بحران موضوع در سريال هاي تلويزيون
آويني فيلم: انتخاب مضمون يكي از مسائل بسيار
مهمي است كه در تعيين كيفيت و جذابيت طرح اوليه داستان مطرح مي شود و در
صورتي كه مضمون به اندازه كافي مناسب و جذاب باشد و بتواند برنامه ريزان،
مديران و در نهايت مخاطبان را جذب كند، داراي اهميت و برخوردار از شايستگي
لازم براي توليد يك سريال است، اما به نظر مي رسد مدتها است كه در تلويزيون
ما انتخاب مضمون از سوي مديران و برنامه سازان تبديل به يك مشكل جدي و
بزرگ شده است.
تلويزيون بخصوص وقتي جنبه ملي وعمومي پيدا مي كند و قرار است براي عامه مخاطبان برنامه سازي كند، بايد به متوسط سليقه عمومي توجه داشته باشد. به عبارت ديگر، مديران و برنامه سازان بايد متوجه باشند كه در جامعه همه قشري زندگي مي كنند. از افراد بي سواد و كم سواد تا اساتيد دانشگاه و افراد فرهيخته و نخبه. در چنين شرايطي تلويزيون بايد حد وسط را بگيرد. به طور مثال متوسط سواد عمومي را ديپلم در نظر بگيرد و شهرنشين (چون تعداد شهرنشينان بيش از روستاييان است).
تعيين متوسط سن عمومي جامعه نكته مهم ديگري است كه بايد برنامه سازان و مديران تلويزيون در نظر بگيرند. براي نمونه وقتي جامعه اي جوان است، متوسط سن نيز بين 20 تا 30 در نظر گرفته مي شود. البته طي سال هاي گذشته حوزه عملكرد شبكه هاي تلويزيوني تعيين شده است و همين موضوع باعث مي شود كه هر تلويزيون بنا بر دستوري كه دارد براي گروه يا گروه هاي سني مشخص و خاصي برنامه بسازد. همه اينها كه گفته شد بخشي از نكاتي است كه هنگام تعيين مضمون سريال و فيلم هاي تلويزيون در نظر گرفته مي شود. يكي ديگر از نكاتي كه براي تعيين محتواي سريال ها مد نظر قرار مي گيرد، حال و هواي جامعه است. يعني اينكه در مقطع زماني خاصي كه قرار است يك فيلمنامه نوشته شود، چه مسئله يا مسائلي مورد توجه عموم مردم قرار دارد تا اين موضوع تبديل به محور شود.
با همه توضيحاتي كه داده شد و بيش از سي سال تجربه اي كه تلويزيون پس از انقلاب در زمينه ساخت فيلم و سريال دارد، هنوز ناپختگي ها و گاه اشتباه هاي عجيبي در زمينه انتخاب مضمون ديده مي شود كه از يك گروه حرفه اي كاملا بعيد است. براي نمونه، مدتهاست كه تلويزيون به ساخت سريال هايي دست مي زند كه همه چيز سياه و آزاردهنده است. به عبارت ديگر، مسائل و موضوع هايي
انتخاب مي شوند كه هيچ مخاطب سالمي آنها را نمي پذيرد و نمي پسندد. اين گونه مضامين معمولا به مسائلي همانند كلاهبرداري، بي وفايي و خيانت در خانواده، درگيري و ناامني در محيط خانه، شكست هاي عاطفي و اقتصادي منجر به جدايي و درگيري
بخصوص در ميان زوج هاي جوان و.... مي پردازند.
در حالي كه انتظار مي رود تلويزيون به سراغ مسائل و موضوع هايي برود كه تحرك اجتماعي در برداشته باشد و باعت برانگيختگي مثبت مخاطب شود. به عبارت ديگر، مخاطباني كه از سر كار به خانه برمي گردند يا حتي مشغول تحصيل و خانه برايشان محلي براي استراحت و تجديد قوا محسوب مي شود، انتظار دارند از تماشاي تلويزيون انرژي دوباره اي بگيرند و با انرژي بيشتري به محل كار يا تحصيل برگردند. وقتي بيشتر مضامين تلويزيوني از خيانت، خباثت، جنايت و درگيري هاي كوچك و بزرگ خبر مي دهد و عمده موضوع هايي كه انتخاب مي شود به خانه و خانواده يا اطرافيان و فاميل برمي گردد در دنياي گسترده و پيشرونده رسانه ها چگونه مي توان انتظار داشت مخاطب در طولاني مدت به سريال ها و فيلم هاي ايراني علاقه نشان بدهد و پاي آنها بنشيند.
البته مفهوم اين كلام، چشم بستن بر حقايق، ناديده گرفتن واقعيات و ارائه تصويري از مدينه فاضله نيست. بلكه وجود چنين سريال هايي با مضاميني كه به آن اشاره شد نيز وجود دارد تا تلنگري به اتفاقات مختلف جامعه زده شود و حتي راه يا راه حل هايي پيش روي مخاطب قرار بگيرد، اما وقتي عموم سريال هايي كه نشان داده مي شود از يك مضمون واحد برخور دارند، حسي كه به مخاطب انتقال پيدا مي كند، ناراحتي، درگيري، خستگي و پژمردگي است. با توجه به اين مطالب، نويسندگان و ايده پردازان تلويزيون لازم است كه غير از داشتن تبحر در امر فيلمنامه نويسي همواره مشاوره با جامعه شناسان، روانشناسان، مشاوران تربيتي و خانوادگي و به طور كلي افرادي كه در جامعه به صورت مستقيم در ارتباط هستند و به آمارهاي مختلف دسترسي دارند را در نظر داشته باشند و با نظر خواهي از اين افراد نسبت به نگارش يك اثر دست بزنند.
روزنامه نگاران، محققان اموراجتماعي، معلمان، اساتيد
صاحب نظر دانشگاه و افرادي كه با كودكان، نوجوانان و جوانان به صورت مستقيم و علمي در ارتباط هستند از ديگر گروه هايي هستند كه بايد مورد مشاوره و همفكري فيلمنامه نويسان قرار داشته باشند. در اين صورت نويسنده متن يك اثر تلويزيوني فقط به داشته و دانسته هاي خود بسنده نمي كند، بلكه همواره در جريان آخرين اخبار و اطلاعات و نيازهاي جامعه قرار مي گيرد و بهترين گزينه ها را انتخاب و ارائه مي كند.
تلويزيون بخصوص وقتي جنبه ملي وعمومي پيدا مي كند و قرار است براي عامه مخاطبان برنامه سازي كند، بايد به متوسط سليقه عمومي توجه داشته باشد. به عبارت ديگر، مديران و برنامه سازان بايد متوجه باشند كه در جامعه همه قشري زندگي مي كنند. از افراد بي سواد و كم سواد تا اساتيد دانشگاه و افراد فرهيخته و نخبه. در چنين شرايطي تلويزيون بايد حد وسط را بگيرد. به طور مثال متوسط سواد عمومي را ديپلم در نظر بگيرد و شهرنشين (چون تعداد شهرنشينان بيش از روستاييان است).
تعيين متوسط سن عمومي جامعه نكته مهم ديگري است كه بايد برنامه سازان و مديران تلويزيون در نظر بگيرند. براي نمونه وقتي جامعه اي جوان است، متوسط سن نيز بين 20 تا 30 در نظر گرفته مي شود. البته طي سال هاي گذشته حوزه عملكرد شبكه هاي تلويزيوني تعيين شده است و همين موضوع باعث مي شود كه هر تلويزيون بنا بر دستوري كه دارد براي گروه يا گروه هاي سني مشخص و خاصي برنامه بسازد. همه اينها كه گفته شد بخشي از نكاتي است كه هنگام تعيين مضمون سريال و فيلم هاي تلويزيون در نظر گرفته مي شود. يكي ديگر از نكاتي كه براي تعيين محتواي سريال ها مد نظر قرار مي گيرد، حال و هواي جامعه است. يعني اينكه در مقطع زماني خاصي كه قرار است يك فيلمنامه نوشته شود، چه مسئله يا مسائلي مورد توجه عموم مردم قرار دارد تا اين موضوع تبديل به محور شود.
با همه توضيحاتي كه داده شد و بيش از سي سال تجربه اي كه تلويزيون پس از انقلاب در زمينه ساخت فيلم و سريال دارد، هنوز ناپختگي ها و گاه اشتباه هاي عجيبي در زمينه انتخاب مضمون ديده مي شود كه از يك گروه حرفه اي كاملا بعيد است. براي نمونه، مدتهاست كه تلويزيون به ساخت سريال هايي دست مي زند كه همه چيز سياه و آزاردهنده است. به عبارت ديگر، مسائل و موضوع هايي
انتخاب مي شوند كه هيچ مخاطب سالمي آنها را نمي پذيرد و نمي پسندد. اين گونه مضامين معمولا به مسائلي همانند كلاهبرداري، بي وفايي و خيانت در خانواده، درگيري و ناامني در محيط خانه، شكست هاي عاطفي و اقتصادي منجر به جدايي و درگيري
بخصوص در ميان زوج هاي جوان و.... مي پردازند.
در حالي كه انتظار مي رود تلويزيون به سراغ مسائل و موضوع هايي برود كه تحرك اجتماعي در برداشته باشد و باعت برانگيختگي مثبت مخاطب شود. به عبارت ديگر، مخاطباني كه از سر كار به خانه برمي گردند يا حتي مشغول تحصيل و خانه برايشان محلي براي استراحت و تجديد قوا محسوب مي شود، انتظار دارند از تماشاي تلويزيون انرژي دوباره اي بگيرند و با انرژي بيشتري به محل كار يا تحصيل برگردند. وقتي بيشتر مضامين تلويزيوني از خيانت، خباثت، جنايت و درگيري هاي كوچك و بزرگ خبر مي دهد و عمده موضوع هايي كه انتخاب مي شود به خانه و خانواده يا اطرافيان و فاميل برمي گردد در دنياي گسترده و پيشرونده رسانه ها چگونه مي توان انتظار داشت مخاطب در طولاني مدت به سريال ها و فيلم هاي ايراني علاقه نشان بدهد و پاي آنها بنشيند.
البته مفهوم اين كلام، چشم بستن بر حقايق، ناديده گرفتن واقعيات و ارائه تصويري از مدينه فاضله نيست. بلكه وجود چنين سريال هايي با مضاميني كه به آن اشاره شد نيز وجود دارد تا تلنگري به اتفاقات مختلف جامعه زده شود و حتي راه يا راه حل هايي پيش روي مخاطب قرار بگيرد، اما وقتي عموم سريال هايي كه نشان داده مي شود از يك مضمون واحد برخور دارند، حسي كه به مخاطب انتقال پيدا مي كند، ناراحتي، درگيري، خستگي و پژمردگي است. با توجه به اين مطالب، نويسندگان و ايده پردازان تلويزيون لازم است كه غير از داشتن تبحر در امر فيلمنامه نويسي همواره مشاوره با جامعه شناسان، روانشناسان، مشاوران تربيتي و خانوادگي و به طور كلي افرادي كه در جامعه به صورت مستقيم در ارتباط هستند و به آمارهاي مختلف دسترسي دارند را در نظر داشته باشند و با نظر خواهي از اين افراد نسبت به نگارش يك اثر دست بزنند.
روزنامه نگاران، محققان اموراجتماعي، معلمان، اساتيد
صاحب نظر دانشگاه و افرادي كه با كودكان، نوجوانان و جوانان به صورت مستقيم و علمي در ارتباط هستند از ديگر گروه هايي هستند كه بايد مورد مشاوره و همفكري فيلمنامه نويسان قرار داشته باشند. در اين صورت نويسنده متن يك اثر تلويزيوني فقط به داشته و دانسته هاي خود بسنده نمي كند، بلكه همواره در جريان آخرين اخبار و اطلاعات و نيازهاي جامعه قرار مي گيرد و بهترين گزينه ها را انتخاب و ارائه مي كند.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com
