فاصله دلار آزاد و رسمی ۴۵۳۳ تومان کمتر شد؛ آیا آرامش بازار ارز پایدار می‌ماند؟

گروه اقتصادی: بررسی تغییرات بازار ارز نشان می‌دهد قیمت دلار آزاد از ۲۶۷ هزار و ۲۲۰ تومان در روز پنجشنبه ۲۳ مهر به ۲۶۳ هزار و ۲۳۰ تومان در پایان معاملات شنبه ۲۵ مهر کاهش یافته است؛ یعنی افتی معادل ۳۹۹۰ تومان.

به گزارش بولتن نیوز، در همین فاصله، نرخ حواله رسمی دلار از ۱۸۱ هزار و ۹۸ تومان به ۱۸۱ هزار و ۶۴۱ تومان افزایش یافته است.

حاصل این دو حرکت متفاوت، کاهش فاصله نرخ دلار آزاد و حواله رسمی از ۸۶ هزار و ۱۲۲ تومان به ۸۱ هزار و ۵۸۹ تومان است؛ به عبارت دیگر، شکاف ریالی این دو نرخ در فاصله دو روز معاملاتی، ۴۵۳۳ تومان کمتر شده است.

چرا کاهش فاصله نرخ‌ها اهمیت دارد؟

یکی از چالش‌های بازار ارز ایران، اختلاف قابل توجه میان نرخ‌های رسمی و غیررسمی است؛ اختلافی که می‌تواند بر انتظارات فعالان اقتصادی، تصمیم‌های تجاری و رفتار عرضه‌کنندگان و متقاضیان ارز اثر بگذارد.

کاهش این فاصله، در صورتی که پایدار باشد و با بهبود دسترسی واقعی بنگاه‌های اقتصادی به ارز همراه شود، می‌تواند به کاهش نااطمینانی و افزایش قابلیت پیش‌بینی بازار کمک کند.

با این حال، باید توجه داشت که کاهش فاصله نرخ‌ها لزوماً به معنای کاهش هزینه تأمین ارز برای تولیدکنندگان نیست؛ زیرا نرخ حواله رسمی در همین دوره افزایش یافته است.

بنابراین، آثار این تحول باید هم از منظر آرامش بازار و هم از منظر هزینه واردات مواد اولیه و تجهیزات بررسی شود.

درهم و تتر چه پیامی به بازار می‌دهند؟

در بررسی صبح یکشنبه ۲۶ مهر، نرخ دلار آزاد حدود ۲۶۳ هزار و ۸۰۰ تومان و نرخ تتر در دو بازار داخلی حدود ۲۶۳ هزار و ۱۰۰ تا ۲۶۴ هزار و ۱۸۱ تومان ثبت شده است.

همچنین نرخ درهم آزاد حدود ۷۲ هزار و ۲۱۹ تومان گزارش شده که با استفاده از نسبت برابری رسمی درهم به دلار، معادل تقریبی ۲۶۵ هزار و ۲۲۴ تومان برای هر دلار به دست می‌آید.

نزدیکی نسبی این نرخ‌ها نشان می‌دهد در زمان بررسی، اختلاف بسیار بزرگی میان قیمت‌های مشاهده‌شده وجود نداشته است.

البته از آنجا که ساعت ثبت نرخ‌ها و شرایط معاملات یکسان نیست، نمی‌توان صرفاً با این مقایسه تعیین کرد کدام بازار هدایت‌کننده قیمت دلار بوده است.

برای شناسایی دقیق‌تر بازار اثرگذار، دسترسی به اطلاعات هم‌زمان قیمت و حجم معاملات دلار، تتر و حواله درهم ضروری است.

بانک مرکزی چه اقدامی انجام داده و نتیجه آن چه بوده است؟

تلاش بانک مرکزی برای مدیریت انتظارات و تنظیم عرضه ارز، از جمله موضوعاتی است که در ارزیابی تغییرات بازار باید مورد توجه قرار گیرد.

کاهش نرخ دلار آزاد و محدودتر شدن فاصله آن با حواله رسمی می‌تواند تحولی مثبت تلقی شود؛ اما نسبت دادن این تغییر به یک اقدام مشخص بانک مرکزی، بدون اطلاع از حجم معاملات قطعی و میزان عرضه مؤثر ارز، قضاوتی زودهنگام خواهد بود.

در مقابل، اگر آمار رسمی نشان دهد عرضه ارز تجاری افزایش یافته، زمان تأمین ارز کوتاه‌تر شده و بازگشت منابع صادراتی بهبود پیدا کرده است، می‌توان با اطمینان بیشتری درباره آثار مثبت سیاست‌های ارزی سخن گفت.

سه عددی که بانک مرکزی باید منتشر کند

برای روشن شدن عوامل کاهش فاصله نرخ‌ها، انتظار می‌رود بانک مرکزی و مرکز مبادله ایران اطلاعات قابل مقایسه‌ای درباره میزان واقعی ارز عرضه‌شده و معامله‌شده، حجم ارز صادراتی بازگشته به چرخه اقتصادی و تغییر زمان انتظار متقاضیان برای تأمین ارز منتشر کنند.

این اطلاعات علاوه بر افزایش شفافیت، به فعالان اقتصادی امکان می‌دهد تحولات بازار را بر اساس واقعیت‌های عرضه و تقاضا ارزیابی کنند، نه صرفاً شایعات و انتظارات کوتاه‌مدت.

دفاع از ریال؛ آرامش بازار مهم‌تر از هیجان قیمت‌ها

تجربه نوسانات ارزی نشان می‌دهد انتشار مداوم قیمت‌ها بدون تحلیل عوامل اقتصادی، به‌تنهایی کمکی به تصمیم‌گیری بهتر مردم و فعالان اقتصادی نمی‌کند.

آنچه اهمیت دارد، کاهش نااطمینانی، تقویت اعتماد به سیاست‌گذار و ایجاد شرایطی است که تولیدکننده، صادرکننده، واردکننده و خانوار بتوانند با افق روشن‌تری تصمیم بگیرند.

کاهش ۴۵۳۳ تومانی فاصله دلار آزاد و حواله رسمی، یک تحول قابل اندازه‌گیری و امیدوارکننده است؛ اما تبدیل آن به روندی پایدار نیازمند شفافیت بیشتر درباره عرضه ارز، بازگشت منابع صادراتی و عملکرد بازار رسمی است.

بولتن نیوز معتقد است موفقیت سیاست ارزی را نباید تنها با کاهش مقطعی قیمت دلار سنجید؛ معیار مهم‌تر، پایداری آرامش بازار، دسترسی مطمئن تولیدکنندگان به ارز و تقویت اعتماد عمومی به ارزش پول ملی است.