استان  سمنان؛ پیشران صنعتی و معدنی ایران با تنوع تولید در سال ۱۴۰۴

گروه اقتصادی، استان سمنان در سال ۱۴۰۴ با اتکا به ظرفیت‌های گسترده صنعتی، معدنی، کشاورزی و موقعیت راهبردی در کریدور ارتباطی شرق به غرب کشور، به یکی از ارکان مهم اقتصاد ملی تبدیل شده است؛ استانی که از تولید میلیون‌ها تن محصولات معدنی و صنعتی تا کشاورزی در اقلیم خشک و گردشگری کویری، تصویری متنوع از توسعه اقتصادی را به نمایش گذاشته است.

به گزارش بولتن نیوز، استان سمنان با در اختیار داشتن حدود ۲۱۰۰ واحد صنعتی فعال، یکی از قطب‌های مهم صنعتی ایران به‌شمار می‌رود. تمرکز این واحدها در شهرک‌های صنعتی سمنان، گرمسار، ایوانکی، شاهرود و دامغان باعث شده این استان به‌ویژه در بخش‌های غربی، به‌دلیل نزدیکی به تهران، به یکی از مقاصد اصلی سرمایه‌گذاری صنعتی تبدیل شود. در میان واحدهای شاخص می‌توان به کارخانه سیمان شاهرود، سیمان سفید سمنان، مجموعه‌های بزرگ تولید گچ در سمنان و سرخه، واحدهای قطعه‌سازی خودرو در گرمسار و ایوانکی، و همچنین کارخانه‌های صنایع غذایی و شیمیایی اشاره کرد.

محصولات صنعتی استان طیف گسترده‌ای از سیمان، گچ، نمک صنعتی، مواد شیمیایی، دارویی، قطعات خودرو و محصولات غذایی را شامل می‌شود و در سال ۱۴۰۴ مجموع این تولیدات به حدود ۲۰ تا ۲۵ میلیون تن رسیده است. سهم قابل‌توجهی از تولید گچ و سیمان کشور در این استان انجام می‌شود و همین موضوع سمنان را به یکی از پایه‌های تأمین مصالح ساختمانی ایران تبدیل کرده است.

معادن؛ مزیت رقابتی سمنان در سطح ملی

استان سمنان با بیش از ۶۰۰ معدن فعال، یکی از مهم‌ترین استان‌های معدنی کشور محسوب می‌شود و بخش قابل‌توجهی از تولید مواد معدنی ایران را در اختیار دارد. معادن نمک گرمسار از بزرگ‌ترین منابع نمک کشور هستند و معادن گچ در سمنان، سرخه و مهدیشهر نیز سهم بالایی در تولید ملی دارند. علاوه بر این، معادن زغال‌سنگ البرز شرقی در شاهرود، معادن کرومیت دامغان، ذخایر سرب و روی و معادن سنگ‌های تزئینی مانند مرمریت و تراورتن، تنوع معدنی استان را تکمیل کرده‌اند.

در سال ۱۴۰۴ میزان استخراج مواد معدنی شامل نمک، گچ، آهک، زغال‌سنگ، کرومیت و سنگ‌های ساختمانی در مجموع به حدود ۳۰ تا ۳۵ میلیون تن رسیده است. جایگاه نخست در تولید گچ و سهم قابل‌توجه در تولید نمک کشور، نشان‌دهنده اهمیت استراتژیک این استان در تأمین مواد اولیه صنایع است.

کشاورزی؛ تداوم تولید در اقلیم کم‌آب با تمرکز بر محصولات خاص

با وجود شرایط اقلیمی خشک، استان سمنان توانسته با مدیریت منابع آب و توسعه روش‌های نوین کشاورزی، تولید قابل‌توجهی در این بخش داشته باشد. حدود ۱۹۰ هزار هکتار از اراضی استان به کشاورزی اختصاص دارد و محصولات متنوعی در آن کشت می‌شود. گندم و جو به‌عنوان محصولات زراعی اصلی، همراه با پسته دامغان که یکی از برندهای شناخته‌شده کشور است، بخش مهمی از تولیدات را تشکیل می‌دهند. همچنین انگور شاهرود، سیب و زردآلو، خربزه گرمسار و محصولات گلخانه‌ای مانند گوجه‌فرنگی و خیار از دیگر تولیدات مهم هستند.

در سال ۱۴۰۴ مجموع تولیدات کشاورزی استان شامل محصولات زراعی و باغی حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار تن برآورد شده است. توسعه کشت‌های گلخانه‌ای و توجه به گیاهان دارویی مانند زعفران و زیره، به‌عنوان راهکاری برای افزایش بهره‌وری در شرایط کم‌آبی مورد توجه قرار گرفته است.

دامپروری؛ نقش مهم در تأمین گوشت و لبنیات کشور

دامپروری در استان سمنان یکی از بخش‌های مهم اقتصادی است و به‌ویژه در حوزه دام سبک جایگاه ویژه‌ای دارد. وجود حدود ۲.۵ میلیون رأس دام سبک و بیش از ۱۲۰ هزار رأس دام سنگین، همراه با ظرفیت بالای مرغداری‌ها که به بیش از ۷ میلیون قطعه در هر دوره می‌رسد، نشان‌دهنده گستردگی این بخش است. گوسفند نژاد سنگسری که از مرغوب‌ترین نژادهای کشور محسوب می‌شود، در این استان پرورش می‌یابد و شتر طرودی نیز از دیگر ظرفیت‌های خاص دامپروری در مناطق کویری است.

در سال ۱۴۰۴ مجموع تولیدات این بخش شامل گوشت قرمز، گوشت مرغ، شیر، تخم‌مرغ، پشم و سایر فرآورده‌های دامی به حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ هزار تن رسیده است و سهم قابل‌توجهی در تأمین نیازهای بازار داخلی دارد.

منسوجات، فرش و صنایع‌دستی؛ پیوند اقتصاد و فرهنگ

صنایع‌دستی در استان سمنان علاوه بر نقش فرهنگی، سهمی در اقتصاد محلی نیز دارد. قالیبافی در شهرها و روستاهای دامغان، شاهرود و سمنان رواج دارد و گلیم و جاجیم‌بافی در مهدیشهر از شهرت بالایی برخوردار است. نمد سنگسری نیز یکی از محصولات خاص این منطقه به‌شمار می‌رود.

در سال ۱۴۰۴ تولید فرش و زیراندازهای سنتی استان به حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار مترمربع رسیده و هزاران قطعه صنایع‌دستی دیگر نیز تولید شده است. هرچند حجم این تولیدات در مقایسه با صنایع سنگین محدود است، اما به‌دلیل ارزش افزوده بالا و قابلیت صادرات، اهمیت ویژه‌ای دارد.

گردشگری؛ ظرفیت رو به رشد در سایه طبیعت و تاریخ

استان سمنان با برخورداری از جاذبه‌های طبیعی و تاریخی متنوع، یکی از مناطق مستعد گردشگری در ایران است. جنگل ابر شاهرود، پارک ملی توران به‌عنوان زیستگاه یوزپلنگ آسیایی، پارک ملی کویر، کاروانسراهای تاریخی و مسیر جاده ابریشم از مهم‌ترین جاذبه‌های این استان هستند. همچنین مناطق کویری مانند طرود و بیارجمند، زمینه توسعه گردشگری کویری را فراهم کرده‌اند.

در سال ۱۴۰۴ تعداد گردشگران ورودی به استان حدود ۲ تا ۲.۵ میلیون نفر برآورد شده و درآمد حاصل از این بخش رشد قابل‌توجهی داشته است. توسعه اقامتگاه‌های بوم‌گردی و بهبود زیرساخت‌ها از عوامل مؤثر در این روند بوده‌اند.

گمرک و ترانزیت؛ نقش کلیدی در شبکه حمل‌ونقل کشور

استان سمنان به‌رغم نداشتن مرز زمینی با کشورهای خارجی، به‌دلیل قرارگیری در محور تهران–مشهد، یکی از مهم‌ترین مسیرهای ترانزیتی ایران محسوب می‌شود. وجود گمرکات فعال در سمنان و گرمسار و همچنین زیرساخت‌های حمل‌ونقل جاده‌ای و ریلی، این استان را به یکی از گره‌های لجستیکی کشور تبدیل کرده است.

در سال ۱۴۰۴ حجم صادرات استان که عمدتاً شامل محصولات معدنی و صنعتی است به حدود ۵۰۰ تا ۷۰۰ هزار تن رسیده و حجم ترانزیت عبوری از استان نیز حدود ۱۰ تا ۱۲ میلیون تن برآورد شده است که نشان‌دهنده نقش مهم سمنان در زنجیره تأمین و توزیع کالا در کشور است.

شاخص‌های اقتصادی؛ ثبات نسبی در بازار کار

بررسی شاخص‌های اقتصادی نشان می‌دهد استان سمنان در سال ۱۴۰۴ از نظر نرخ بیکاری در وضعیت مطلوبی قرار داشته و با نرخ حدود ۴.۵ تا ۵ درصد، یکی از استان‌های کم‌بیکار کشور محسوب می‌شود. همچنین نرخ مشارکت اقتصادی در این استان در سطح قابل‌قبولی قرار دارد و سهم بالای اشتغال در بخش صنعت و معدن، نشان‌دهنده ساختار تولیدمحور اقتصاد سمنان است.

چشم‌انداز اقتصادی استان سمنان در سال ۱۴۰۵

چشم‌انداز اقتصادی استان سمنان در سال ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که این استان با تکیه بر مزیت‌های معدنی و صنعتی خود، به سمت تکمیل زنجیره ارزش در حوزه‌هایی مانند گچ، نمک و سایر مواد معدنی حرکت خواهد کرد و توسعه صنایع فرآوری می‌تواند ارزش افزوده بیشتری ایجاد کند. نزدیکی به تهران و گسترش شهرک‌های صنعتی در غرب استان، زمینه جذب سرمایه‌گذاری‌های جدید را فراهم خواهد کرد و همزمان در بخش کشاورزی، استفاده از فناوری‌های نوین و کشت‌های کم‌آب‌بر به افزایش بهره‌وری کمک می‌کند. در کنار این موارد، توسعه گردشگری کویری و بوم‌گردی و همچنین تقویت زیرساخت‌های حمل‌ونقل و لجستیک، نقش استان را در اقتصاد ملی پررنگ‌تر کرده و زمینه افزایش صادرات غیرنفتی را فراهم خواهد ساخت.