جزئيات ۴ سناريوى مقابله با تحريم نفت

در آستانه اجراى طرح تحريم نفتى ايران توسط ۲۷ كشور عضو اتحاديه اروپا، ايران اجراى ۴ سناريو براى مقابله با تحريم نفت را در دستور كار قرار داده، ضمن آنكه زنگ خطر بسته شدن تنگه هرمز به صدا درآمده است.به گزارش مهر، پس از برگزارى نشست ويژه اعضاى كابينه دولت دهم به منظور تعيين راهكارهاى جديد مقابله با تحريم نفتى، چهار سناريوى اصلى در دستور كار دولتمردان قرار گرفته است.
سناريوى اول؛ حذف دلار و يورو از مبادلات نفتى
هم اكنون يكى از مهمترين مشكلات پيش روى در فرآيند صادرات نفت خام ايران به كشورهاى مختلف جهان، پرداخت منابع مالى حاصل از صادرات طلاى سياه است كه با توافق انجام شده بين وزارت نفت، اقتصاد، صنعت، معدن و تجارت و بانك مركزى قرار است در برخى از بازارهاى نفتى علاوه بر متنوع سازى سبد ارزى كشور، كالاهاى مورد نياز به طور تهاترى وارد كشور شود.
بر اين اساس دريافت لير، روپيه، يوان و ين از پالايشگاه هاى نفت تركيه، هندوستان، چين و ژاپن و حذف دلار و يورو در دستور كار دولتمردان قرار گرفته است.در همين حال ،اخيرا مذاكرات متعددى بين وزيران نفت و خارجه ايران با برخى از كشورهاى خريدار نفت ايران براى تهاتر كالا به جاى پول نفت انجام گرفته است به طورى كه قرار است ايران از هند، پاكستان، سريلانكا و چند كشور شرق آسيا برخى از محصولات كشاورزى مورد نياز همچون گندم، چاى و برنج وارد كند. از سوى ديگر، با توافق جديد نفتى تهران پكن، دولت چين به جاى پول نفت برخى از كالاها و تجهيزات و حتى ارائه خدمات فنى و مهندسى را به ايران ارائه خواهد كرد.
سناريوى دوم؛ تشكيل سنديكاى بيمه نفتكش ها
همزمان با تشديد تحريم هاى نفتى توسط كشورهاى مختلف اروپايى، برخى از موسسات بيمه اى هم از ارائه خدمات بيمه اى به ناوگان نفتكش ايران خوددارى كردند كه ادامه اين وضعيت، عدم تامين بيمه را به يكى از بزرگترين چالشهاى صادرات نفت ايران تبديل مى كرد. با اين وجود با توافق مسئولان شركت ملى نفت، شركت ملى نفتكش و بيمه مركزى ايران، يك سنديكاى جديد بيمه اى به منظور پوشش ريسك بيمه كشتى هاى نفتكش ايران تشكيل شده است و اين سنديكا همچنين مسئوليت بيمه كشتى هاى خامل محصولات صادراتى پتروشيمى را هم بر عهده گرفته است.از سوى ديگر، اخير دولت چين و ژاپن تصميمات و مصوبات جديد به منظور تامين بيمه كشتى هاى نفتكش خارجى حامل نفت خام صادراتى ايران تعيين كرده اند كه در نهايت مجموعه اين طرح ها منجر به شكست تحريم بيمه اى نفت ايران شده است.
سناريوى سوم؛ افزايش ظرفيت ذخيره سازى نفت
متنوع سازى بازارهاى فروش نفت خام ايران يكى ديگر از راهكارهاى مقابله با تحريم نفتى است و به منظور جابه جايى بازارهاى نفتى و فروش طلاى سياه به مشتريان خارجى از افزايش ظرفيت ذخيره سازى نفت در منطقه خليج فارس به عنوان يكى از راهكارهاى دور زدن تحريم نفت نقتش تعيين كننده اى بازى مى كند. در همين حال شركت ملى نفت اخيرا با انتشار گزارشى، به برنامه ريزى براى افزايش ۳ ميليون بشكه اى ظرفيت ذخيره سازى نفت ايران در غرب خليج فارس خبر داده و از اين رو نخستين مخزن يك ميليون بشكه اى در ارديبهشت سال جارى به طور رسمى راه اندازى شده است. اين در حالى است كه محمود زيركچيان زاده مديرعامل شركت نفت فلات قاره هم فروردين ماه سال جارى با اشاره به ورود بزرگترين ترمينال شناور نفت جهان به آبهاى خليج فارس، گفته بود: اين كشتى نفتكش اف.اس.يو بزرگترين ترمينال شناور نفت جهان با ظرفيت ۲‎/۲ ميليون بشكه است. همزمان با راه اندازى اين مخزن، هم اكنون تدابير ويژه اى در پايانه نفتى خارگ به عنوان شاهراه صادرات نفت ايران همچون بهره بردارى از گوى شناور و راه اندازى چند مخزن جديد نفتى اجرايى شده است. هم اكنون هم ساخت چهار مخزن جديد ذخيره سازى نفت خام با مجموع ظرفيت چهار ميليون بشكه نفت در پايانه جزيره خارگ آغاز شده است كه پيشرفت اجرايى اين طرحهاى جديد ذخيره سازى به مرز ۴۰ درصد رسيده است.
سناريوى چهارم؛ كاهش توليد نفت از ميادين مستقل
آخرين تدبير اعضاى كابينه دولت براى مقابله با تحريم نفتى، تغييرات جديد در تراز توليد و صادرات نفت كشور است.از اين رو قرار است كه توليد نفت خام از برخى از ميادين مستقل نفتى كاهش يابد كه امكان مديريت بيشتر اين مخازن هيدروكربورى در بلندمدت فراهم شود.احمد قلعه بانى مديرعامل شركت ملى نفت ايران هم اخيرا در حاشيه برگزارى يك نمايشگاه نفت در مسكو از كاهش ۳۰ درصدى توليد و صادرات نفت خام ايران خبر داده است. از سوى ديگر گفته مى شود به منظور مديريت بيشتر توان پيمانكارى، منابع مالى و مديريت مخازن كشور، همزمان با تسريع در طرح توسعه مخازن مشترك نفت و گاز كشور، توسعه چندين طرح توسعه ميادين مستقل براى مدت كوتاهى از دستور كار خارج شده است.
احتمال انسداد تنگه هرمز قوت گرفت
آمارهاى رسمى حاكى از آن است كه در ۲۰ سال اخير حجم جابه جايى نفت، محصولات پتروشيمى و محموله هاى LNG بيش از ۲ برابر شده است به طوريكه هم اكنون به طور متوسط روزانه بين ۱۶ تا ۱۹ ميليون بشكه نفت و سالانه ۷۷ ميليون تن LNG و چندين ميليون تن فرآورده هاى نفتى و پتروشيميايى با عبور از تنگه هرمز به بازارهاى چهار گوشه جهان صادر مى شود.با تصويب طرح مقدماتى تحريم نفت ايران در اتحاديه اروپا، محمدرضا رحيمى معاون اول رئيس جمهور نخستين مقام اجرايى دولت بود كه از احتمال بسته شدن تنگه هرمز در صورت تصويب تحريم نفتى ايران هشدار داده بود.در حال حاضر امارات متحده عربى و عربستان سعودى هر يك با ساخت يك خط لوله جديد (حبشان- فجيره امارات) و بازسازى خط لوله نفت قديمى روياى دور زدن تنگه هرمز را دارند اما اين دو خط لوله تنها روزانه بين ۳ تا ۳‎/۵ ميليون بشكه نفت خام را با دور زدن تنگه هرمز مى توانند به بازارهاى جهانى صادر كنند.حسين شهرستانى معاون نخست وزير عراق با پيش بينى افزايش قيمت نفت به ۱۵۰دلار در صورت بسته شدن تنگه هرمز اعلام كرده است: اگر تنش بين ايران و غرب افزايش پيدا كند با قيمت هايى روبرو مى شويم كه تاكنون ديده نشده است. با اين وجود، اين احتمال قوت گرفته كه جمهورى اسلامى ايران با در اختيار داشتن وسيع ترين خط ساحلى در آبهاى خليج فارس پس از تصويب و اجراى طرح غير قانونى تحريم نفت در اتحاديه اروپا، نسبت به انسداد و توقف كشتى هاى نفتكش از تنگه هرمز اقدام كند.