انتظار ۲۲ ساله سند ملی سالمندی برای عملیاتی شدن/ جای خالی «سالمندی» در برنامه هفتم توسعه

به گزارش بولتن نیوز به نقل  از ایسنا، دکتر احمد دلبری امروز در نشستی با عنوان «سمپوزیوم سالمندی ایران؛ سهم هر انجمن چیست؟» که در دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی برگزار شد،  گفت: کشور چه بخواهیم چه نخواهیم در حال سالمند شدن است، کشور منتظر ما نمی‌ماند که ما فعالیتی را شروع کنیم.

وی با اشاره به سرعت بالای سالمندی جمعیت در ایران تصریح کرد: جمعیت سالمندی کشور از سال ۱۳۵۵ تا ۹۵ طی حدود ۴۰ سال دو برابر شد، اما دوره دوم دو برابر شدن آن تنها ۲۰ سال طول خواهد کشید و تا سال ۱۴۳۰ از هر سه ایرانی، یک نفر سالمند خواهد بود.

دلبری با تأکید بر اینکه نگرانی اصلی کارشناسان حوزه سالمندی نه خود پدیده سالمندی، بلکه «عدم آمادگی» کشور برای مواجهه با آن است، گفت: بسیاری از کشورها سالمندی جمعیت را فرصتی اقتصادی - اقتصاد نقره‌ای - می‌دانند، اما نبود آمادگی می‌تواند این پدیده را به یک بحران تبدیل کند.

سند ملی سالمندی پس از ۲۲ سال در انتظار یک برنامه عملیاتی 

رئیس انجمن سالمندشناسی و طب سالمندان با انتقاد از روند اجرای سیاست‌های حوزه سالمندی، افزود: سند ملی سالمندی که از سال ۱۳۸۳ از طریق مجلس به دولت ابلاغ شده، پس از ۲۲ سال هنوز به یک برنامه عملیاتی  تبدیل نشده است.

وی با ارائه آماری از چالش‌های موجود گفت: در حال حاضر حدود ۵۰۰۰ نفر از ۱۵ هزار سالمند تحت نگهداری در کشور، «سالمند سرراهی» هستند؛ در حالی‌که میانگین فرزندآوری این نسل از سالمندان ۵.۴ فرزند بوده است.

دلبری همچنین به وجود ۸۰ هزار سالمند مجرد قطعی در کشور اشاره کرد و گفت جمعیت‌شناسان پیش‌بینی می‌کنند این رقم با روند کاهش ازدواج و فرزندآوری تا سال ۱۴۳۰ به ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر برسد.

وی با اشاره به کمبود شدید نیروی متخصص در این حوزه گفت: بر اساس استانداردهای جهانی، کشور به ۲۵۰۰ متخصص طب سالمندان نیاز دارد، اما در حال حاضر کمتر از ۲۵ نفر در این تخصص فعالیت می‌کنند که ۷۰ درصد آن‌ها نیز مشغول کار غیرپزشکی هستند.

جای خالی «سالمندی» در برنامه هفتم توسعه

دلبری در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به نتایج یک مطالعه در مرکز تحقیقات سالمندی گفت: ۹۵ درصد جامعه علوم پزشکی کشور، شامل دانشجویان این حوزه، تمایلی به کار در حوزه سالمندی ندارند که این موضوع را باید یک آسیب جدی دانست.

رئیس انجمن سالمندشناسی و طب سالمندان ایران با تأکید بر اینکه «سالمندی فقط موضوع وزارت بهداشت یا دولت نیست، بلکه موضوعی حاکمیتی است»، از بی‌توجهی برخی نهادها به این حوزه انتقاد کرد و گفت: با وجود بیش از ۳۰ جلسه در فراکسیون‌های مجلس، در برنامه هفتم توسعه حتی یک کلمه درباره سالمندی نیامده است. وی همچنین به توقف رشته طب سالمندان و بی‌پاسخ ماندن نامه‌های این انجمن به مسئولان اشاره کرد.

دلبری در پایان بر بازنگری در گایدلاین‌ها، پروتکل‌های درمانی و استانداردهای مراقبتی هر رشته متناسب با نیازهای سالمندان، توسعه فعالیت‌های آموزشی عمومی برای قشر سالمند و همکاری انجمن‌های مرتبط حوزه سالمندی برای طراحی بسته‌های خدماتی مشترک و تأثیرگذاری بیشتر بر سیاست‌گذاری کشور در حوزه سالمندی تاکید کرد.

راه‌اندازی رصدخانه سالمندی در دانشگاه علوم توان‌بخشی

دکتر سید علی حسینی، رئیس دانشگاه علوم توان‌بخشی و سلامت اجتماعی نیز در این نشست با تاکید بر ضرورت هم‌افزایی انجمن‌ها برای ساماندهی موضوع سالمندی، گفت: این دانشگاه از سه دهه پیش از پیشگامان توجه جدی به موضوع سالمندی در کشور بوده و در همین مسیر به یک برند کشوری، ملی و بین‌المللی در حوزه سالمندی تبدیل شده است.

وی در اشاره به نقش کلیدی انجمن‌های علمی در ساماندهی موضوع سالمندی، افزود: این ایده مطرح است که با هم‌افزایی انجمن‌های علمی وزارت بهداشت، رصدخانه‌ای با محوریت مرکز تحقیقات سالمندی دانشگاه راه‌اندازی شود.

دکتر حسینی با بیان اینکه کشور در مواجهه جدی با موضوع سالمندی «مختصری عقب» است، گفت: باید در این زمینه کار جدی صورت گیرد و مشارکت اعضای انجمن‌های علمی در سراسر کشور می‌تواند در حوزه‌های علمی، برنامه‌ریزی و سازمان‌دهی نقش مهمی ایفا کند.

پوشش بیمه‌ای سالمندان کفایت خدمات را نمی‌کند

دکتر محمد بیات، رئیس کمیسیون انجمن‌های علمی وزارت بهداشت، با اشاره به گزارش اخیر شورای ملی سالمندی، گفت: ایران در سهم جمعیت ۶۰ سال و بیشتر در سال ۲۰۲۵ در میان ۱۹۵ کشور جهان، رتبه ۹۱ را دارد، اما تا سال ۲۰۵۰ این سهم به یک‌سوم جمعیت می‌رسد و رتبه ایران به ۵۶ صعود خواهد کرد.

وی با بیان اینکه روند سالمندی جمعیت پدیده‌ای جهانی است، افزود: جمعیت ایران از حدود ۳۰ میلیون نفر در ابتدای انقلاب به نزدیک ۹۰ میلیون نفر رسیده، اما نرخ رشد جمعیت از ۴ درصد به زیر ۱ درصد کاهش یافته و کشور در حال ورود به فاز سالمندی است؛ روندی که در بسیاری از کشورها از جمله ژاپن، روسیه و اسپانیا نیز مشاهده شده و سیاست‌های جوانی جمعیت در آن‌ها عملاً ناکام مانده است.

رئیس کمیسیون انجمن‌های علمی وزارت بهداشت با اشاره به تغییرات جمعیت‌شناختی کشور گفت: امید به زندگی در ایران از ۴۸ سال در دوران جنگ جهانی اول، اکنون به بالای ۷۰ سال در مردان و کمی بیشتر در زنان رسیده و ایران در رتبه ۵۸ جهان از نظر امید به زندگی قرار دارد.

بیات با اشاره به وضعیت پوشش بیمه‌ای سالمندان تصریح کرد: پوشش بیمه‌ای کشور از نظر درصد جمعیت بالای ۹۶ درصد است، اما از نظر کفایت خدمات پایین است، به‌طوری‌که بسیاری از خدمات سالمندی تحت پوشش بیمه قرار نمی‌گیرد و هزینه‌های درمان، اسکان و تغذیه سالمندان عمدتاً از جیب خانواده‌ها پرداخت می‌شود.

وی با تأکید بر ضرورت نگاه اقتصادی به موضوع سالمندی، خاطرنشان کرد: نگاه صرفاً انسانی و اخلاقی برای حل این معضل کافی نیست و باید با ایجاد گردش مالی و برنامه‌ریزی از سوی دولت و بخش خصوصی، بستر سرمایه‌گذاری افراد برای دوران سالمندی خود فراهم شود؛ همان‌گونه که کمبود گردش مالی در برخی تخصص‌های پزشکی مانند جراحی قلب و کودکان باعث افت اقبال به آن‌ها شده است.

رئیس کمیسیون انجمن‌های علمی وزارت بهداشت در پایان با اشاره به نقش انجمن‌های علمی گفت: انجمن‌ها اختیار قانون‌گذاری یا حل مسائل اقتصادی را ندارند، اما می‌توانند با طرح مستمر موضوع سالمندی در جامعه، آن را روی میز تصمیم‌گیران کشور قرار دهند و ضمن تربیت نیروی متخصص، مسئولان را نسبت به ضرورت اقدام در این حوزه متذکر شوند که کاری بلندمدت و نیازمند تداوم و تکرار سالانه است.