دارو در انبار پیدا شد؛ ردش در «تیتک» کجاست؟ / چه کسی مسیر دارو را عوض کرد؟

گروه اجتماعی کشف محموله دارویی در یک انبار، بار دیگر یک سؤال ساده اما جدی را مقابل متولیان حوزه دارو قرار داده است؛ وقتی دارو در سامانه «تیتک» ثبت و زنجیره تأمین و توزیع آن قابل رهگیری است، دارویی که به جای رسیدن به داروخانه و بیمار سر از انبار درمی‌آورد، در سامانه دقیقاً در اختیار چه حلقه‌ای ثبت شده و آخرین مقصد رسمی آن کجا بوده است؟
به گزارش بولتن نیوز، ماجرای کشف دارو خارج از شبکه رسمی توزیع را نباید صرفاً با اعلام ارزش ریالی محموله و تعداد اقلام کشف‌شده تمام کرد.
اصل ماجرا یک مرحله قبل‌تر است.
این داروها از کجا آمده‌اند؟
سامانه تیتک با هدف رهگیری فرآورده‌های سلامت‌محور ایجاد شده و قرار است حرکت کالا در زنجیره رسمی قابل پیگیری باشد.
بنابراین وقتی محموله‌ای خارج از مسیر عادی پیدا می‌شود، نخستین سؤال باید این باشد که آخرین نقطه ثبت‌شده آن در سامانه کجاست.
دارو که یک‌شبه در انبار ظاهر نشده است
هر بسته دارویی یک مسیر دارد؛ تولید یا واردات، شرکت پخش، داروخانه یا مرکز درمانی و در نهایت مصرف‌کننده.
اگر محموله کشف‌شده متعلق به شبکه رسمی دارویی کشور بوده، باید بتوان مسیر حرکت آن را عقب رفت و مشخص کرد در کدام نقطه از مسیر رسمی خارج شده است.
اگر چنین امکانی وجود دارد، چرا نتیجه رهگیری این محموله همزمان با خبر کشف آن اعلام نمی‌شود؟
و اگر امکان رهگیری دقیق وجود ندارد، سؤال بزرگ‌تری مطرح می‌شود:
سامانه‌ای که برای رصد زنجیره دارو ایجاد شده دقیقاً چه چیزی را رصد می‌کند؟
به جای اعلام «کشف»، مسیر دارو را منتشر کنید
بولتن نیوز از سازمان غذا و دارو انتظار دارد درباره چنین پرونده‌هایی چند سؤال مشخص را پاسخ دهد:
محموله کشف‌شده در سامانه تیتک ثبت بوده یا خیر؟
آخرین دریافت‌کننده ثبت‌شده آن چه حلقه‌ای از زنجیره توزیع بوده است؟
دارو برای کدام مقصد ثبت شده بود؟
چه زمانی از مسیر رسمی خارج شده است؟
و آیا براساس اطلاعات سامانه، منشأ خروج دارو از شبکه قابل شناسایی است؟
پاسخ به همین چند سؤال می‌تواند مشخص کند با یک تخلف در انتهای زنجیره مواجهیم یا خلأ نظارتی در بخشی از مسیر وجود دارد.
بیمار دنبال دارو؛ دارو داخل انبار؟
مسئله زمانی حساس‌تر می‌شود که برخی بیماران برای یافتن بعضی داروها ناچارند چند داروخانه را جست‌وجو کنند.
در چنین شرایطی، کشف دارو خارج از شبکه فقط یک پرونده صنفی یا انتظامی نیست؛ مستقیماً با دسترسی مردم به درمان ارتباط پیدا می‌کند.
هر بسته دارویی که از شبکه رسمی خارج شود، ممکن است همان دارویی باشد که بیماری در نقطه دیگری از شهر یا کشور به دنبال آن می‌گردد.
اینجاست که تیتک باید کارکرد واقعی خود را نشان دهد.
سامانه فقط برای ثبت اطلاعات نیست؛ باید بتواند انحراف غیرعادی دارو از زنجیره رسمی را برای دستگاه‌های مسئول قابل شناسایی کند.
رد دارو را از آخر به اول بگیرید
در این پرونده لازم نیست اطلاعات بیماران یا جزئیات محرمانه منتشر شود.
سازمان غذا و دارو می‌تواند بدون افشای اطلاعات حساس، مسیر تجاری محموله را روشن کند:
مبدأ کجا بوده است؟
به کدام شرکت پخش تحویل شده؟
مقصد ثبت‌شده چه بوده؟
و در کدام حلقه مسیر دارو تغییر کرده است؟
اگر تیتک پاسخ این سؤال‌ها را دارد، نتیجه رهگیری اعلام شود.
اگر ندارد، مسئله دیگر فقط کشف یک محموله در یک انبار نیست؛ آن وقت باید درباره میزان کارآمدی سامانه‌ای توضیح داده شود که یکی از مهم‌ترین وظایفش رهگیری زنجیره داروست.
بولتن نیوز این پرونده را با یک مطالبه روشن باز می‌گذارد:
رد محموله کشف‌شده را در تیتک بگیرید و به مردم بگویید دارو از کدام نقطه از مسیر رسمی خارج شده است.
کشف انبار پایان پرونده نیست؛ تازه آغاز سؤال اصلی است:
چه کسی مسیر دارو را عوض کرد؟