گزارش ویژه/ رسانه امریکایی چگونه درباره برنامه هسته ای ایران دروغ می گویند

ایران هسته ای- مؤسسه پژوهشی «مدیا مترز» آمریکا در یک بررسی مستند اعلام کرد که رسانه های غربی اخبار مربوط به برنامه هسته ای ایران را کاملا مغرضانه پوشش می دهند.

متن کامل پژوهش این موسسه که به قلم راب یاویلو نوشته و در تاریخ چهارشنبه 30 فروردین 1391 (18 آوریل 2012) منتشر شده، در ادامه می آید.

***

بسیاری از افراد در رسانه ها که شکست خود را در مورد جنگ عراق انکار می کردند، هم اکنون دریافته اند که خیلی به سرعت این مطلب اشتباه را که عراق دارای مقادیر قابل توجهی از سلاحهای خطرناک کشتار جمعی است، پذیرفته بودند. درون نگری رسانه ها از می ماه سال 2004 میلادی آغاز شد یعنی کمی پس از گذشت یک سال از تهاجم به عراق. همان زمان بود که هیئت تحریریه نشریه نیویورک تایمز در یکی از مقالات خود عنوان کرد که شماری از موضوعات پوشش داده شده به آن شکلی که باید دقیق نبوده اند. پس از آن سردبیران نشریات تایمز و واشنگتن پست هم اذعان کردند که تیترهای صفحات اول خود را به اطلاعاتی که چندان هم موثق نبودند، اختصاص داده بودند. والتر پینکس از نشریه واشنگتن پست، هاوارد کورتز از شبکه خبری سی ان ان، کیتی کوریک از شبکه خبری سی بی اس و بسیاری دیگر، بر پوشش رسانه ای ضعیف در مورد جنگ عراق تصریح کرده اند.

برغم مطالب عنوان شده، امروز پوشش پر سرعت رسانه ها در مورد برنامه اتمی ایران، باز هم می رساند که از شکست در مورد ارائه نادرست موضوعات مربوط به عراق، درس عبرت گرفته نشده است و همین امر بار دیگر خطر تکرار تاریخ را به همراه دارد. نهاد «مدیا مترز» گزارشات مربوط به شبکه های خبری «ای بی سی»، «سی بی اس» ، و «ان بی سی» را که بین تاریخ هشتم نوامبر 2011 تا 31 مارس 2012 ارائه شده بودند، مورد بررسی قرار داد. این بررسی نشان می دهد که یک بار دیگر رسانه ها، به سرعت نظریات کارشناسانه جامعه اطلاعاتی را بدجلوه می دهند.

بویژه دومورد فاحش نادرست، مکررا در گزارش های خبری مربوط به برنامه اتمی ایران مطرح شده بود که اذعان می کرد ایران به طور قریب الوقوع به بمب دست می یابد و محمود احمدی نژاد، رئیس جمهور ایران، نفوذ عمده ای بر برنامه اتمی ایران دارد.

یافته های کلیدی تحقیق: سی و یک (31) درصد مطالبی که از شبکه های خبری «ای بی سی»،«سی بی اس» و «ان بی سی» در مورد ایران پخش می شود، تاکید بر آن دارند که ایران قطعاً مسلح به سلاح اتمی می شود. بیست و چهار (24) درصد از مطالب مربوط به سخنان آقای احمدی نژاد، در مورد برنامه اتمی ایران، بدجلوه داده شده اند. شبکه خبری «ای بی سی» در بسیاری از مواقع (45 درصد اوقات) دستیابی قریب الوقوع ایران به سلاح اتمی را مطرح می کند. شبکه خبری «ان بی سی» در بسیاری از مواقع یعنی در 33 درصد از گزارشاتی که ارائه می دهد، آقای احمدی نژاد را به هنگام اشاره به برنامه اتمی ایران نشان می دهد.

پوشش خبری مغرضانه: شبکه خبری «ان بی سی» در هشتم نوامبر سال گذشته تصویر گرافیکی را نشان داد که روی آن نوشته شده بود« تهدید اتمی؟» و این مطلب، به طور منحوسی در پائین پرچم های آمریکا و ایران قرار داده شده بود. برایان ویلیامز مجری برنامه «نایتلی نیوز» شبکه مذکور، سخنان خود را بدین ترتیب آغاز کرد که البته امشب در مورد ایران و تهدیداتی که از سوی سلاح های اتمی وجود دارد هم اخباری داریم که پخش می شود. وی افزود: تازه ترین گزارش سازمان ملل عنوان می کند که این تهدیدات به طور واقعی تری نمو (رشد) کرده اند. ضمن نشان دادن تصاویری از آقای احمدی نژاد حین بازرسی از تجهیزات اتمی و مشاهده پرتاب موشک های بالستیکی به هوا، آندریا میتچل رئیس بخش رسانه ای وزارت خارجه آمریکا گزارش داد که احمدی نژاد رییس جمهور ایران امروز مدیرکل آژآنس بین المللی انرژی اتمی را عروسک خیمه شب بازی آمریکا خطاب کرد ولی آژانس انرژی اتمی سازمان ملل درگزارشی هایی، شواهدی جدیدی را ارائه داد که نشان می دهد ایران در آستانه موفقیت عمده برای دستیابی به آگاهی چگونگی ساخت یک بمب اتمی قرار دارد.

گزارش فوق دو مورد را بدجلوه داد: اول آنکه عنوان کرد تسلیح اتمی ایران امری قریب الوقوع است و دیگر آنکه احمدی نژاد با نفوذترین فرد در ارتباط با هدایت برنامه اتمی ایران است.

گزارش آژانس بین المللی انرژی اتمی سازمان ملل که میتچل در هشتم نوامبر آنرا مطرح کرد، شکل دیگری را به تصویر در می آورد. به گفته گرگ تیلمن، تحلیلگر اطلاعاتی سابق وزارت خارجه (آمریکا) که زمانی هم کارمند ارشد کمیته اطلاعاتی سنای آمریکا بود و همچنین بنجامین لارک تحلیلگر سیاسی ارشد در «پلاگ شرز فاند» (یک بنیاد امنیت جهانی) گزارشی که آژآنس اتمی سازمان ملل در ماه نوامبر ارائه داد با برآوردهایی که دفتر هماهنگی اطلاعات ملی آمریکا در سال 2007 و 2011 ارائه و عنوان کرد: هیچ گونه سند معتبری به دست نیاورده است که نشان دهد ایران از سال 2003 به بعد یعنی زمانی که برنامه سلاح های اتمی خود را متوقف کرده، اقدام به ساخت بمب اتمی کرده باشد، مطابقت دارد. جیمز کلپر، رئیس سازمان اطلاعات ملی، علاوه بر مطالب عنوان شده ژانویه گذشته، در یکی از جلسات کمیته اطلاعات سنای آمریکا گفت: سازمان اطلاعات آمریکا هیچگونه سندی دال بر اینکه ایران سعی دارد بمب اتمی بسازد، در اختیار ندارد. هنگامیکه لئون پانتا، وزیر دفاع آمریکا سناریو فرضی تصمیم ایران در دستیابی به سلاحهای اتمی را مطرح کرد، برآورد کرد که زمان قابل توجهی باقی مانده است تا ایران بتواند سلاح اتمی بسازد. پانتا در مصاحبه ای گفت: اگر آنها تصمیم بگیرند تا سلاح اتمی بسازند، یک سال طول می کشد تا بتوانند یک بمب تولید کنند و پس از آن احتمالا یک تا دو سال دیگر طول می کشد تا بتوانند آن را روی خودروی قابل حمل قرار دهند.

ادعاهای احمدی نژاد و یا الفاظش به ویژه جمله مشهور «اسراییل باید از روی نقشه محو شود» هم به همان ترتیب بدجلوه داده شده است. استفان والت، استاد امور بین المللی در دانشگاه دولتی هاروارد کندی توضیح می دهد که رئیس جمهور ایران، نفوذ کم و یا اصلا هیچ نفوذی در ارتباط با سیاست امنیت کشوری ندارد. قدرت وی طی ماههای اخیر کاهش یافته است و (آیت الله) علی خامنه ای، رهبر معظم ایران است که تصمیمات کلیدی را اتخاذ می کند و آقای خامنه ای مکرراً تاکید می کند که سلاح های اتمی با اسلام در تناقض هستند. وی افزود: حتی خود شخص احمدی نژاد هم ادعا می کند که ایران نیازی به بمب های اتمی ندارد، رئیس جمهور ایران قبلاً هم گفته بود اگر کشوری سعی در ساخت بمب اتمی کند، پول و منابع خودش را به هدر داده است.

رسانه های محافظه کار به مانند شبکه خبری فاکس نیوز این بدجلوه گی ها را اشاعه داده اند. اگر به عقب بازگردیم، در سال 2005 این رسانه محافظه کار گزارش کرد که برنامه اتمی ایران همچنان رو جلو حرکت می کند و فقط یک سال یا حتی کمتر از یک سال، تا دستیابی به سلاح اتمی فاصله دارد. گرتا ون ساسترن و شان هنیتی مجریان شبکه خبری فاکس نیوز مکررا توجهات را به رئیس جمهور ایران معطوف می کنند. ولی اینگونه شکست در پوشش های خبری، تاثیر به سزایی بر برنامه های شبانگاهی شبکه های خبری می گذارند. (به شمار تماشاگران می افزاید).

نتیجه تحقیق: از جمع کل پنجاه و یک (51) برنامه خبری که سه شبکه مذکور پخش می کنند، 31 درصد، این تصویر غلط را ارائه می دهند که یا ایران هم اکنون دارای برنامه سلاحهای اتمی است یا به زودی دارای یک بمب اتمی می شود. برای مثال دایان سایر، مجری شبکه خبری «ای بی سی» در هشتم نوامبر 2011 گزارشی ارائه داد که تیتر مربوط به ایران و سلاحهای اتمی بود. وی افزود: پس از یک دهه بحث و گفتگو در مورد اینکه آیا ایران بمب اتمی می سازد، تازه ترین گزارش سازمان ملل عنوان می کند که آنان چنین خواهند کرد و تلاشهایشان در همین رابطه آغاز شده است. در پنجم دسامبر 2011 اسکات پلی، مجری شبکه خبری «سی بی اس» گفت: سازمان اطلاعات آمریکا به شدت بر تجهیزاتی در ایران که فکر می کند درحال توسعه سلاحهای اتمی و موشکهای دور برد هستند، جاسوسی می کند. وی افزود: این نگرانی وجود دارد که ایران در حال توسعه موشکهایی به منظور حمل سلاح اتمی آینده اش است. علی آروزی مجری شبکه خبری «ان بی سی» هم در هشتم ژانویه 2012 در گزارشی گفت: ایران امروز اعلام کرد که غنی سازی اورانیوم را در دومین تجهیزات زیر زمینی اش که به خوبی از هر گونه حملات احتمالی هوایی در امان می باشند، آغاز کرده است، ایران اصرار دارد که برنامه اتمی اش برای اهداف صلح آمیز است ولی غرب مشکوک است که ایران در حال توسعه برنامه سلاحهای اتمی است.

سه شبکه خبری مذکور، در تاریخ های عنوان شده، احمدی نژاد را در حد کمتری نشان دادند ولی همان مقدار هم، بدون اشکال نیست و تقریبا در بیست و چهار(24) درصد گزارش هایی که در مورد برنامه اتمی ایران ارائه می شود، تصاویری هم از آقای احمدی نژاد پخش می شود. برای مثال، هر سه شبکه خبری مذکور در اواسط ماه فوریه گزارش هایی ارائه داده اند که در آنها، آقای احمدی نژاد موفقیت های اتمی کشور را به رخ می کشید. در 15 فوریه 2012 ویلیامز از شبکه «ان بی سی» گفت: امشب پس از آنکه رئیس جمهور ایران در تجهیزات اتمی تهران، سخت افزارهای جدید ایران را به رخ کشید و ادعا کرد که پیشرفت های دیگری هم در دومین تجهیزات اتمی کشور انجام گرفته است، تنش ها در مورد برنامه اتمی ایران افزایش یافت. وی افزود: همین امر بیشتر ثابت می کند که ایران برغم فشارهای جهانی و تحری مهایی که به منظور توقف برنامه اتمی اش بر او اعمال می شوند، سعی دارد به کلوپ کشورهای اتمی ملحق شود. در یازدهم فوریه 2012 الین کوایجانو مجری شبکه خبری «سی بی اس»، تصویر مشابهی را از رئیس جمهور ایران نشان داد و در گزارشی گفت: احمدی نژاد وعده داد که در چند روز آینده مطالبی را در مورد موفقیت های عمده اتمی اعلام کند. دیوید مویر، مجری شبکه «ای بی سی» هم در همان روز گزارش مشابهی را ارائه داد و گفت: محمود احمدی نژاد به ایرانیان گفته است که ایران به زودی یک اعلام عمده اتمی خواهد داشت «یک پیروزی بزرگ جدید اتمی».

روش شناسی: مؤسسه «مدیا مترز» که پوششهای خبری شبکه های ای بی سی، سی بی اس و ان بی سی در مورد ایران و برنامه اتمی اش را از تاریخ هشتم نوامبر تا 31 مارس 2012 مورد بررسی قرار داده است، اعلام می کند: همه مطالب به طور بارزی، در مورد تسلیح ایران به سلاح اتمی بود و احمدی نژاد هم در همه آن گزارش ها عنوان شده است. گزارش هایی که فرض کرده اند، ایران یک برنامه سلاح های اتمی فعال دارد و یا اینکه اظهار می کنند که آن کشور در کمتر از یک سال به یک بمب اتمی دست می یابد، همه این گزارش ها بر اساس حقایق نادرست عنوان شده اند. این گزارش ها در شرایطی که به پیامدهای این احتمال می پردازند که ایران به توسعه سلاح های اتمی می اندیشد، این موضوع را که هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد ایران تمایل به ساخت تسلیحات اتمی دارد، نادیده می گیرند.: مطرح کردن نام احمدی نژاد در گزارش ها، امری غیر لازم بود که رئیس جمهور ایران را با برنامه اتمی کشور ربط می داد.