جلب رضایت و امنیت روانی مردم به دنبال زمین گیر شدن توپولف ها

بولتن نیوز: به دنبال سوانح  هواپیماهای توپولف در ایران، مصرف سوخت بالا و انتقادهایی که از توپولف مطرح شد، سازمان هواپیمایی کشوری تصمیم گرفت که این نوع هواپیمای ساخت روسیه در ایران استفاده نشود و در نتیجه  شرکت هایی  که این نوع هواپیما را داشتند توپولف ها را زمین گیر کردند. حتی کشور سازنده یعنی روسیه نیز در پي آتش سوزي مرگبار  در يک هواپيماي مسافربري در سيبري، تصمیم گرفت تا توپولف را از رده خارج کند و سازمان نظارت بر حمل و نقل هوايي روسيه شرکت هاي هواپيمايي اين کشور را به زمين گير کردن هواپيماي توپولف 154 ملزم کرد

.

  فروش بليت هواپيماي توپولف از اول اسفند 89 ممنوع شد و شرکت های هوایی به جای توپولف سایر هواپیماها را مورد استفاده قرار دادند.

توپولف ها امنیت جانی از بعد روانی را به خطر انداخته بودند و مسافران از هم می پرسیدند که هواپیما چیست؟ توپولف است یا نوع دیگری !؟ برخی مسافران نیز از دفاتر فروش بلیت می پرسیدند که نوع هواپیما چیست و اگر هواپیما توپولف بود یا از پرواز منصرف می شدند یا بلیت پرواز دیگری را می خریدند. اما با خروج توپولف ها امنیت روانی به جامعه باز گشته و مسافران دغدغه و نگرانی کمتری دارند.

نکته مهم این است که با خروج حدود 3300 صندلی پرواز با توقف پرواز توپولف ها، بلافاصله جایگزینی با هواپیماهای دیگر آغاز شد و تعداد صندلی های اضافه شده در این مدت 1.5 برابر تعداد صندلی هواپیماهای توپولف بوده است و بیش از 5 هزار صندلی اضافه شده است. براین اساس، نه تنها با توقف پرواز توپولف ها، تعداد عرضه صندلی  کم نشده بلکه اضافه شده است.

سازمان هواپیمایی به ایرلاین ها یک سال فرصت داده بود و این فرصت چند بار تمدید شد و اگر ایرلاین ها در این یکسال هواپیما اجاره می کردند می توانستند به راحتی جایگزین کنند و توقف توپولف ها برای کسب و کار آنها مشکلی ایجاد نکرده است و حداقل از امکان اجاره هواپیما برخوردار بوده اند.

براین اساس، برخی کارشناسان می گویند که هیاهوهای ایجاد شده بعد از اعلام خبر ممنوعیت پرواز توپولف، به خاطر عدم امکان جایگزین برای توپولف ها نبود بلکه ضعف مدیریت ایرلاین ها باعث شد که آنها نتوانند جایگزین به موقع داشته باشند و از توقف توپولف ها انتقاد کنند.

در حالي كه رضا نخجوانی رئيس سازمان هواپيمايي كشوري به همه شركت هاي هواپيمايي اولتيماتوم داد تا اواخر بهمن ماه هواپيماهاي توپولف بايد از ناوگان هوايي خارج شوند وشرکت هایی که توپولف را خارج نکنند جریمه نمی شوند، اما سيدمهدي صادقي مديرعامل شركت هواپيمايي ايران ايرتور كه اغلب هواپيماهايش از اين نوع بودند در اواخر آذرماه 89 اعلام كرد ظرف مدت تعيين شده نمي توانند توپولف ها را از رده خارج كنند و با توجه به اينكه هواپيما موجود نيست و از نظر زماني بهمن ماه فرصت كوتاهي براي جايگزيني توپولف هاست، تا پايان سال با واردات شش فروند بوئينگ MD ديگر 12 فروند توپولف اين شركت زمينگير مي شوند. اين شركت 13 فروند هواپيماي توپولف داشته است وبا سه فروند هواپيماي بوئينگ MD در مجموع 15 فروند هواپيما در ايران ايرتور پرواز مي کردند.

آخرين سانحه هوايي سال 88 سانحه هوايي براي يك فروند توپولف تي يو 154 هواپيمايي تابان بود. در اين سانحه یک فروند توپولف تی یو-۱۵۴ با ۱۵۷ مسافر پس از فرود روی باند فرودگاه مشهد آتش گرفت.

عبدالله پور مدیرعامل شرکت هواپیمایی تابان در سال 88 اعلام کرده بود که این ایرلاین درخواست خروج سه فروند هواپیمای توپولف خود را به سازمان هواپیمایی کشوری ارایه داده است. عبدالله پور مدعی شده بود که سازمان هواپیمایی کشوری در مورد خروج این سه فروند هواپیما همکاری چندانی با تابان ایر نداشته است. یک فروند هواپیمای توپولف متعلق به شرکت هواپیمایی تابان چندی پیش در باند فرودگاه شهید هاشمی نژاد مشهد دچار سانحه شد که حدود 40 نفر از مسافران این پرواز بر اثر برخورد هواپیما با باند فرودگاه مجروح شدند.

كاپيتان بهاري، مديرعامل شركت هواپيمايي كيش اير نیز در شهریور 89، دليل وقوع آتش سوزي در هواپيماي توپولف اين شرکت که قصد داشت مشهد را به سمت تهران ترک کند، مشكل فني خواند.

این اقدام سازمان هواپیمایی با استقبال زیاد مردم، کارشناسان، نمایندگان مجلس و برخی کارشناسان و مسوولان دولتی همراه بود.

برخی کارشناسان نیز با توجه به رشد نرخ بنزین بعد از هدفمندی یارانه ها، زمین گیر شدن این نوع هواپیما که مصرف سوخت بالایی دارد را کاری مناسب و درست ارزیابی کردند زیرا به عقیده آنها مصرف سوخت توپولف ها دوتا سه برابر هواپیماهای اروپایی و آمریکایی است.

البته برخی شرکت های هوایی معتقدند که نباید همه توپولف ها از رده خارج می شد زیرا عمر برخی از آنها پایین بوده و شاخص های ایمنی را داشته است. شرکت سازنده و همچنین سازمان های جهانی اجازه پرواز این نوع هواپیماها را داده بود و اگر پرواز آنها همچنان امکان پذیر بود می توانستیم در پروازهای داخلی برنامه ریزی بهتری برای خدمات رسانی داشته باشیم و یا در حمل و نقل باری از آنها استفاده کنیم زیرا شرکت سازنده هنوز در مورد ایمنی پرواز، شاخص ها را تایید کرده و پرواز را بلامانع می داند.

از تعداد هواپیماهای ایران تنها 21 فروند توپولف بوده است یعنی حدود 10 درصد تعداد ناوگان توپولف بوده است و نشان می دهد که همچنان بخش عمده هواپیماهای ایران اروپایی و آمریکایی است.

 

پیش از خروج توپولف‌ها از ناوگان حمل و نقل هوایی، تعداد این ناوگان بیش از 205 فروند اعلام شده بود که با خداحافظی توپولف‌ها ، تعداد ناوگان هم به کمتر از 190 فروند کاهش یافت. البته براساس بررسی‌های انجام شده، به حدود 500 فروند هواپیما با سرمایه گذاری 22 میلیارد دلاری تا سال 1404 نیاز داریم.

 تعداد هواپیماهای موجود و در حال استفاده براساس آمار یکی از نهادهای بین المللی شامل 40 فوکر 100- 39 ام دی – 19 ایرباس 300- 21 توپولف 154- 16 ایرباس 300 بی دو – 10 ایرباس 310 بوده است که با زمین گیر شدن توپولف ها، نقش سایر هواپیماها افزایش یافته است

  تاکنون نزدیک به ۹۰۰ هواپیمای توپولف در مدل‌های گوناگون ساخته شده که از این تعداد ۳۲۵ فروند آن مدل Tu-۱۵۴M می‌باشد که در ایران بسیار مورد انتقاد بوده است.

 در ایران شرکت‌های هواپیمائی ایران ایرتور، ماهان، تابان، آریا، کیش ایر و هواپیمایی کاسپین از مدل Tu-۱۵۴M  استفاده میکردند اما تا تاریخ 10 بهمن 1389 فقط شرکت های ایران ایرتور - کاسپین - کیش ایر- تابان کاربر توپولف بودند که پس از این تاریخ این هواپیما در ایران زمین گیر شدند.

در حال حاضر این شرکت های هوایی، هواپیماهای دیگری از جمله هواپیماهای آمریکایی و اروپایی مانند ایرباس، بوئینگ و ام دی را جایگزین کرده اند که از نظر مصرف سوخت، و رضایت مشتریان وضعیت بهتری دارند.

"توپولف دیگر در آسمان ایران نمی‌پرد" ، پیغام رئیس سازمان هواپیمایی کشوری به شرکت های هواپیمایی داخلی در نیمه اول سال 1389 بود و در روز شنبه سی‌ام بهمن ماه اجرایی شد و روز مرگ توپولف در ایران نام گرفت.

 

ایران ایرتور پس از خروج توپولف ها چند فروند بوئینگ ام دی را به ناوگان خود، اضافه کرد و سایر شرکت ها نیز از سایر هواپیماها استفاده کردند و در برنامه پروازی آنها مشکل و خدشه ای ایجاد نشد.

مهم این است که  با خروج توپولف‌ها از ناوگان هوایی، برنامه ای برای جایگزینی این نوع هواپیما داشته باشیم و همچنان هواپیماهای قابل قبولی در ناوگان هوایی پرواز کنند.

هواپیمای توپولف در ایران چهار سانحه بزرگ داشته اند و در اغلب این سوانح هوایی، عوامل انسانی تاثیرگذار بوده‌اند.

تعداد سوانح توپولف در ایران به شرح زیر است:

در تاریخ ۵ بهمن ۱۳۸۸ (۲۵ ژانویه ۲۰۱۰ ) یک هواپیما توپولوف ۱۵۴ با ۱۵۷ مسافر و ۱۳ خدمه متعلق به هواپیمایی تابان در فرودگاه شهید هاشمی نژاد مشهد فرود آمد ولی دچار آتش سوزی شد.داخل هواپیما و موتورها به کل سوخته و بال سمت راست و دم و چرخ هواپیما به علت این آتش سوزی جدا شده اند. این حادثه ۴۲ مصدوم داشته و کسی در آن کشته نشده.

 در ظهر روز چهارشنبه ۲۴ تیر ۱۳۸۸ نیز یک فروند هواپیمای مسافربری از نوع توپولف تی یو-۱۵۴ متعلق به شرکت هواپیمایی کاسپین که عازم ارمنستان بود دقایقی پس از بلند شدن از فرودگاه امام خمینی تهران در در ۱۲ کیلومتری جنوب قزوین بین منطقه فارسیان و جنت آباد در بخش مرکزی قزوین سقوط کرد که منجر به کشته شدن تمامی ۱۶۹ سرنشین (مسافر و خدمه)این هواپیما شد(ر.ک. پرواز شماره ۷۹۰۸ هواپیمایی کاسپین).

 ۱۰ شهریور ۱۳۸۵ (۱ سپتامبر ۲۰۰۶): سقوط هواپیمای توپولف تی یو-۱۵۴ شرکت ایران ایرتور در فرودگاه مشهد. این هواپیما در مسیر بندر عباس-مشهد در حال حرکت بود. این هواپیما حامل ۱۴۸ مسافر بود. در این حادثه ۲۸ نفر کشته و ۵۰ نفر زخمی شدند.

۲۳ بهمن ۱۳۸۰ (۱۲ فوریه ۲۰۰۲): هواپیمای توپولف تی یو-۱۵۴ شرکت ایران ایرتور در نزدیکی خرم‌آباد با کوه برخورد کرد و ۱۱۹ نفر کشته شدند.

۱۹ بهمن ۱۳۷۱ (۸ فوریه ۱۹۹۳): هواپیمای توپولف تی یو-۱۵۴ شرکت ایران ایرتور با یک هواپیمای سوخو-۲۴ متعلق به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در نزدیکی تهران تصادف کرد. در این حادثه ۱۳۴ نفر کشته شدند

 

ویژگی های توپولف

توپولف-۱۵۴ هواپیمایی میان‌برد و ساخت شرکت توپولف در کشور روسیه است که نخستین بار در ۴ اکتبر ۱۹۶۸ (میلادی) به پرواز در آمد. این هواپیما قابل مقایسه با بویینگ ۷۲۷ است اما مصرف سوخت بیشتر و اندازه کابین کمتری دارد

توپولف ۱۵۴ هواپیمای مسافربری مناسب برای مسیرهای متوسط هوایی که در پروازهای داخلی روسیه و سایر کشورهای شوروی سابق، همچنین تا اندازه‌ای در اروپای شرقی و ایران به کار خود ادامه می‌دهد . توپولف ۱۵۴ مدل توسعه یافته‌ای از هواپیماهای توپولف ۱۰۴ (Tu - ۱۰۴)، آنتونف ۱۰ (An – ۱۰) و ایلوشین ۱۸ (ll-۱۸) می‌باشد . معیار طراحی در توسعه این سه هواپیما تا اندازه‌ای متفاوت بود که شامل، قابلیت پرواز در فرودگاه‌های کوچک و پرواز در ارتفاع بالا می‌باشد. برای دستیابی به این اهداف در طراحی توپولف ۱۵۴ از سه موتور Kuznetsov NK-۸ که قابلیت پرواز بهتر را می‌دادند استفاده شد، همچنین این موتورها نسبت مناسبی را از نیروی جلوبرنده به وزن ایجاد می‌کردند. اولین پرواز توپولف ۱۵۴ در چهارم اکتبر ۱۹۶۸ انجام شد و اولین محصول آزمایشی آن در سال ۱۹۷۱ برای شرکت ایرفلوت (Aeroflot) ساخته شد و در سال ۱۹۷۲ Feb ۱۹۷۲سرویس دهی آن به صورت رسمی به شرکت‌های هواپیمائی آغاز شد.

سه موتور مدل‌های مختلف هواپیمای توپولف گوناگون می‌باشد که شامل موتور Kuznetsov برای مدل Tu-۱۵۴ اولیه، نمونه بهینه سازی شده آن در مدل Tu-۱۵۴A با قدرت موتور بالاتر و تحمل وزن بیشتر بهنگام بلند شدن (Max Takeoff Weight) و باز هم افزایش قدرت در Tu-۱۵۴B جهت تحمل وزن بیشتر هنگام بلند شدن و همچنین Tu-۱۵۴S نمونه هواپیمای باری ‏Tu-۱۵۴B می‌باشد.

محصول کنونی Tu-۱۵۴M می‌باشد که اولین پرواز خود را در سال ۱۹۸۲ انجام داد . تولید این هواپیما تحولی بزرگ‌تر در عرصه ساخت هواپیماهای توپولف به حساب می‌آمد که با موتورهای قابل اطمینان Soloviev نسبت به نمونه‌های قبلی بسیار اقتصادی تر و سریعتر بود.

هواپیمای توپولف با سه موتور Kuznetsov NK-۸ برای مدل‌های ‏Tu-۱۵۴ ، Tu-۱۵۴A و Tu-۱۵۴B و همچنین سه موتور Soloviev D-۳۰KU در مدل Tu-۱۵۴M با وزن هواپیمای خالی عملیاتی شده ۴۳۵۰۰ کیلوگرم در مدل Tu-۱۵۴ عادی و ۵۵۳۰۰ کیلوگرم در مدل Tu-۱۵۴M قابلیت پرواز تا حداکثر سرعت ۹۷۵ کیلومتر بر ساعت ( حالت اقتصادی تر آن ۹۰۰ کیلومتر بر ساعت تعیین شده است) و طی مسافت (برد پروازی) ۳۹۰۰ کیلومتر را دارا می‌باشد

حداکثر تحمل وزن توپولف ۱۵۴ عادی: ۹۰۰۰۰ کیلوگرم

حداکثر تحمل وزن توپولف ۱۵۴ ام: ۱۰۰۰۰۰ کیلوگرم

فاصله دوسر بالها: ۵۵/۳۷ متر

مساحت سطح بال‌ها: ۵/۲۰۱ مترمربع

طول هواپیما: ۹/۴۷ متر

ارتفاع: ۴/۱۱ متر

قابلیت حمل مسافر: ۱۵۸ تا ۱۶۴ مسافر در مدل‌های ‏Tu-۱۵۴ ، Tu-۱۵۴A ، Tu-۱۵۴B و ۱۸۰ مسافر در مدل تی یو 154

سوانح منجر به مرگ بر اساس نوع هواپیما

نوع هواپیما	تعداد سانحه	تعداد کشته‌شدگان
لاکهید سی-۱۳۰	۵	۳۸۲
توپولف-۱۵۴	۳	۴۲۱
ایلیوشین-۷۶	۳	۲۹۷
بویینگ ۷۲۷	۲	۲۰۵
فوکر ۵۰ و ۲۸	۲	۱۰۹
آنتونوف-۱۲۴ و ۷۴	۲	۵۳
ایرباس آ-۳۰۰	۱	۲۹۰
بوئینگ-۷۰۷	۱	۱