اعتدال در انفاق، راه تداوم آن است

به گزارش بولتن نیوز از خبرگزاری فارس: ماه مبارك رمضان، ماه نزول قرآن و به فرموده اهل بيت‌(ع) بهار آن است. اگر چه تلاوت آيات قرآن و حتي نگاه كردن به صفحات قرآن كريم نيز داراي اجر و پاداش الهي است؛ اما تدبّر در آيات قرآن دستور اكيد خود قرآن و سفارش جدي پيامبر اكرم‌(ص) و ائمه اطهار‌(ع) است، تا جايي كه فرموده‌اند در تلاوت قرآني كه همراه با تدبر نباشد، خيري نيست.
گروه آيين و انديشه خبرگزاري فارس در روزهاي ماه مبارك رمضان با مطالبي با عنوان «يك آيه، يك درس» به تدبر در يكي از آيات قرآن پرداخته و درس‌هايي را كه مي‌توان از آن آيه شريفه گرفت، مطرح مي‌كند. اميد است پس از ماه مبارك، خوانندگان گرامي با 30 آيه قرآن مأنوس و با ترجمه و مفهوم و درس‌هاي آن آيات آشنا شده باشند.

امروز آيه 67 سوره «فرقان» است: «وَالَّذِينَ إِذَا أَنفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَلَمْ يَقْتُرُوا وَكَانَ بَيْنَ ذَلِكَ قَوَامًا»؛ آنها كساني هستند كه هر گاه انفاق كنند نه اسراف مي‏كنند و نه سخت‌گيري، بلكه در ميان ايندو حد اعتدالي دارند.

اسلام به عنوان آخرين دين الهي، كاملترين دستورات را براي پيشرفت فرد و جامعه در دو حوزه دنيوي و اخروي ارائه كرده است و اگر تمامي دستورات اين دين كامل الهي كه از طريق قرآن و سنت به ما رسيده است مورد توجه قرار گيرد، واضح و روشن خواهد شد كه اسلام تمام جوانب يك امر را مورد ملاحظه قرار مي‌دهد و دستوراتش هيچ تناقض يا پارادوكسي با يكديگر ندارند.
يكي از نكاتي كه در دستورات اسلام ديده مي‌شود رعايت حد اعتدال در انجام امورات، اگر اين اعتدال مورد توجه نباشد چه بسا انسان در تعامل با امور گوناگون دچار مشكل شود و نتواند امورش را به درستي مديريت كند.
قرآن كريم در آيه 67 سوره مبارك فرقان همين اصل رعايت اعتدال را در مورد مساله انفاق مورد توجه قرار مي‌دهد و بندگان صالح خداوند را كساني معرفي مي‌كند كه براي انفاق و كمك مالي به همنوعانشان نه اسراف مي‌كنند و نه بخل نشان مي‌دهند.
اين مهم در آيه 29 سوره مباركه اسراء هم به صراحت به رسول گرامي اسلام(ص) دستور داده شده است. در آن آيه خداوند متعال در ذيل يك كنايه ادبي، رسول خدا(ص) را از ترك انفاق يا عدم بخشش و نيز از بخششي بدون حد برحذر داشته است.
اين نشان مي‌دهد اسلام انفاق و كمك مالي به ديگران را در شرايطي تاييد مي‌كند كه يكي از آنها عدم ايجاد سختي و تنگ‌دستي براي خود و خانواده است.
در ذيل آيه 67 سوره فرقان روايتي از رسول گرامي اسلام منقول است كه فرمودند: «هر كس، مال شما را در را ناحق بدهد اسراف كرده و هر كس مال را از راه حق منع كند، دچار «قهر» شده است.»(1)
در تغيير اين آيه شريفه و براي روشن شدن معناي «قوام» كه در انتهاي آيه آمده است روايت جالبي از امام صادق(ع) بيان شده است و آن اين است كه چون امام صادق(ع) اين آيه را تلاوت فرمودند مشتي سنگ‌ريزه از زمين برداشت و محكم در دست گرفت و فرمود اين همان «اقهار» و سخت‌گيري است، پس مشت ديگري برداشت و چنان دست خود را گشود كه همه آن بر زمين ريخت، و فرمود اين همان «اسراف» است. بار سوم مشت ديگري برداشت و كمي دست خود را گشود به گونه‌اي كه مقداري فرو ريخت و مقداري در دستش باز ماند و فرمود اين همان «قوام» است.(2)
با روايت تفاسير گوناگون و نظراتي كه درباره اين آيه شريفه بيان شده است و با ملاك قراردادن فرمايشات معصومين(ع) چنين به دست مي‌آيد كه بايد بين كمك مالي به ديگران و خرج كردن براي خانواده خويش هماهنگي و اعتدال حاكم باشد و نه آنقدر به خانواده خود برسيم كه از ديگران غافل شويم و نه آنقدر بذل و بخشش كنيم كه در خرج زندگي خودمان دچار مشكل شويم.
نكته پاياني اين بحث مي‌تواند اين باشد كه اگر به اين آيا شريفه عمل كنيم و در انفاق راه اعتدال را برگزينيم مي‌توانيم هميشه انفاق كنيم.
رهرو آن نيست كه گه تند و گهي خسته رود / رهرو آن است كه آهسته و پيوسته رود