اردن و چالش پيوستن به شوراي خليج فارس

بولتن نیوز: پس از گذشت بيش از 3 ماه از اعلام موافقت اوليه پيوستن اردن به شوراي همكاري خليج فارس، اين مساله همچنان در هاله‏اي از ابهام قرار دارد.

به گزارش فارس، شوراي همكاري خليج فارس 3 ماه پيش با درخواست اردن براي پيوستن به اين شورا موافقت كرد و از وزراي خارجه خود خواست تا جهت پذيرفتن شروط عضويت، با "امان وارد مذاكره شوند.

اردن نيز ضمن استقبال از پذيرفته شدن در شوراي همكاري خليج فارس، اعلام كرد كه به زودي "ناصر جوده " وزير امور خارجه اين كشور جهت بررسي شروط عضويت، با وزراي خارجه شوراي مذكور وارد مذاكره خواهد شد.

بلافاصله پس از اعلام موافقت شوراي همكاري خليج فارس با پيوستن اردن به اين شورا، مقامات اردني رايزني‌هاي خود را به منظور تقويت روابط با كشورهاي عضو اين شورا آغاز كردند.

در همين راستا، "عبدالله دوم " پادشاه، "معروف بخيت " نخست وزير، "ناصر جوده " وزير امور خارجه و "هايل سرور " وزير كشور اردن رايزني‏هاي خود را با مقامات كشورهاي خليج فارس آغاز كردند و ديدارهاي متعددي را با مقامات كشورهاي عربي حاشيه خليج فارس ترتيب دادند.

*مخالفت احزاب و شهروندان اردني با پيوستن به شوراي همكاري

البته از همان ابتداي اعلام موافقت اوليه پيوستن اردن به شوراي همكاري خليج فارس، اين مساله از سوي احزاب، شهروندان و فعالان سياسي اردن رد شد.

به عنوان مثال، شخصيت‏هاي سياسي اردن با محكوم كردن پيوستن اردن به شوراي همكاري خليج فارس، اين اقدام را كمك به سركوب ملت‏هاي انقلابي عربي دانستند.

شخصيت‏هاي سياسي اردن بلافاصله پس از اعلام موافقت اوليه با پيوستن اردن به شوراي همكاري خليج فارس، ضمن حضور در "گردهمايي ملي " اردن با صدور بيانيه‌اي با محكوم كردن پيوستن اردن به شوراي همكاري خليج فارس، اين اقدام را كمك به سركوب ملت‏هاي انقلابي منطقه و زمينه ساز كوچاندن ساكنان كرانه باختري به كشورهاي عربي حاشيه خليج فارس اعلام كردند.

در بخشي از اين آمده بود: اردن در دوره گذشته تبديل به بازوي امنيتي سردمداران عرب عليه ملت‏هاي خود شده است.

همچنين جماعت اخوان المسلمين اردن درباره پيوستن اين كشور به شوراي همكاري خليج فارس هشدار داد و اعلام كرد كه اين اقدام با هدف مقابله و مهار تحرك مردمي منادي ايجاد اصلاحات در كشور صورت مي‌گيرد.

جبهه عمل اسلامي اردن كه شاخه سياسي اخوان‌المسلمين به شمار مي‌آيد تاكيد كرد كه از استقبال شوراي همكاري از پيوستن اردن به اين شورا غافلگير شده است؛ زيرا اين موافقت پس از سپري شدن 15 سال از درخواست اردن در اين‌باره صورت گرفته و هيچ رايزني يا گفت‌وگوي جديدي درباره اين پيوستن انجام نشد و حتي اين درخواست مجددا طرح نشده است.

اين حزب با صدور بيانيه‌اي اعلام كرد: چنين موضعي بيانگر پاسخ مثبت به اعطاي اعتبارهاي امنيتي براي مهار تحرك مردمي خواستار ايجاد اصلاحات در اردن يا ورود به درگيري‌هاي منطقه‌اي به نفع دولت‌هاي ابرقدرت جهان و حفظ منافع آنها در منطقه است.

*ترديد كشورهاي عربي پيرامون پيوستن اردن به شوراي همكاري

با وجود تمام اين مسائل، اردن همچنان اميدوارانه به مساله پيوستن به شوراي همكاري خليج فارس نگاه مي‏كند اما در روزهاي اخير پيوستن اردن به اين شورا وارد مرحله تازه‏اي از پيچيدگي و ابهام شده است.

آنچه كه بيش از پيش سبب به وجود آمدن ترديد پيرامون پيوستن اردن به شوراي همكاري خليج فارس شده اين است كه قرار بود در هفته جاري نشستي پيرامون اين مساله در عربستان برگزار شود ولي اين نشست به دلايل نامعلومي به تعويق افتاد.

هرچند دلايل اصلي تعويق نشست مذكور اعلام نشد ولي برخي منابع در دبيرخانه شوراي همكاري خليج فارس اعلام كردند كه قرار است كميته اي در همين زمينه تشكيل شود تا شرايط پيوستن اردن به اين شورا را بررسي كند.

البته در ميان كشورهاي حاشيه خليج فارس، عربستان سعودي تنها كشوري است كه با صراحت خواستار پيوستن سريع و فعال اردن به شوراي مذكور شد ولي ساير كشورهاي عربي حاشيه خليج فارس همچنان در اين زمينه دچار ترديد هستند.

بنا به گفته برخي كارشناسان، سخن گفتن از تشكيل كميته بررسي شرايط پيوستن اردن به شوراي همكاري خليج فارس مساله تازه اي نيست و تكرار اين مساله صرفا به منظور فرار از فشار عربستان مبني بر پيوستن سريع و فعال اردن به شوراي همكاري مي‏باشد.

بر اساس اعلام برخي منابع آگاه در وزارت خارجه اردن، وزراي خارجه كشورهاي امارات، كويت و قطر با ارسال نامه‏هاي مشابهي به "ناصر جوده " همتاي اردني خود از وي خواستند تا در اين زمينه عجله نكند و منتظر نتيجه بررسي‏ها بماند.

همچنين برخي كارشناسان از وجود اختلاف ميان پادشاه عربستان - به عنوان حامي اصلي پيوستن اردن به شوراي همكاري- و ساير مقامات سعودي در رابطه با پيوستن اردن به اين شورا خبر دادند و اعلام كردند كه همين اختلافات سبب شده تا نشست مقدماتي عربستان به تعويق بيافتد و اين بدان معناست كه پرونده پيوستن اردن به شوراي مذكور وارد چرخه بروكراسي شده و بايد ساليان سال منتظر اعلام پاسخ قطعي اعضاي شوراي همكاري خليج فارس در رابطه با پيوستن اردن به اين شورا ماند.

*تلاش اردن به منظور راضي كردن اعضاي شورا

البته اردن به منظور قانع كردن كشورهاي عضو شوراي همكاري از هيچ كوششي فروگذار نمي‏كند و تا كنون اقدامات بسياري به منظور خشنود كردن مقامات كشورهاي حاشيه خليج فارس صورت داده است.

به عنوان مثال در هفته‏هاي گذشته اردن بسيار كوشيد تا بيش از پيش به كشورهاي حاشيه خليج فارس نزديك شود و سفر "عبدالله دوم " به عربستان، اعزام نيروهاي نظامي به بحرين جهت سركوب معترضين و حمايت لوجستيك از قطر در عمليات نظامي عليه "قذافي " از جمله اين تلاش‏هاست.

نكته ديگري كه در اين ميان بسيار حائز اهميت است، كمك يك ميليارد دلاري عربستان سعودي به اردن در هفته گذشته است.

در ظاهر امر، اين كمك در راستاي ساير كمك‏هاي مالي خارجي به اردن صورت گرفته است ولي حقيقت ماجرا حكايت از مساله ديگري دارد.

حقيقت اين است كه عربستان، امارات و كويت به دليل ترس از دچار شدن به سرنوشت مصر و تونس، صندوقي تاسيس كرده اند تا به رژيم‏هاي همسايه خود در سركوب معترضين كمك كنند و اينگونه مانع از گسترش دامنه اعتراضات و سرايت آن به كشورهاي خود شوند.

برخي صاحبنظران معتقدند اين صندوق به طور مخفيانه تاسيس و تا كنون 6 ميليارد دلار در آن اندوخته شده كه يك ميليارد آن در اولين گام به اردن اعطا شده است.

كارشناسان معتقدند كه عربستان مي‏كوشد تا با اعطاي اين كمك‏هاي مالي، تاخير در پيوستن اردن به شوراي همكاري خليج فارس را جبران كند و از كمك امنيتي و اطلاعاتي اين كشور به منظور كنترل اوضاع در خليج فارس بهره مند گردد.

به هرحال، با وجود تمام گمانه زني‏ها، مساله پيوستن اردن به شوراي همكاري خليج فارس همچنان در هاله اي از ابهام قرار دارد و اعضاي اين شورا منتظر هستند تا با روشن شدن وضعيت انقلاب‏هاي مردمي در بحرين و يمن، در رابطه با پيوستن اردن به شوراي مذكور تصميم گيري كنند.