تحلیل فقهی ـ امنیتی در آستانه اعزام زائران تمتع ۱۴۰۵  

گروه اجتماعی،حج، از بزرگ‌ترین نمودهای هم‌زمان عبادت و اجتماع سیاسی امت اسلامی است. با این حال، همان‌قدر که در بُعد معنوی ظرفیت دارد، در بُعد سیاسی، حساس و شکننده است. آنچه میان «فریضه‌ی الهی» و «مصلحت امنیتی» قرار دارد، خطی ظریف است؛ خط باریک حج و سیاست.  

به گزارش بولتن نیوز به نقل از فارس،در فقه اسلامی، استطاعت شرط وجوب #حج است؛ اما این استطاعت تنها دارایی مالی یا سلامت بدنی نیست. فقها، از امام خمینی(ره) تا فقیهان معاصر، بر مؤلفه‌ای به نام استطاعت عرفی و امنیتی تأکید کرده‌اند؛ یعنی اگر سفر به حج مستلزم خطر قابل توجه برای جان، مال یا حیثیت زائر باشد، اساساً حج واجب نمی‌شود. بنابراین هر سال باید ارزیابی شود که آیا شرایط عرفی و امنیتی، این استطاعت را برای عموم زائران فراهم کرده یا خیر.  

در سال جاری (۱۴۰۵)، با وجود بهبود نسبی روابط ایران و عربستان، منطقه در آستانه‌ی تحولات عمیق و گاه ناپایدار قرار دارد. ازدحام انسانی، گرمای شدید، محدودیت‌های رفت‌وآمد، و فضای سیاسیِ محتاط میزبان، زائران را در محیطی قرار می‌دهد که کوچک‌ترین بی‌احتیاطی یا شعار می‌تواند معنایی امنیتی بیابد.  

از سوی دیگر، نگاه فقهی حکم می‌کند که مصلحت عمومی امت بر هر چیز مقدم است. پس، وظیفه‌ی نهادهای مسئول آن است که پیش از اعزام، مفهوم «استطاعت امن» را برای هر کاروان با دقت ارزیابی کنند و اگر احتمال ضرر عقلایی به جان یا حیثیت زائر وجود دارد، تصمیم‌ها را با قاعده‌ی لا ضرر و لاحرج هماهنگ سازند.  

در عین حال، نباید فراموش کرد که دستگاه‌های مسئول، اعم از وزارت حج و زیارت و آحاد نهادهای امنیتی کشور، با دقت کامل اوضاع را رصد می‌کنند. سیاست کلی نظام اسلامی بر این است که ضمن حفظ کرامت و امنیت زائران،

این فریضه الهی در کمال آرامش و عزت برگزار شود.  

بنابراین، حج امسال عرصه‌ی آزمون عقلانیت و تدبیر است؛ آزمونی برای آنکه در مسیر باریک میان فریضه و مصلحت، راه میانه‌ی حق و حکمت را بیابیم.