«الموت» در آستانه داوری یونسکو

به گزارش بولتن نیوز به نقل از ایسنا، چهل‌وهشتمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو درحالی وارد سومین روز برگزاری می‌شود، که علیرضا ایزدی، مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی که همراه هیاتی برای شرکت در این اجلاس در شهر بوسان به سر می‌برد،  آخرین وضعیت روند بررسی پرونده «قلعه‌های الموت» و دیگر موضوعات مرتبط با ایران را در گفت‌وگو با ایسنا تشریح کرد.  

ایزدی گفت: امروز (پنج‌شنبه اول مردادماه ۱۴۰۵) سومین روز اجلاس یونسکو است. طبق برنامه، در روزهای ابتدایی اجلاس، موضوعات مختلف مربوط به آیین‌نامه‌ها، دستورالعمل‌ها و گزارش‌های تخصصی مطرح می‌شود. اگر پیشنهادی یا اصلاحی وجود داشته باشد، در همین روزها ارائه و بررسی می‌شود. دیروز نیز مجموعه یونسکو گزارش خود را ارائه کرد که بخشی از آن به موضوع جنگ اختصاص داشت. در این گزارش، به‌طور مستقیم به کاخ گلستان و خسارت‌هایی که در جریان جنگ به آن وارد شده بود اشاره شد و تصاویر مستند آن نیز به نمایش درآمد.

او افزود: همزمان، جلسات تخصصی متعددی نیز برگزار می‌شود که در آن‌ها درباره شیوه‌های حفاظت، مرمت و دیگر مسائل مرتبط با حوزه عملکردی یونسکو و ایکوموس گفت‌وگو می‌شود. این نشست‌ها فضای تخصصی خود را دارند و اگر پیشنهادی یا اصلاحی لازم باشد، ارائه، بررسی و در نهایت درباره آن تصمیم‌گیری و رأی‌گیری می‌شود. این‌ها در واقع برنامه‌های اولیه و جاری اجلاس است.

ایزدی ادامه داد: آنچه تاکنون اعلام شده این است که از روز شنبه، بررسی ۳۰ پرونده‌ای که در دستور کار قرار دارد آغاز شده است. بر اساس برنامه‌ای که به ما داده‌اند، روز یکشنبه، پرونده «قلعه‌های الموت» بررسی خواهد شد.

مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی گفت: در این مدت نیز رایزنی‌های خود را با کشورهای مختلف ادامه می‌دهیم؛ چه کشورهایی که در حوزه میراث ملموس با آنها همکاری داریم و چه در حوزه میراث ناملموس. به هر حال جلسات و گفت‌وگوهای متعددی در جریان است و امیدواریم روز یکشنبه نتیجه مطلوب حاصل شود.

ایزدی درباره پرونده «قلعه‌های الموت» گفت: دژ یا قلعه حسن صباح در الموت، مجموعه‌ای از استحکامات وابسته به قلعه اصلی را در بر می‌گیرد، از جمله قلعه لمبسر و دیگر استحکامات مرتبط. ما ۶ استحکام مرتبط با قلعه اصلی را در قالب پرونده‌ای شامل هفت دژ یا هفت قلعه ارائه کرده‌ایم؛ یعنی یک قلعه اصلی و سایر استحکاماتی که از نظر دفاعی، حفاظتی، پشتیبانی و دیگر کارکردها، ارتباط مستقیمی با آن در همان دوره تاریخی داشته‌اند.

او اضافه کرد: این مجموعه پیشینه‌ای بسیار ارزشمند دارد. شیوه ساخت، معماری، نحوه استقرار بناها و حتی آنچه در دوره حمله مغول رخ داده و موجب تخریب این مجموعه شده، همگی از عواملی هستند که اهمیت آن را دوچندان می‌کنند. قلعه الموت از منظر نظامی، از نظر سازگاری با اقلیم سخت منطقه و همچنین استفاده از مصالح متناسب با شرایط محیطی، اثری منحصربه‌فرد و قابل احترام است. به جرأت می‌توان گفت این یکی از پرونده‌هایی است که در حوزه‌های مختلف، نام ایران را به‌خوبی معرفی می‌کند؛ از شناخت دقیق اقلیم گرفته تا نگاه دفاعی برگرفته از دانش و قدرت نظامی آن دوران و همچنین سبک و شیوه معماری ایرانی که در این مجموعه به شکل شاخصی دیده می‌شود.

ایزدی توضیح داد: نمونه‌های ارزشمند دیگری نیز در نقاط مختلف این مجموعه وجود دارد، از جمله شیوه‌های ذخیره و نگهداری آب، انتقال آب و تأمین نیازهای معیشتی و خوراک ساکنان منطقه. همه این موارد، نمونه‌هایی از فناوری‌ها و روش‌های بسیار پیچیده و جذاب هستند که بر منحصربه‌فرد بودن این اثر صحه می‌گذارند.

او ادامه داد: این پرونده حاصل زحمات فراوانی است که طی بیش از ۲۰ سال فعالیت در منطقه انجام شده و چندین سال نیز صرف تدوین آن شده است. از سوی دیگر، آنچه در گزارش ارزیابی مشاهده شد، نشان می‌دهد که نگاه نهایی ارزیابان صرفاً بر این بوده که فاز جدیدی برای توسعه گردشگری این منطقه ایجاد شود. در واقع، آنها ایرادی به تدوین پرونده وارد نکردند، بلکه تأکید داشتند باید بستر مناسبی فراهم شود تا این اثر شاخص و منحصربه‌فرد بهتر و گسترده‌تر از گذشته به جهانیان معرفی شود.

مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی کشور اظهار کرد: این موضوع به معنای پذیرش چارچوب تدوین‌شده پرونده، تأیید منحصربه‌فرد بودن اثر و شاخص بودن آن است. امیدواریم این مجموعه نیز در فهرست جهانی ثبت شود تا استان قزوین بیش از گذشته در عرصه جهانی معرفی شود. چنین اتفاقی می‌تواند زمینه‌ساز رونق گردشگری، ایجاد گردش مالی مناسب، تولید ثروت برای جامعه محلی، توسعه پایدار منطقه و تقویت زیرساخت‌ها باشد. از سوی دیگر، امیدواریم مسائل سیاسی و شرایط موجود نیز هرچه زودتر به پایان برسد و بستر امن و مطمئنی فراهم شود تا گردشگران بتوانند به این منطقه سفر کنند و زمینه توسعه هرچه بیشتر آن فراهم شود.

ایزدی همچنین با اشاره به گزارش حفاظتی وزارت میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌ دستی درباره محوطه ثبت جهانی هگمتانه، گفت: در ادامه جلسات نیز موضوع دیگری مطرح شد که مربوط به ارائه گزارش اقدامات حفاظتی بود. سال گذشته، با توجه به ثبت جهانی تپه هگمتانه، از ایران خواسته شد گزارشی درباره اقداماتی که برای حفاظت و حراست از این محوطه انجام خواهد شد، تهیه و ارائه کند. ما این گزارش را تنظیم و برای یونسکو ارسال کردیم. این گزارش در اجلاس امسال مطرح شد و مورد پذیرش قرار گرفت. در عین حال، ایران موظف شد تا سپتامبر ۲۰۲۷ گزارش تکمیلی اقدامات انجام‌شده را مطابق همین چارچوب به یونسکو ارائه کند.

او تاکید کرد: این روند کاملاً مرسوم است؛ یونسکو از کشورهای عضو می‌خواهد برنامه‌ها و اقدامات حفاظتی خود را تدوین و ارائه کنند. ما نیز برنامه‌های خود را تنظیم و ارسال کردیم و خوشبختانه پیشنهادهای ارائه‌شده مورد پذیرش قرار گرفت. البته گزارش پیشرفت این اقدامات باید در موعد مقرر؛ یعنی سپتامبر ۲۰۲۷، به یونسکو ارسال شود.