفانه برداشت قطری ها 13 برابر ایران در میدان مشترک پارس جنوبی بوده است که نشان عدم برنامه ریزی ایران در گذشته دارد.

 

درادامه بحث مدیر عامل شرکت ملی حفاری درباره دکلهای فعال در کشور گفت بیش از 100دستگاه دکل حفاری در کشور وجود دارد اما از توان آنها استفاده لازم نمی شود. آقای بهمنی عدم برخورد جدی با کم کاری وسهل انگاری برخی عوامل را از جمله عوامل وضع موجود دانست وخاطر نشان کرد البته تحریمها نیز بی تاثیر نبوده است اما با جدیت در کارها، همه مشکلات قابل حل است .

 

مجری برنامه با تاکید بر اینکه تنها حدود 30 در صد تجهیزات صنعت نفت به لحاظ ارزش مالی در داخل تامین می شود مهندس مسعود سلطان پور مدیر عامل سابق شرکت مهندسی تحقیقات دریایی را پشت خط تلفن آورد تا علت این مسئله را از وی جویا شود .سلطان پور در پاسخ، نبود اراده مدیریتی را عامل اصلی این مشکل دانست وافزود اگر اراده مدیریتی بطور قوی وجود داشته باشد وپشتیبانی کافی صورت گیرد بومی شدن تولید تجهیزات صنعت نفت شتاب لازم را می گیرد.

وی گفت خرید دستگاه ها وتجهیزات از خارج در حالی که امکان تولید آنها در داخل وجود دارد ضربات شدیدی به روند خود کفایی می زند اما متاسفانه اکنون نیزاینگونه  خریدهای خارجی وجود دارد و اراده مدیریتی برای جلو

گیری از آن دیده نمی شود.

مجری به میهمان حاضر در استودیو یعنی آقای بهمنی یاد آورشد بنابر آمار که انجمن تولید کنندگان تجهیزات صنعت نفت اعلام کرده اند، در حال حاضرتوان ساخت60  در صد دکلهای حفاری در دریا و100درصد دکلهای حفاری در خشکی می تواند در داخل وجود دارد، چرا توجه کافی به این توانمندی نمی شود و خریدها عمدتا خارجی است و چرا بنابر همین آمار تا سال گذشته تنها 15 درصد از دکل های حفاری خشکی از داخل خریده شده است؟

مدیر عامل شرکت ملی حفاری با تایید این مطلب گفت سازندگان داخلی متاسفانه با مشکلات فراوان از جمله مشکلات مالی وعدم حمایت کافی مواجه هستند به همین علت امکان رقابت با خارجی ها را ندارند.

 

در ثریای این هفته گزارشی از پژوهشگاه صنعت نفت پخش شد وی گفت البته اخیرا برای خرید بیشتر این تجهیزات از داخل برنامه ریزی شده است. در این گزارش اعلام شد 9طرح مهم پالایشگاهی در سالهای اخیر در کشور دست ساخت است که تنها 6 در صد آنها دارای لایسنس یا همان امتیاز فناوری داخلی هستند و94 درصد بقیه خارجی اند.این وضع یعنی تکیه بر مهندسی پایه خارجی در طرحهای بزرگ باعث می شود تجهیزات مورد استفاده در آنها نیز عمدتا خارجی باشد وملی شدن صنعت نفت در بعد تجهیزات عملا شتاب کافی نداشته باشد . تحقیقات ثریا نشان می دهد علت اصلی این مشکل  ضعف در "تحقیقات ومدیریت فناوری " در حوزه صنعت نفت است.

 

در ادامه برنامه ،بهمنی در ریشه یابی این وضع باردیگر همکاری همه دستگاهها از جمله مجلس، بانکها و..را در حمایت از تولید کنندگان وطراحان داخلی خواستار شد وابراز امیدواری کرد به جایی برسیم که همین طراحی ها وفناوری های خارجی در داخل کشور به روز شوند.

 

مجری برنامه پذیرفت که در صنعت نفت نیز پیشرفت قابل توجه بوده است اما این سوال را مطرح کرد که چرا در برخی رشته ها وعرصه ها از جمله سد سازی، ساخت نیروگاه هسته ای و فناوری فضایی و...پیشرفتها فوق العاده بوده اما در صنعت نفت این میزان از پیشرفت دیده نمی شود ؟

 

درپاسخ به این سوال دکتر عمادی مدیر پژوهش وفناوری شرکت ملی نفت پشت خط تلفنی آمد. عمادی صنعت نفت را لوکوموتیو توسعه کشور خواند وگفت باید روی پژوهش وتحقیق تمرکز وسرمایه گذاری فروان کنیم ضمن اینکه ما بعد از جنگ به طور نسبی مراحل توسعه را در بحث فناوری طی کرده ایم .

مجری ثریا با اشاره به اختصاص هزینه های فراوان در حوزه پژوهش و وجود نیروهای انسانی گسترده در پژوهشگاه صنعت نفت گفت آیا پیشرفت های موجود متناسب با این سرمایه گذاری مادی وانسانی بوده است ؟

مدیر پژوهش وفناوری شرکت ملی نفت گفت ما فقط حدود سی سال است که در زمینه پژوهش در صنعت نفت فعالیم چرا که قبل از انقلاب این مباحث اصلا مطرح نبوده است اما می پذیریم که باید خروجیهای بهتری داشته باشیم .

 

عمادی خاطر نشان کرد باید همه بپذیریم که در کشور در برخی عرصه ها دره عمیقی میان ایده تا تجاری شدن ایده وجود دارد که پر کردن این دره عمیق نیازمند همکاری گسترده صنعت ودانشگاه وحمایت همه دستگاه های ذیربط دارد.

 

مدیر عامل شرکت ملی حفاری نیز در همین بحث ساختارهای قدیمی را از جمله عوامل وضع موجود در عرصه صنعت نفت دانست وگفت درطراحی وایجاد ساختارهای قبل از انقلاب اصولا بحث خود کفایی دیده نشده بود. بعد از انقلاب هر جا ساختارهای کهنه را برهم زدیم وبا ساختارهای نوین حرکت کردیم موفق بوده ایم. این مدل باید در صنعت نفت نیز لحاظ شود. بطور مثال بحث تمرکز زدایی در صنعت نفت باید جدی مورد توجه قرار گیرد واختیارات وامکانات از پایتخت به مناطق نفتی برود تا نتیجه بهتر بگیریم. مقصودی، مجری برنامه نیز با تاکید بر لزوم تغییر ساختار وزات نفت متناسب با شرایط جهاد اقتصادی و دوران تحریم, عدم ثبات در مدیریت این وزارتخانه مهم در طی 7 سال اخیر را نیز یکی از مشکلات مدیریتی خواند و گفت: متاسفانه وزارت نفت در 7 سال اخیر حدود 5 وزیر و سرپرست داشته است که امیدواریم مدیریت آقای قاسمی با ثبات باشد.

 

همچنین مجری با اشاره به موفقیت نیروهای داخلی دستیابی به فناوری مهم مهار چاه های نفت و موفقیت در خاموش کردن چاه های نفت در جنگ تحمیلی و سایر حوادث و همچنین مهار آتش چاه های نفت کویت گفت علت این موفقیتها چه بود ؟

بهمنی مدیریت جهادی را عامل اصلی این توفیقات اعلام کرد وگفت امریکایی ها به کویتی ها گفته بودند هر سه ماه یک چاه را برایتان خاموش می کنیم ما اولین چاه را در عرض دو تا سه ساعت برای انها خاموش کردیم ضمن اینکه دانش مهار فوران چاه نفت را هم به انها آموزش دادیم و خود کویتی ها توانستند 45 چاه را خاموش کنند .

مدیر عامل شرکت ملی حفاری افزود امروز نیزبه این مدیریت جهادی وتفویض اختیارات نیاز داریم تا مشکلات سریع تر حل شوند.

 

بهمنی همچنین در باره یکی از موضوعات برنامه قبلی یعنی به هدر رفتن گاز همراه نفت در مناطق مختلف گفت اگر دولت سرمایه لازم را در اختیار بگذارد یا به وزارت نفت اختیارات کافی بدهد این مشکل نیز قابل حل است. در ثریای نوزدهم همچنین گزارشی از تفاهم نامه وزارت نفت ومعاونت علمی فناوری ریاست جمهوری برای حمایت از طرحهای فناوری صنعت نفت پخش شد. بر اساس این تفاهم نامه صندوق مشترکی با سرمایه  اولیه 5 میلیارد تومان ایجاد خواهد شد.

 

در این برنامه مستند زیبایی با عنوان "زندگی روی سکو" از سختی های کار و تلاش کارکنان صنعت نفت و شیوه زندگی آنها روی سکوهای نفتی خلیج فارس و مستند دیگری از میادین مشترک کشور نیز پخش گردید. همچنین در بخش خبری گزارشهایی از کارگاه مهارت افزایی ژورنالیزم علم و فناوری برای خبرنگاران، مسابقه روبوکاپ خیام در نیشابور و... پخش شد.