ساتنا چیست: سامانه تسويه ناخالص آنی

بولتن نیوز-  بر اساس بخشنامه بانك مركزي ،كارمزد خدملت بانكي با هدف فرهنگ سازي در بين مردم افزايش يافت تا مردم به جاي استفاده ازخدمات بانكي در داخل شعبه ،از ابزارهاي نوين بانكداري الكترونيك استفاده كنند.

يكي از اين ابزارها سامانه ساتنا(سامانه الكترونيكي تسويه ناخالص آني )است ،كه به كمك اين ابزارمشتريان بانكها مي توانند با استفاده از امكانات ساتنا بدون محدوديت مبلغ و بدون پرداخت هيچ گونه كارمزدي ،وجه مورد نظر خود رااز يك حساب در يك بانك به حسابي ديگر در بانكي ديگر منتقل كنند.

به عبارت ديگرنقل و انتقال وجوه مشتريان را در بين بانكهاي كشوربصورت تقريبا آني و بدون اخذ هيچ گونه كارمزدي و بدون نياز مراجعه مشتري به شعبه بانك مقصدرا ساتنا مي گويند.

سوال اساسي اين است كه با وجود برقرار بودن سيستم ساتنا در بين بانكهاي كشور كه در حال حاضر بدون اخذ هيچ گونه كارمزد و بدون هيچ گونه محدوديت مبلغ  مي باشد و با وجود افزايش نرخ ساير كارمزدهاي بانكي (مانند چك رمزدار و بانكي )،هنوز مشتريان بانكها ترجيح مي دهنداز خدمات حضوري در شعبه (سنتي) استفاده نمايند؟

واينكه چرابا وجود گسترش بانكداري الكترونيك،هنورز صفهاي بانكها طولاني و شلوغ است؟

يكي از دلايل استفاده نكردن مشتريان بانكي از خدمات الكترونيكي ،عدم آگاهي و اطلاع دقيق مشتريان نسبت به اين خدمات مي باشد.

گروهي از مشتريان هنوز اطلاعات جامعي از سيستم ساتنا ندارند.ساتنا در حقيقت جايگزين كاملي براي چكهاي رمزدار بين بانكي است كه به جاي ابزارهاي سنتي كاغذي از ارتباطات الكترونيك بين بانكي استفاده مي كند.

ساتنا مي تواند در كاهش حجم ايران چك و اسكناسهايي كه براي انتقال از يك بانك به بانك ديگر استفاده مي شوند نيز موثر باشد.

يكي از دلايل عدم استفاده از سيستم ساتنا اين است كه ،وجه حواله شده ساتنا متاسفانه در همان لحظه به حساب مقصد واريز نمي گرددو ممكن است  ،تا پايان وقت اداري همان روز طول بكشد و يا اگر وجه حواله شده بعد از ساعت 12.5 ظهر باشد در روز كاري بعد به حساب مقصد واريز مي گردد،در صورتي كه مشترياني كه  مي خواهند  حساب جاري خود را  در بانك مقصدتامين وجه نمايند ،انتظار دارند وجه ساتنا در همان لحظه  به حساب جاري آنان در بانك  مقصد واريز گرددتا متحمل چك برگشتي نشوند و دليل ديگر اينكه مشتري در هر بانكي كه مي خواهد ساتنا انجام دهد نزد شعبه اي كه مراجعه مي كند بايد حساب داشته باشد.(البته حساب جاري فراگيرonline  به معني داشتن حساب نزد شعبه صادر كننده حواله خواهد بود.)و ديگر اينكه مشتريان بايد شماره حساب شبا مقصد را داشته باشند.

حساب شبا عبارتست از شماره حساب بانکی ایران، که به منظور تسهیل و استاندارد سازی مبادلات بین بانکی و بین المللی بانکهای کشور تبیین شده و در تمام سامانه های پرداخت بین بانکی منحصرا از نوع حساب استفاده خواهد شد.حساب شبا مستقل از نظام شماره گذاری داخلی هر بانک می باشد ولی در محاسبه آن از شماره حساب مربوط به نظام شماره گذاری داخلی بانکها استفاده می شود.

 شبا مطابق با ضوابط IBAN (International Bank Account Number ) که شناسه ای متعلق به یک شماره حساب یکتا در یک بانک می باشد طراحی گردیده است وداراي 24 رقم مي باشد.

يكي ديگر از دلايل عدم استفاده ار ساتنا،آماده نبودن نرم افزارهاي برخي شعب بانكها مي باشدو برخي ديگر از مشكلات مطرح شده از سوي مشتريان بانكها،مبني بر آني نبودن ساتنا ،مربوط به خود بانكها است نه سامانه ساتنا.

شرایط استفاده از سامانه تسویه ناخالص آنی ( ساتنا)

1- مراجعه مشتری به بانك و دریافت فرم دستور پرداخت از طریق سامانه تسویه ناخالص آنی (ساتنا)

2- تکمیل مندرجات فرم دستور پرداخت در 2 نسخه و ارایه آن به همراه مدارک احراز هویت و سایر مدارک به متصدی بانك.

3- صادر کننده دستور پرداخت نزد آن شعبه ای که مراجعه می کند حساب داشته باشد. (حساب جاری فراگیر نزد هر شعبه به معنای داشتن حساب نزد شعبه صادرکننده حواله خواهد بود).

4- دستور پرداخت صادرشده پس از پذیرش آن توسط بانک قطعی و غیرقابل برگشت بوده و بانک متعهد است در تاریخ درخواست شده توسط مشتری (تاریخ موثر) وجه را به بانک ذینفع ارسال نماید. درصورتیکه به هر دلیل تاریخ موثر انتقال با یکی از ایام تعطیل رسمی مصادف باشد بانک، انتقال را در اولین روزکاری بعد از تعطیل انجام می دهد.

5- مسئولیت واریز وجه انتقال داده شده، به حساب ذینفع در تاریخ موثر انتقال برعهده بانک ذینفع (مقصد) است و در این خصوص مسئولیتی متوجه بانک پذیرنده دستور پرداخت نیست.

6- مسئولیت عواقب ناشی از هرگونه خطا یا اشتباه در مندرجات فرم دستور پرداخت برعهده صادر کننده (مشتری) آن است.

7- درصورتیکه به هر دلیل (مسدودی حساب مقصد، اشتباه در مشخصات حساب مقصد و نظایر آن) امکان واریز وجه به حساب ذینفع ذکر شده در متن دستور پرداخت وجود نداشته باشد بانک وجه مورد انتقال را حداکثر تا پایان روزکاری بعد به حساب دستور دهنده بر می گرداند .

8- ساعت پذیرش دستور پرداخت: شنبه تا چهارشنبه از ساعت 7:30 لغایت ساعت 12:30 و روز پنجشنبه از ساعت 7:30 لغایت ساعت 11:30 می باشد.

مزایای استفاده از سامانه ساتنا:

- امکان انجام معاملات بین بانکی با حداقل زمان ممکن

- ایجاد دسترسی امن جهت ارسال مبادلات بین بانکی

- ایجاد زمینه لازم جهت اشاعه تجارت الکترونیک در کشور

- عدم نیاز به حمل و نقل پول و چک توسط مشتریان

- رفع خطرات ناشی از جابجایی پول و صدور چک نظیر سرقت و مفقودی چک

- امکان ارائه خدمات بهتر به مشتریان

- بالا رفتن توانایی بانک ها در مدیریت منابع مالی در اختیار خود

به اميد روزي كه مشتريان بانكها در سر تا سر اين سرزمين كهن بتوانند بدون هيچ دغدغه و سر در گمي  با استفاده از امكانات بانكداري الكترونيك حتي در منزل ،افتتاح حساب ،درخواست تسهيلات ،صدور دسته چك ،نقل و انتقال بين حسابهاي خود وديگر مشتريان (حتي در بانكهاي ديگر)،پرداخت قبوض و اقساط خود را انجام دهند.

محسن بيات - اداره كل مديريت بانكداري الكترونيك بانك كشاورزي