انحصار طلبی تولید داروی ام اس به نفع کیست؟

بولتن نیوز : بحث ورود داروهاي جديد ام اس به بازار دارويي كشور چند ماهي است كه فضاي رسانه اي كشور را به نحو تامل برانگيزي به خود معطوف كرده است. 

به گزارش سرویس اجتماعی بولتن نیوز، محور اصلي اين جنجال رسانه اي، چند شركت داروساز داخلي هستند كه مدتی است با بهره گيري از یارانه ها و حمايت هاي وزارت بهداشت از توليد داخلي داروها با توليد نمونه مشابه داروهاي خارجي، بازار داخلي اين داروها را در انحصار گرفته و در فضایی غیر رقابتی مشغول کار هستند.

آنچه باعث خشم اين شركتها شده اعطاي مجوز توليد چند قلم از اين داروها به يك شركت دارويي ايراني است كه اتفاقا از شركت هاي نسبتا قديمي و معتبر در حوزه توليد و تامين دارو در كشور بوده و از قرار حاضر به فعاليت در چارچوب توافقات شركت هاي موجود كه عموما از واحدهاي داروسازي نوپا و تازه تاسيس بوده و در صدد غير رقابتي و انحصاري نگه داشتن عرصه توليد اين داروها در كشور هستند، نيست.

آن طور كه مسوولان این شركت اعلام كرده‌اند آنها طي قراردادي با يك شركت معتبر خارجي توليدكننده داروهاي ژنريك در حال انتقال دانش فني پيشرفته تر توليد داروي ام اس و بيوداروهاي ديگر به كشور هستند كه زمينه توليد ارزان تر و باكيفيت تر بيوداروها در كشور را فراهم مي كند و در اين راستا مجوز توليد قراردادي موقت اين داروها در خارج كشور را هم از وزارت بهداشت دريافت كرده و وعده داده اند كه از اوايل سال 91 با تكميل واحد در حال تجهيز داروهاي بيوتكنولوژي خود توليد كامل اين داروها را در داخل كشور آغاز مي‌كند.

بنا بر این گزارش شركت هاي رقيب و در صدر آن‌ها شركت توليدكننده داروي سينووكس – نمونه مشابه داروي اونكس – كه عمده بازار چند ده ميلياردي اين داروي ام اس در كشور را در اختيار دارد علي رغم تاكيدات مسوولان این شرکت كه با قدمتي نزديك به نيم قرن، توليد و تامين ده ها  قلم دارو را در كارنامه خود دارد و همچنين مديران دارويي وزارت بهداشت كه با بررسي كامل مستندات و بازرسي هاي مكرر مجوز توليد داروي ام اس و چند قلم داروي ديگر را به اين شركت داده اند زمینه هایی را به وجود آورده اند که نه فقط اين شركت را از ورود به بازار انحصاري خود منصرف شود بلكه هزينه هاي شكستن انحصار بازار چند صد ميلياردي اقلام مختلف بيوداروها هم براي وزارت بهداشت افزايش دهند. انحصاري كه نتيجه اي جز ناتواني وزارت بهداشت در كنترل و تعديل قيمت دارو و ارتقاي كيفي اقلام دارويي و  جلوگيري از ورود توليدكنندگان جديد و رشد صنعت دارويي كشور در پي نداشته است.

شرکت تولید کننده داروی سينووكس در حالي به مدد حمايت ها و سوبسيدهاي كلان دارويي، عمده بازار داروي ام اس كشور را در انحصار گرفته كه علي رغم تبليغات زيادي كه البته از سوي مديران و گردانندگان شركت توليدكننده پيرامون آن صورت مي گيرد با گذشت پنج سال از توليد آن در ورود به بازارهاي خارجي توفيق چنداني به دست نیاورده است.

مسوولان اين شركت اخيرا در تبليغات خود اعلام مي‌كنند كه نام سينووكس در بين پنج برند اين دارو در  دنيا ثبت شده كه البته ادعاي كاملا درستي است اما آيا صرف اين كه نمونه مشابه يك دارو در كشور ساخته شده و نام آن در كنار داروي اصلي و نمونه هاي مشابه ديگر ثبت شود امر قابل افتخاري است؟ آيا اين كه شركتي كپي يك داروي شناخته شده يا محصول معتبر ديگري را توليد كرده و نامش در كنار محصول اصلي قرار گيرد به معناي كيفيت و اثربخشي قابل قبول و مباهات آن است؟ به نظر مي رسد، متاسفانه لااقل در  مورد داروي سينووكس اين گونه نيست!

در هياهوي بحث ها و جنجال آفريني هاي اخير در مورد داروهاي ام اس مقاله اي در يك ژورنال علمي معتبر بين‌المللي منتشر شده كه حاوي مطالب نگران كننده اي درباره اثربخشي و حتي ايمني داروي سينووكس است كه ضروري است مسوولان وزارت بهداشت حتما به آن توجه داشته و فارغ از جنجال هاي خبري كه پشتوانه اي جز  رقابت اقتصادي و منافع مالي شركتهاي دارويي  در كسب سود هر چه بيشتر از بازار چند صد ميلياردي داروهاي ام اس ندارد آن را مورد توجه جدي قرار دهند.

در اين مقاله كه با عنوان   
"An assessment of biological potency and molecular characteristics of different innovator and noninnovator interferon-beta products"در شماره اول آوريل مجله تخصصي انجمن تحقيقات اينترفرون و سيتوكين

(research Journal of Interferon& Cytokin) به عنوان عالي ترين نهاد علمي تخصصي در اين زمينه چاپ شده داروهاي و فرآورده هاي مختلف بتااينترفرون شامل داروهاي اونكس و ربيف ساخت اروپا و چند شركت آمريكاي جنوبي و داروي ايراني سينووكس با روشهاي دقيق آزمايشگاهي و بيولوژيك ارزيابي و مقايسه شده اند.

براساس بررسي هاي محققان اين مقاله كه تيمي از دانشمندان مستقل از مراكز تحقيقاتي انگلستان و هلند بوده اند متاسفانه داروي سينووكس اثربخشي و كيفيت بسيارپاييني در مقايسه با نمونه هاي ديگر داشته و از نظر ناخالصي هم نه تنها بدترين  وضعيت را در مقايسه با ساير داروها دارد بلكه ميزان ناخالصي هايش به حدي نگران كننده است كه در مورد آن هشدار داده شده است.

جالب اينجاست در اين مقاله علمي كه جزئيات مشروح كليه آزمايش‌ها و ريز نتايج آن به طور مستند و كامل ارائه شده و قابل راست آزمايي است برخلاف  تبليغات منفي ماه هاي اخير عليه شركت دارويي توليدكننده داروهاي جديد ام اس در كشور، محصولات شركت آمريكاي جنوبي كه داروسازي ايراني در حال انتقال دانش فني توليد داروي ام اس از آن است در زمره اثربخش ترين و ايمن ترين نمونه هاي دارويي معرفي شده است.
 
جست و جويي كوتاه در اينترنت و پرس و جو از چند تن از پزشكان ام اس نشان مي دهد تاثير ضعيف و عوارض داروي سينووكس كه هنگام عرضه انبوه به بيماران ايراني تاييديه و سابقه آزمايش باليني در هيچ كشور خارجي را هم نداشته به هيچ وجه مساله تازه و  دور از ذهني نبوده و در موارد متعدد از سوي پزشكان و بيماراني كه از اين دارو استفاده كرده اند مطرح شده ولي ظاهرا به دليل نبود امكانات آزمايشگاهي لازم براي انجام چنين بررسي دقيقي در كشور يا كم توجهي بخش هاي ذي ربط اين قبيل گزارشها چندان مورد توجه قرار نگرفته و شركت توليدكننده هر بار با فرافكني و نسبت دادن آن به عواملي چون مافياي دارو، واسطه هاي شركتهاي خارجي و ...كه اتفاقا در ماههاي اخير هم بارها عليه رقيب تازه وارد مطرح كرده از پاسخگويي علمي در قبال اين قبيل گزارشها سرباز زده است. 

مستندات و نتايج روشن آزمايش‌هاي گزارش شده در مقاله تخصصي مندرج در اين ژورنال معتبر بين‌المللي به هر حال ترديدها در مورد كيفيت پايين و اثرات سوء داروي سينووكس را تا حد زيادي به يقين نزديك كرده كه مي طلبد مسوولان وزارت بهداشت پيگيري و چاره جويي جدي در خصوص اين مساله و ابعاد نگران كننده آن انجام دهند، مساله اي كه خدشه دار شدن اعتبار صنعت دارو و موقعيت علمي ايران با طرح يك برند ايراني به عنوان بي كيفيت ترين نمونه دارويي در كنار داروهاي اروپايي و آمريكاي جنوبي حداقل و نازلترين جنبه منفي و نگران كننده آن است.

خودكفايي كشور در توليد داروها و تجهيزات پزشكي و ساير اقلام صنعتي نه فقط امري ارزشمند كه ضرورتي حتمي و نبض حيات صنعت و فناوري كشور است و دانشمندان و محققان ايراني طي سالهاي اخير با بهره گيري از حمايتهاي و پشتيبانيهاي مناسب صورت گرفته به خوبي قابليتها و توانمندي هاي خود را در اين عرصه به نمايش گذاشته اند اما شكي نيست كه حمايت از توليد داخل نبايد مستمسكي براي عرضه محصولات بي كيفيت و نامناسب و بي اعتماد كردن  مردم و بي اعتباري برندهاي ايراني در سطح جهاني باشد .

امروز در سايه خودباوري ملي به حدي از رشد و شكوفايي رسيده ايم كه ديگر قرار گرفتن نام محصولات ايراني در كنار محصولات خارجي به تنهايي كافي نيست بلكه بايد از جايگاه و اعتبار و رتبه اين برندها در مقايسه با رقباي ريز و درشت خارجي حراست كنيم كه لازمه آن استقبال از ورود رقباي تازه به عرصه توليد داخلي است نه اين كه با ترفندهاي مختلف و مطالبه حمايتهاي غيرمنطقي انتظار داشته باشيم كه نه فقط رقباي خارجي كه حتي شركتهاي داخلي هم از ورود به عرصه هاي توليد و فناوري كه به صرف تقدم آن را حياط خلوت انحصاري و دائمي خود مي دانيم جلوگيري كنيم.

به هر حال موضوعی که به خوبی روشن است این است که باید بسترهای لازم برای ورود شرکت های مختلف نه تنها در عرصه دارویی بلکه در همه زمینه ها در کشور ایجاد شود چرا که خود این موضوع به رقابتی شدن کار و تلاش هر دو مجموعه رقیب برای بالا بردن کیفیت محصولات و کاهش قیمت ها منجر می شود که در نهایت کسی که سود آن را می برد مردم هستند .