ارزيابي پژويان از لزوم شكستن انحصار
رييس شوراي رقابت گفت: بهترين راهكار براي بهبود فضاي رقابتي كشور، همكاري و همياري قواي سهگانه با مركز ملي رقابت است تا بتواند قبل از ايجاد اختلال در يك بازار وارد عمل شده و از آن جلوگيري كند. نبايد بگذاريم كه فضاي سلطه يا تمركز بر بازارهاي ما حكمفرما شود.
به گزارش ايسنا، جمشيد پژويان ــ اظهار كرد: رقابت در چارچوب علم اقتصاد تعريف شده و در شرايط زماني و مكاني مختلف، يك مفهوم خاص و واحد دارد. رقابت به شرايطي از بازار اطلاق ميگردد كه در آن هيچ عامل اقتصادي داراي نفوذ نيست و نميتواند بازار را چه از لحاظ قيمتي و چه از لحاظ مقداري، تحت تاثير قرار دهد. البته اين را هم بايد گفت كه با شاخصهايي ميتوان درجهي رقابت يا تمركز را سنجيد.
وي گفت: بهطور كلي، بهترين شرايط براي تخصيص منابع در اقتصاد، شرايطي است كه رقابت در حداكثر ميزان قابل حصول باشد، چرا كه هرچه درجهي رقابت بيشتر باشد، كارايي اقتصادي نيز بالاتر است. در برخي مواقع، شرايط توليد به گونه اي است كه با خود انحصار را به همراه دارد، به اين معني كه يك بنگاه شروع به توليد ميكند و با افزايش و ادامهي توليد، هزينههايش به گونهاي كاهش مييابند كه بنگاههاي ديگر براي شروع تتوليد، توان رقابت با آن بنگاه را ندارند. به اين شرايط، انحصار طبيعي ميگويند و شايد بتوان مخابرات و يا توزيع برق در ايران را از نمونههاي بارز آن دانست، چرا كه وقتي زيرساختهاي اين توليدات در اختيار شركتي قرار گرفت، براي ادامهي توليد هزينههايش بسيار پايين ميآيند، اما بنگاه ديگري كه ميخواهد وارد اين صنعت شود، بايد تمام هزينههاي فراهمكردن اين زيرساختها را بپردازد كه اين هزينهها عملا او را از شرايط رقابت خارج خواهد كرد.
پژويان تاكيد كرد: در دههي 80 با مطرحشدن خصوصيسازي نياز به كنترل كردن اين بنگاههاي انحصاري بيشتر احساس شد. همين امر شكلگيري شوراي رقابت را سبب گرديد تا اين شورا بتواند در چنين مواردي با قيمتگذاري، انحصار را تا حدودي كنترل كند. البته توجه داشته باشيم كه كنترل قيمت، خود در تضاد با شرايط رقابتي است و نبايد انتظار داشت كه در شرايط انحصار طبيعي به شكست انحصار و رقابتيشدن بازار منجر شود، بلكه هدف از آن در اين شرايط، افزايش كارايي است. در واقع، كنترل قيمت بدين سان اجازه نميدهد كه انحصارگر با استفاده از شرايط انحصاري خود، اضافه رفاه مصرفكننده را كاهش دهد. ضمنا در شرايطي هم كه انحصار به صورت غيرطبيعي وجود دارد، اين وظيفهي دولت است تا به شكست انحصار اقدام كند.
وي تاكيد كرد: واضح است كه اين بهمعناي دخالت دولت در تمام بخشها و بازارها نيست و فقط در مواريد كه بازار با شكست روبهرو ميشود، دولت موظف است براي رفع اين شكستها وارد عمل شود.
از فهم تا شهود
پژويان خاطرنشان كرد: بازارهاي واقعي طيف گستردهاي را در فضاي مابين دو بازار رقابت كامل و انحصار كامل در برميگيرند. به عبارت مناسبتر بازارهاي رقابت كامل يا انحصار كامل به ندرت نمود واقعي پيدا ميكنند. اقتصاددانان هم مدعي نيستند كه قابل دستيابيبودن شرايط رقابت كامل، آنها را به پيروي از الگوهاي رقابتي متمايل كرده است _ همانگونه كه فيزي: دانان بدون اينكه خلاء وجود عيني داشته باشد، نظريهي سقوط اجسام در خلاء را بررسي ميكنند. همچنين نقطهي زماني و مكاني فرود دو جسم كه در دو ارتفاع مختلف سقوط ميكنند، با هم متفاوت است. به همين ترتيب بازارهاي متفاوت اقصتادي نتايج گوناگوني خواهند داشت. فضاي بازارهاي ما رقابت كامل نيست، اما ميتوان به قدري به اين فضا نزديك شد كه قيمت محصول براساس هزينهينهايي در نظر گرفته شده و پيشبينيها براين مبنا شكل بگيرند.
در پناه قانون
رييس شوراي رقابت يادآور شد: وجود قانوني بهنام «قانون رقابت» در كشور ما بسيار خوشحالكننده است، اما براي رسيدن به نتايج مثبت اين قانون بايد آن را به درستي به اجرا درآوريم. در اين راستا نهاد شوراي رقابت بايد بتواند در حيطهي اختيارات خود و بدون تداخل با نهاد ديگري به انجام وظايف خود بپردازد.
وي افزود: با توجه به محدوديتهاي موجود، اين قانون در سالهاي اندكي كه از عمرش گذشته، توانسته است از ايجاد تمركز در چندين بازار جلوگيري نمايد. بايد توجه داشت كه اين قانون منافاتي با حداكثركردن سود توليدكننده ندارد، چرا كه حداكثرسازي سود جزو مولفههاي اصلي اقتصاد بوده و اقتصاددانان نيز آن را تاييد ميكنند.
پژويان ادامه داد: شوراي رقابت زماني در مقابل حداكثركردن سود ايستادگي ميكند كه اين فرآيند به جاي اينكه به نفع جامعه باشد، به زيان آن تمام شود. به عنوان مثال، هرگاه احساس شود گروهي ميخواهند به طرق مختلف در بورس سودآوري غيرمجاز داشته باشند و يا در فرآيند خصوصيسازي سوء استفادههايي را رقم بزنند، شوراي رقابت پس از بررسيهاي لازم، از اين اتفاقات جلوگيري خواهد كرد. البته متاسفانه در فرآيند خصوصيسازي چون شاهد انتقال مديريت دولتي به مديريت خصوصي نبودهايم، نتايج مثبت اين طرح را نيز مشاهده نميكنيم.
كارايي، غايت امر
وي اظهار كرد: بهترين راهكار براي بهبود فضاي رقابتي كشور، همكاري و همياري قواي سهگانه با مركز ملي رقابت است تا بتواند قبل از ايجاد اختلال در يك بازار وارد عمل شده و از آن جلوگيري نمايد. نبايد بگذاريم كه فضاي سلطه و ياتمركز بر بازارهاي ما حكمفرما شود. در همين راستا بايد تيمهاي قوي اقتصادي در چارچوب مباني دانش اقتصاد، دستورالعمل قيمتها را مشخص كنند تا بتوانيم ضمن توسعهي بازارهايمان، به كارايي آنها نيز افتخار كنيم.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com
