تتر و دلار آزاد؛ دو نرخ با دو منطق متفاوت!!!

تتر و دلار آزاد هر دو نماینده‌ی دلار در بازار ایران‌اند، اما هر کدام منطق قیمت‌گذاری خود را دارند. این مطلب توضیح می‌دهد چه چیزی هر نرخ را جابه‌جا می‌کند و کدام را باید مبنا قرار داد.

در بازار ایران دو عدد هست که هر دو به نوعی قیمت دلار را نشان می‌دهند: نرخ دلار آزاد و نرخ تتر به تومان. خیلی‌ها انتظار دارند این دو عدد همیشه برابر باشند، اما در عمل گاهی تتر گران‌تر است و گاهی دلار. دلیلش این است که هر کدام در بازاری متفاوت و با منطقی متفاوت قیمت‌گذاری می‌شوند.

دلار آزاد؛ بازاری با ساعت کاری

نرخ دلار آزاد در صرافی‌ها و بازار فیزیکی شکل می‌گیرد. این بازار ساعت کاری دارد، روزهای تعطیل بسته است و جابه‌جایی اسکناس در آن زمان می‌برد. عرضه و تقاضای دلار اسکناس به عواملی مثل نیاز مسافران، واردات و اخبار سیاسی و اقتصادی بستگی دارد و قیمت معمولا با کمی تاخیر به این عوامل واکنش نشان می‌دهد.

تتر؛ بازاری که هیچ‌وقت نمی‌خوابد

نرخ تتر در صرافی‌های رمزارز داخلی و به‌صورت شبانه‌روزی شکل می‌گیرد. هر خبری که شب یا روز تعطیل منتشر شود، همان لحظه روی تتر اثر می‌گذارد. علاوه بر عوامل بازار ارز، تقاضا برای ورود به بازار رمزارز هم روی تتر اثر دارد؛ وقتی بازار رمزارزها داغ است، تقاضا برای تتر بیشتر می‌شود.

فاصله‌ی دو نرخ از کجا می‌آید؟

همین تفاوت در ساعت کار، سرعت واکنش و نوع تقاضا باعث می‌شود دو نرخ همیشه هم‌پای هم نباشند. گزارشی که با موضوع چرا تتر و دلار هم‌زمان حرکت نمی‌کنند منتشر شده، این فاصله را با مثال‌هایی از روزهای پرنوسان توضیح می‌دهد. نکته‌ی جالب این است که در روزهای تعطیل، تتر اغلب جهت حرکت بعدی دلار را زودتر نشان می‌دهد، چون تنها بازار باز است.

نقش هزینه‌ی جابه‌جایی

اگر فاصله‌ی دو نرخ زیاد شود، به‌طور طبیعی عده‌ای سعی می‌کنند از آن استفاده کنند؛ مثلا تتر بفروشند و دلار بخرند یا برعکس. همین رفت و آمد باعث می‌شود فاصله برای مدت طولانی خیلی بزرگ نماند. اما این جابه‌جایی هزینه دارد: کارمزد صرافی، زمان تسویه‌ی بانکی و دردسر خرید و فروش اسکناس. به همین دلیل همیشه مقداری فاصله بین دو نرخ باقی می‌ماند و انتظار برابری کامل آن‌ها منطقی نیست.

کدام نرخ را مبنا قرار دهیم؟

جواب به هدف شما بستگی دارد. اگر قصد سفر یا پرداخت با اسکناس دارید، نرخ دلار آزاد مبناست. اگر در بازار رمزارز فعالیت می‌کنید یا می‌خواهید دارایی دلاری دیجیتال نگه دارید، نرخ تتر اهمیت بیشتری دارد. دنبال کردن هر دو نرخ در کنار هم، تصویر دقیق‌تری از وضعیت بازار ارز می‌دهد. هیچ‌کدام از این دو نرخ قابل پیش‌بینی قطعی نیستند و تصمیم مالی باید با توجه به شرایط شخصی گرفته شود.

این مطلب صرفا جنبه‌ی آموزشی دارد و توصیه‌ی سرمایه‌گذاری نیست. بازار رمزارزها پرنوسان است و هر تصمیم مالی باید با توجه به شرایط شخصی و میزان ریسک‌پذیری گرفته شود.