استان ایلام در مدار توسعه؛ صعود تولید، معدن و تجارت در سال ۱۴۰۴

گروه اقتصادی،  استان ایلام در سال ۱۴۰۴ با تکیه بر ظرفیت‌های متنوع صنعتی، معدنی، کشاورزی و مرزی، جایگاه ویژه‌ای در اقتصاد غرب ایران تثبیت کرده است؛ استانی که هم‌زمان از منابع غنی زیرزمینی، تولیدات کشاورزی متنوع و موقعیت ممتاز تجاری در مرز عراق بهره می‌برد و به یکی از محورهای مهم صادرات غیرنفتی کشور تبدیل شده است.

به گزارش بولتن نیوز، بخش صنعت در استان ایلام طی سال ۱۴۰۴ با اتکا به شهرک‌های صنعتی و صنایع بزرگ، روندی رو به رشد را تجربه کرده است. وجود بیش از ۸ شهرک و ناحیه صنعتی فعال، بستر توسعه واحدهای تولیدی را فراهم کرده و سرمایه‌گذاری‌های جدیدی در این حوزه جذب شده است.

مهم‌ترین واحدهای صنعتی فعال استان شامل شرکت‌های بزرگ مانند پتروشیمی ایلام، پالایش گاز ایلام، سیمان ایلام، کارخانه نخ‌ریسی پویانخ، شرکت فولاد آتنا و کشتارگاه صنعتی سپیدمرغ مانشت هستند که هر یک در زنجیره ارزش تولید کشور نقش دارند.

در سال ۱۴۰۴ برآورد می‌شود حجم تولیدات صنعتی استان (شامل محصولات پتروشیمی، سیمان، مواد غذایی و فلزی) به بیش از ۳ تا ۵ میلیون تن در سال رسیده باشد. تمرکز اصلی تولید در حوزه پتروشیمی (پلیمرها و مواد پایه)، سیمان، فولاد سبک و صنایع غذایی است.

از نظر پراکندگی، شهرستان‌های ایلام، دهلران و دره‌شهر قطب‌های اصلی صنعتی محسوب می‌شوند. به‌ویژه در شهرک صنعتی دره‌شهر، واحدهایی مانند صنایع غذایی سیف‌گستر و کارخانه آرد فعال هستند که بخشی از تولیدات خود را به بازار عراق صادر می‌کنند.

معادن؛ ظرفیت پنهان با ذخایر راهبردی

استان ایلام از نظر ذخایر معدنی، یکی از مناطق غنی غرب کشور به شمار می‌رود. مهم‌ترین معادن فعال شامل قیر طبیعی (گیلسونایت)، سنگ‌های ساختمانی (مرمر سفید و سیاه)، نمک و سلستین هستند.

ایلام دومین استان کشور از نظر ذخایر قیر طبیعی است و بزرگ‌ترین معدن قیر طبیعی خاورمیانه در شهرستان ایوان قرار دارد. ذخایر اثبات‌شده این ماده حدود ۴۶۵ هزار تن و ذخایر احتمالی تا ۹۰۰ هزار تن برآورد شده است.

در سال ۱۴۰۴ حجم استخراج مواد معدنی استان حدود ۲ تا ۲.۵ میلیون تن در سال برآورد می‌شود که شامل قیر طبیعی، سنگ‌های ساختمانی و مواد معدنی صنعتی است.

از مهم‌ترین معادن استان می‌توان به:

• معادن قیر طبیعی ایوان و دهلران
• معادن سنگ مرمر اطراف شهر ایلام
• معادن نمک زرین‌آباد
• ذخایر سلستین شمال‌غرب دهلران

اشاره کرد که نقش مهمی در تامین مواد اولیه صنایع داخلی و صادرات دارند.

کشاورزی؛ ستون سنتی اقتصاد ایلام

بخش کشاورزی همچنان یکی از ارکان اصلی اقتصاد استان ایلام است. شرایط اقلیمی متنوع و وجود منابع آبی مناسب در برخی مناطق، امکان تولید محصولات زراعی و باغی متنوع را فراهم کرده است.

مهم‌ترین محصولات کشاورزی استان شامل:

• گندم و جو
• کلزا
• ذرت
• صیفی‌جات
• خرما (در مناطق گرمسیری مانند دهلران)
• حبوبات

هستند.

در سال ۱۴۰۴ میزان تولید محصولات کشاورزی استان حدود ۱.۵ تا ۲ میلیون تن برآورد می‌شود که بخش عمده آن مربوط به گندم و محصولات استراتژیک است. شهرستان‌های دهلران و دره‌شهر از قطب‌های اصلی تولید محصولات کشاورزی به شمار می‌روند.

دره‌شهر به‌عنوان یکی از مراکز مهم کشاورزی استان شناخته می‌شود و ارزش تولیدات کشاورزی آن در سال‌های اخیر قابل توجه بوده است.

دامداری و محصولات دامی؛ نقش مکمل در اقتصاد روستایی

دامداری در استان ایلام به‌ویژه در مناطق عشایری و روستایی اهمیت زیادی دارد. تولیدات دامی شامل:

• گوشت قرمز (گوسفند و بز)
• گوشت مرغ
• شیر و فرآورده‌های لبنی

است.

واحدهای صنعتی مانند کشتارگاه صنعتی سپیدمرغ مانشت از مهم‌ترین مراکز فرآوری محصولات دامی در استان محسوب می‌شوند.

در سال ۱۴۰۴ حجم تولیدات دامی استان حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ هزار تن برآورد می‌شود که سهم قابل توجهی در تامین نیاز داخلی و صادرات به عراق دارد.

منسوجات، فرش و صنایع دستی؛ هویت فرهنگی با ظرفیت اقتصادی

صنایع دستی ایلام به‌ویژه گلیم نقش برجسته از شهرت ملی برخوردار است و این استان به‌عنوان شهر ملی این نوع گلیم شناخته می‌شود.

بیش از ۴۵۰۰ بافنده در این حوزه فعالیت دارند و سالانه حدود ۳۰۰۰ مترمربع گلیم نقش برجسته تولید می‌شود.

علاوه بر گلیم، تولیدات دیگری مانند:

• قالی و قالیچه
• جاجیم
• محصولات پشمی

نیز در استان رواج دارد.

در سال ۱۴۰۴ ارزش تولیدات صنایع دستی استان چند صد میلیارد تومان برآورد می‌شود و بخشی از این محصولات به بازارهای خارجی به‌ویژه عراق صادر می‌شود.

گمرک، مرز و ترانزیت؛ شاهراه صادرات به عراق

استان ایلام با دارا بودن ۴۲۵ کیلومتر مرز مشترک با عراق، یکی از مهم‌ترین دروازه‌های تجاری ایران به این کشور محسوب می‌شود.

مهم‌ترین گمرک استان، مرز بین‌المللی مهران است که نقش کلیدی در صادرات کالا دارد.

بر اساس آمار، در سال ۱۴۰۴:

• حجم صادرات از گمرکات استان به حدود ۲ میلیون و ۴۴۸ هزار تن رسیده
• ارزش این صادرات حدود ۱.۴۶ میلیارد دلار بوده است

بخش عمده صادرات شامل:

• مصالح ساختمانی
• محصولات کشاورزی
• مواد غذایی
• محصولات صنعتی

است و عراق اصلی‌ترین مقصد صادراتی محسوب می‌شود.

وجود این مرز فعال، ایلام را به یکی از مهم‌ترین قطب‌های ترانزیتی غرب کشور تبدیل کرده و نقش مهمی در تجارت منطقه‌ای ایفا می‌کند.

چشم‌انداز اقتصادی استان ایلام در سال ۱۴۰۵

با توجه به روندهای موجود، پیش‌بینی می‌شود اقتصاد استان ایلام در سال ۱۴۰۵ بیش از گذشته به سمت توسعه صنایع پایین‌دستی پتروشیمی، افزایش بهره‌برداری از معادن قیر طبیعی و توسعه صادرات مرزی حرکت کند. تکمیل زنجیره ارزش در بخش کشاورزی، ایجاد صنایع تبدیلی و تقویت زیرساخت‌های لجستیکی در مرز مهران از مهم‌ترین عوامل رشد اقتصادی استان خواهد بود. همچنین افزایش سرمایه‌گذاری در شهرک‌های صنعتی، توسعه تجارت با عراق و استفاده از ظرفیت‌های ترانزیتی می‌تواند ایلام را به یکی از قطب‌های اقتصادی غرب کشور تبدیل کند، مشروط بر آنکه چالش‌هایی مانند پایین بودن نرخ مشارکت اقتصادی، محدودیت زیرساخت‌ها و وابستگی به بازار عراق مدیریت شود.