حقوق امنیتی ایران در تنگه هرمز چه شد؟ وزارت خارجه درباره اختیارات کشورمان و تعهدات عمان پاسخ دهد
گروه سیاسی،بررسی اسناد تاریخی و حقوقی مربوط به روابط ایران و عمان نشان می‌دهد همکاری امنیتی دو کشور در تنگه هرمز محدود به مذاکرات سیاسی نبوده است.
به گزارش بولتن‌نیوز، توافق‌های امنیتی، گشت‌های مشترک و حضور عملیاتی نیروهای ایرانی در بخش عمانی تنگه، بخشی از سابقه مستند این روابط است.
اکنون با تحولات اخیر منطقه و اهمیت راهبردی تنگه هرمز، تعیین تکلیف حقوق و اختیارات کشورمان در این آبراه به یک مطالبه جدی تبدیل شده است.
از توافق امنیتی تا گشت‌های مشترک ایران و عمان
در کتاب «مسائل ژئوپلیتیکی خلیج فارس»، صفحه ۲۷۶، به توافق محرمانه سال ۱۹۷۴ میان ایران و عمان برای حفظ ثبات و امنیت تنگه هرمز و نظارت بر کشتیرانی اشاره شده است.
بر اساس این منبع، دو کشور گشت‌های مشترک دریایی را آغاز کردند و شناورها و هواپیماهای ایرانی در بخش عمانی تنگه هرمز نیز گشت‌زنی می‌کردند.
این سابقه نشان می‌دهد ایران در اجرای ترتیبات امنیتی منطقه نقش عملیاتی داشته است.
بیشتر بخوانید
حقوق امنیتی ایران در تنگه هرمز چه شد؟ وزارت خارجه درباره اختیارات کشورمان و تعهدات عمان پاسخ دهد
دیپلماسی بر لبه تیغ؛ از دلارهای معلقِ ۲۰۲۳ تا «گوشت قربانی» در مرزهای آبی لارک و عمان
عقب‌نشینی ترامپ از بند هرمز؛ خطای راهبردی کاخ سفید در مصادره یک حق حاکمیتی
تنگه هرمز روی میز چه توافقی بود؟
سند رسمی سازمان ملل؛ توافق مرزی و امنیتی را نباید یکی دانست
ایران و عمان در ۲۵ ژوئیه ۱۹۷۴ موافقت‌نامه تحدید حدود فلات قاره را امضا کردند؛ توافقی که در مجموعه معاهدات سازمان ملل متحد به شماره ۱۴۰۸۵ ثبت شده است.
ماده چهارم این توافق تصریح می‌کند که تحدید حدود فلات قاره، وضعیت آب‌های فوقانی و فضای هوایی بالای آن را تغییر نمی‌دهد.
این سند، در کنار منابع تاریخی همکاری امنیتی، ضرورت بررسی مجموعه توافق‌های دو کشور را نشان می‌دهد؛ هرچند خودِ موافقت‌نامه فلات قاره، مجوز استقرار نیرو یا احداث پایگاه نظامی نیست.
سند مهم‌تر؛ اجازه احداث پایگاه دریایی برای ایران
در صفحه دیگری از همین کتاب، ذیل عنوان «امنیت تنگه هرمز و نقش ایران و عمان»، به اعلامیه مشترک اول فوریه ۱۹۷۴ و همکاری دو کشور برای حفظ امنیت منطقه اشاره شده است.
در این صفحه آمده که عمان به ایران اجازه احداث یک پایگاه دریایی در یکی از جزایر خود در نزدیکی تنگه هرمز را داده است؛ جزیره‌ای که در متن، احتمالاً «غنم» معرفی شده است.
همچنین به موافقت‌نامه مارس ۱۹۷۴ و مسئولیت مشترک ایران و عمان برای دفاع از تنگه هرمز و نظارت بر تردد دریایی اشاره می‌شود.
این بخش اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا موضوع را از گشت‌های مشترک فراتر می‌برد و سابقه اعطای اجازه ایجاد زیرساخت نظامی به ایران را مطرح می‌کند.
بااین‌حال، نام جزیره در منبع با قطعیت مشخص نشده و نباید بدون سند تکمیلی، آن را جزیره دیدامار دانست.
دیدامار؛ حقوق عملیاتی ایران چه وضعیتی دارد؟
با توجه به سابقه توافق‌های امنیتی و اجازه احداث پایگاه دریایی، وزارت امور خارجه باید روشن کند آیا توافق‌های معتبر، اختیاراتی برای استفاده از جزایر و تأسیسات بخش عمانی تنگه در اختیار ایران قرار داده‌اند یا خیر.
موضوع دسترسی دریایی و هوایی، استقرار نیرو، ایجاد تأسیسات پشتیبانی و امکان احداث فرودگاه باید با مراجعه به متن اصلی توافق‌ها و الحاقیه‌های احتمالی بررسی شود.
حق احداث پایگاه دریایی، به‌خودی‌خود به معنای حق احداث فرودگاه یا انتقال حاکمیت سرزمینی نیست؛ اما سابقه چنین مجوزی، ضرورت تعیین تکلیف حقوق عملیاتی ایران را جدی‌تر می‌کند.
توقف عملیات مشترک؛ تعهدات هم پایان یافت؟
بر اساس منابع تاریخی، همکاری‌های عملیاتی ایران و عمان پس از انقلاب اسلامی متوقف شد.
اما توقف عملیات به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که توافق‌های ایجادکننده آن نیز خاتمه یافته‌اند.
وزارت امور خارجه باید مشخص کند توافق‌های امنیتی سال ۱۳۵۳ و مجوزهای عملیاتی مرتبط با آن‌ها چه زمانی و بر اساس کدام اسناد اصلاح، تعلیق یا خاتمه یافته‌اند.
مذاکرات سال ۱۴۰۵؛ حقوق گذشته در دستور کار بوده است؟
در مذاکرات اخیر ایران و عمان درباره مدیریت کشتیرانی و امنیت تنگه هرمز، باید مشخص شود آیا حقوق و ترتیبات امنیتی گذشته نیز مورد بررسی قرار گرفته‌اند.
آیا موضوع دسترسی عملیاتی ایران به تأسیسات حساس منطقه مطرح شده است؟
آیا درباره جزیره دیدامار و نگرانی‌های امنیتی مرتبط با آن، گفت‌وگوی مشخصی صورت گرفته است؟
آیا سازوکار اجرایی برای حفظ حقوق معتبر کشورمان وجود دارد؟
مطالبه بولتن‌نیوز؛ متن توافق‌ها و سرنوشت حقوق ایران روشن شود
بولتن‌نیوز از وزارت امور خارجه می‌خواهد وضعیت توافق امنیتی سال ۱۳۵۳، اعلامیه مشترک فوریه ۱۹۷۴، مجوز احداث پایگاه دریایی و ترتیبات عملیات مشترک را به‌صورت رسمی تعیین تکلیف کند.
به‌ویژه باید روشن شود مجوز احداث پایگاه دریایی دقیقاً مربوط به کدام جزیره بوده، چه اختیاراتی ایجاد کرده و آیا همچنان اعتبار دارد.
همچنین باید مشخص شود آیا توافق دیگری درباره دسترسی هوایی، احداث فرودگاه یا استقرار نیرو در جزیره دیدامار وجود داشته است.
اگر حقی برای ایران برقرار است، باید اجرا شود. اگر تغییر یافته یا پایان یافته، سند آن باید مشخص باشد.
امنیت تنگه هرمز جای تعارف دیپلماتیک نیست؛ حقوق کشورمان باید با سند شناسایی، با اقتدار مطالبه و در عمل صیانت شود.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com
