آقای پزشکیان، مسیر درست است؛ حالا بانک مرکزی بگوید چقدر از نیاز ایران به دلار کم می‌شود؟

گروه سیاسی: سخنان رئیس‌جمهور در مجمع تجاری بریکس یک نکته مهم داشت که نباید در میان اخبار اجلاس گم شود؛ پزشکیان توسعه استفاده از ارزهای ملی در تجارت میان اعضای بریکس را یکی از گام‌های مهم این مجموعه دانست و در کنار آن بر ایجاد ابزارهای مدیریت ریسک ارزی و تسویه متقابل تأکید کرد.

به گزارش بولتن نیوز، این همان نقطه‌ای است که سیاست خارجی می‌تواند مستقیماً به بازار ارز داخل کشور متصل شود.

پزشکیان مسیر را نشان داد؛ بانک مرکزی باید نقشه اجرا بدهد

بولتن نیوز پیش‌تر در گزارشی با عنوان «پیشنهاد بولتن نیوز به بانک مرکزی؛ به‌جای تعقیب قیمت دلار، مرجع قیمت‌سازی را هدف بگیرید» تأکید کرده بود که برای مدیریت بازار ارز دیگر نمی‌توان صرفاً به تزریق ارز و ابزارهای سنتی متکی ماند.

آن پیشنهاد یک ضلع داخلی داشت: بازپس‌گیری مرجعیت کشف قیمت، رصد بازارهای آنلاین و تتر و کاهش قدرت بازارهای غیررسمی در شکل‌دهی به انتظارات ارزی.

حالا سخنان پزشکیان در بریکس، ضلع خارجی همین راهبرد را برجسته کرده است:

اگر می‌خواهیم قدرت دلار در اقتصاد ایران کاهش یابد، فقط نباید با قیمت دلار بجنگیم؛ باید نیاز اقتصاد به دلار را نیز کاهش دهیم.

چرا ارزهای ملی اهمیت دارند؟

اگر بخشی از تجارت ایران با اعضای بریکس بتواند مستقیماً با ارزهای ملی یا سازوکارهای تسویه مورد توافق انجام شود، در آن بخش از تجارت نیاز به استفاده از دلار به‌عنوان ارز واسط کاهش پیدا می‌کند.

این مسئله به معنای سقوط فوری قیمت دلار نیست و نباید چنین انتظاری برای مردم ایجاد کرد.

اما از منظر سیاست ارزی، کاهش تقاضای معاملاتی برای دلار دقیقاً یکی از حلقه‌هایی است که می‌تواند در کنار افزایش عرضه ارز، بازگشت ارز صادراتی و کنترل عوامل تورم‌زا به آرامش پایدارتر بازار کمک کند.

پیشنهاد ۱۰ میلیارد دلاری؛ حلقه مکمل ماجرا

بخش دیگر سخنان رئیس‌جمهور نیز قابل توجه است.

پزشکیان پیشنهاد تشکیل یک شرکت مشترک بیمه اتکایی با سرمایه اولیه ۱۰ میلیارد دلار را مطرح کرده تا ریسک پروژه‌های بزرگ زیرساختی و انرژی اعضای بریکس پوشش داده شود.

همچنین از افزایش نقش بانک توسعه جدید بریکس، ایجاد خطوط اعتباری ویژه، تأمین مالی با ارزهای محلی و ارائه تضمین برای جذب سرمایه خصوصی سخن گفته است.

این اجزا اگر کنار یکدیگر قرار گیرند، تصویر کامل‌تری ایجاد می‌کنند:

تجارت با ارزهای ملی + تسویه متقابل + مدیریت ریسک ارزی + تأمین مالی محلی + پوشش بیمه‌ای پروژه‌ها.

یعنی صحبت صرفاً بر سر کنار گذاشتن یک ارز نیست؛ بحث بر سر ایجاد زیرساختی است که تجارت و سرمایه‌گذاری بدون وابستگی غیرضروری به چند ارز محدود نیز امکان ادامه داشته باشد.

اما حالا نوبت «عدد» است

بولتن نیوز از جهت‌گیری رئیس‌جمهور در این بخش استقبال می‌کند؛ اما معتقد است مرحله بعد باید فوراً آغاز شود.

بانک مرکزی اعلام کند:

اکنون چه میزان از تجارت ایران با اعضای بریکس با ارزهای ملی یا سازوکارهای غیردلاری تسویه می‌شود و هدف شش‌ماهه برای افزایش آن چقدر است؟

اگر پاسخ مثلاً افزایش چند میلیارد دلاری تسویه مستقیم با ارزهای ملی است، همین عدد اعلام شود.

اگر قرار است ابتدا تجارت با چین، روسیه، هند یا دیگر شرکای اصلی هدف قرار گیرد، اولویت کشورها مشخص شود.

و اگر مانع بانکی، حقوقی یا فنی وجود دارد، همان نیز شفاف به مردم گفته شود.

بریکس را به بازار ارز تهران وصل کنید

مردم حق دارند بپرسند نتیجه حضور ایران در چنین مجموعه‌ای چه زمانی در زندگی اقتصادی آنها قابل مشاهده خواهد بود.

پاسخ لزوماً این نیست که فردای اجلاس قیمت دلار کاهش پیدا کند.

دستاورد واقعی زمانی شکل می‌گیرد که بتوان نشان داد اقتصاد ایران برای انجام همان میزان تجارت خارجی، نسبت به گذشته به دلار کمتری نیاز دارد.

این یک شاخص قابل اندازه‌گیری است.

و دقیقاً به همین دلیل پیشنهاد بولتن نیوز این است که بانک مرکزی برای آن هدف زمانی تعیین کند و گزارش دوره‌ای ارائه دهد.

از دهلی یک برنامه ارزی به تهران بیاورید

پزشکیان در سخنان خود تأکید کرده است که اثر بریکس باید در قراردادها، کارخانه‌ها، بنادر و زندگی اقتصادی مردم کشورهای عضو دیده شود.

اگر این نگاه قرار است در ایران نیز محقق شود، یکی از بهترین نقاط آغاز، همین بازار ارز است.

رئیس‌جمهور جهت را مشخص کرده است؛ اکنون بانک مرکزی باید ابزار اجرایی آن را طراحی کند.

در داخل، مرجعیت قیمت ارز را پس بگیریم؛ در تجارت خارجی، نیاز به دلار را کاهش دهیم.

این دو سیاست در کنار یکدیگر می‌توانند همان «تغییر زمین بازی ارزی» باشند که بولتن نیوز پیش‌تر پیشنهاد کرده بود.

اکنون پرسش ما از بانک مرکزی کاملاً مشخص است:

آقایان بانک مرکزی؛ پزشکیان در بریکس از توسعه ارزهای ملی سخن گفته است؛ شما بگویید اجرای این سیاست طی شش ماه آینده چند میلیارد دلار از نیاز معاملاتی تجارت ایران به دلار کم خواهد کرد؟

این بار پاسخ را نه با شعار، بلکه با عدد، زمان‌بندی و عملکرد می‌توان سنجید.