سنگ‌بنای کج؛ تحلیل شکست راهبردی در مذاکرات

گروه سیاسی : عدم ترک میز مذاکرات در برابر محاصره دریایی آمریکا و تأخیر در ضربه زدن به منافع این کشور در منطقه، منجر به رسمی شدن محاصره به عنوان برگ برنده دشمن شد. محدودیت در دایره اهداف نظامی و عدم ایجاد فشار کافی، باعث شد سیاست‌های اتخاذ شده در دوران آتش‌بس، به جای پیشروی، مسیر مذاکرات را برای دشمن هموارتر کند.

به گزارش بولتن نیوز : مسعود براتی نوشت، خشت اول گر نهد معمار کج تا ثریا می‌رود دیوار کج… حکایت این ضرب المثل حکایت این روزهای مذاکرات ایران وآمریکا و تفاهم‌نامه حاصل شده است، چرا؟

🔸 اگر به ۱۹ فروردین برگردیم آن زمان که آتش‌بس را پذیرفتیم، حرف‌های زده شده و اقدامات صورت گرفته را تا الان مرور کنیم به خوبی این ضرب المثل را درک می‌کنیم. سحرگاه ۱۹ فروردین دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی در بیانیه‌ای اعلام کرد که دشمن شکست خورده شروط ایران را پذیرفته و تنها جزییات آن باقی مانده است، به همین دلیل ایران آتش‌بس پیشنهادی آمریکا را می‌پذیرد و قرار است مذاکرات با آمریکا در اسلام آباد آغاز شود تا جزییات مشخص شود. در آن زمان هرچه نفت تولید می‌کردیم و از گذشته داشتیم می‌فروختیم و قیمت آن هم تقریبا دو برابر قیمت قبل از جنگ بود.

🔹از همان ساعت اول آتش‌بس تقض آتش‌بس شروع شد. جدی‌ترین آن حمله رژیم صهیونیستی به شهر بیروت در لبنان بود. ایران پاسخ نداد به این دلیل که میانجی از ایران خواسته بود تا با خودداری از پاسخ دادن، فضا را برای مذاکرات باز بگذارد. این را خطیب‌زاده معاون عراقچی گفت. اما از آن مهمتر اقدام آمریکا در محاصره دریایی ایران بود که یک روز پس از مذاکرات اسلام‌آباد انجام شد.

🔸آمریکا به صورت رسمی اعلام کرد که محاصره دریایی را علیه ایران اعمال می‌کند در برابر اعمال مدیریتی که ایران در تنگه هرمز انجام داده است. یک اقدام کاملا نظامی بود که با استفاده از فضای ثباتی که آتش‌بس ایجاد کرده بود، انجام شد. این اقدام هم نقض صریح آتش‌بس بود و هم اقدامی خلاف مسیر مذاکرات.

🔹محاصره دریایی آمریکا علیه ایران که پس از مذاکرات اعمال شد، در عمل تبدیل شد به اصلی‌ترین انگیزه مذاکراتی ایران که در روزهای اخیر خیلی درباره آن صحبت می‌شود. محاصره اجازه نداد ایران دیگر نفت بفروشد و در زمینه تجارت غیرنفتی نیز اختلال ایجاد کرد. طوری هم صحبت می‌شود که انگار ایران هیچ کاری نمی‌توانسته در قبال محاصره دریایی انجام دهد. ایران به صورت عجیبی مماشات سیاسی و نظامی با محاصره دریایی انجام داد.

❓اما ایران چه کارهایی می‌توانست انجام دهد:

1️⃣ اولین کار ایران که باید انجام می‌داد، ترک میز مذاکرات بود. وقتی آمریکا آشکارا اقدامی انجام می‌دهد که ادعاهای ابتدایی او را نقض می‌کند، ادامه مذاکرات او را تشویق می‌کند. همه می‌دانیم که ترامپ در آن لحظه چقدر به مذاکرات با ایران نیاز داشت تا از باتلاق جنگ ایران خودش را رها کند. حتما رها کردن میز مذاکره فشار قابل توجهی به آمریکا و ترامپ وارد می‌کرد. ترک نکردن مذاکرات سبب شد که آمریکا مسیر را برای اعمال فشار بیشتر هموار ببیند.

2️⃣ کار دوم بازگشت به حالت جنگی خصوصا در منطقه خلیج فارس و کشورهای عرب متحد آمریکا بود. این وضعیت تثبیت محاصره دریایی توسط آمریکا را سخت می‌کرد. آمریکا در زمان جنگ ۴۰ روزه به دلیل درگیر بودن ناوگانش در دفاع از منافع آمریکا در منطقه، نمی‌توانست محاصره دریایی را اعمال کند. فضای آرام حاصل از آتش‌بس این فرصت را برای آمریکا ایجاد کرد. برگشت به حالت جنگی در همان روزهای ابتدایی می‌توانست کار آمریکا را بسیار سخت کند.

3️⃣ کار سوم که دیر انجام دادیم ضربه زدن به منافع آمریکا در منطقه بود، یعنی ضربه غیرمستقیم زدن به محاصره دریایی. این درست است که ایران توانایی فنی برای ضربه مستقیم زدن به ناوهای متحرک آمریکایی را ندارد. اما در طول جنگ ۴۰ روزه ایران به خوبی شیوه ضربه زدن غیرمستقیم را یاد گرفته بود.

▫️اما به دو دلیل این کار علی رغم آنکه تا حدی انجام شد، اما موفق نبود:

🔹 اول اینکه دیر شروع شد. ایران تا چند هفته بعد از شروع شدن محاصره دریایی به استفاده از این شیوه برای شکستن محاصره شد. ده روز بعد از آتش بس تنگه هرمز را مجدد بستیم اما ضربه زدن به منافع آمریکا در منطقه خیلی دیرتر شروع شد.

🔸نقص دوم به محدود شدن دایره اهداف در کشورهای عرب متحد آمریکا در منطقه برمی‌گردد. از همان روزهای ابتدایی کشور عربستان به دلیل اعزام حجاج از دایره اهداف نظامی خارج شد. نتیجه طبیعی اعزام حجاج بود. کشور قطر نیز به دلیل مشارکت در مذاکرات به عنوان میانجی و عمل کننده در موضوع پول‌های بلوکه شده از دایره اهداف خارج شد. امارات نیز این راه را یاد گرفت و در دو هفته آخر همین بازیگری را انجام داد. این محدودیت هم بر عدم ایجاد فشار و درد لازم موثر بود.

🔻این کارهای نکرده و خطای بزرگی که در مذاکرات صورت گرفت و به محاصره دریایی رسمیت داده شد یعنی به عنوان برگ مذاکراتی آمریکا مورد پذیرش قرار گرفت، حکایت همان ضرب المثل است که ابتدا بیان شد. سنگ بنای کجی که تا ثریا کج خواهد رفت.