هوشياري جليلي و شكست سناريوهاي غرب

بولتن نيوز: گفتگوهاي عقلاني و اتخاذ سياست فعال تيم مذاكرات هسته‌اي در چند ماهه‌ي اخير به گونه‌اي بوده كه طرف غربي هر چقدر كه زمان به پيش مي‌رود بيشتر احساس شكست و حقارت خود در برابر ايران را احساس مي‌كند. اين موضوع را مي‌توان از واكنش‌هايي كه مقامات غربي و در رأس آنان، خانم كاترين اشتون از خود نشان داده‌اند به خوبي دريافت.

به گزارش بولتن نيوز، به نظر مي‌رسد يكي از دلايل شكست طرف غربي در اين مذاكرات وجود شخص سعيد جليلي، دبير شوراي عالي امنيت ملي و اتخاذ سياست‌هاي انقلابي و عدم باج دادن به رقيب بوده است.

سعيد جليلي از زماني كه بر اين مسند قرار گرفت و وظيفه‌ي گفتگو با سران 1+5 را قبول كرد به نحو خوبي توانسته توپ را در زمين رقيب انداخته و در زمين بازي او بازي را به سمت برد بكشاند.

دي ماه سال 89 سعيد جليلي در مصاحبه با خبرنگار روزنامه فيگارو با بيان اين‌كه ايران طي ساليان گذشته اقدامات زيادي براي اعتمادسازي انجام داده است، اظهار كرد كه اكنون زمان آن فرا رسيده كه غرب براي رفع بي‌اعتمادي و جلب اعتماد ملت ايران تلاش كند.

اما جليلي به همين راضي نشد و در رابطه با اظهارات وزير خارجه آمريكا در خصوص پذيرش حق ايران براي غني سازي اورانيوم اعلام كرد كه: حقوق ملت‌ها را خانم كلينتون تعيين نمي‌كند بلكه حقوق ملت‌ها در ‌NPT و اساسنامه‌ي آژانس آمده است. مسيري كه بخواهد حقوق ملت‌ها را انكار كند يك مسير غير قابل پذيرش از سوي جامعه‌ي جهاني است.

در اين ميان خبر نامه‌ي مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا به سعيد جليلي در خصوص مذاکره با ايران بر سر مسأله‌ي هسته‌اي منتشر شد. همه و به خصوص كشورهاي مذاكره كننده با ايران منتظر بودند كه ببينند دبير شوراي عالي امنيت ملي چه پاسخي به آن خواهد داد. اما جليلي در جواب دادن به آن عجله به خرج نداد. و درست در زماني پاسخ اشتون را داد كه تحولات خاورميانه و شمال آفريقا همه چيز را به نفع ايران ساخته و پرداخته كرده بود. حالا ديگر جليلي در مقام يك ديپلمات حرفه‌اي و كاركشته كه برگ برنده در دست داشت جواب نامه را داد. او در پاسخ به نامه كاترين اشتون تأكيد كرد كه اصرار بيهوده برخي دولت‌ها بر تداوم مناسبات نابرابر در جهان و مقابله با خواست ملت‌ها و حمايت از حاكمان مستبد نمي‌تواند ادامه يابد.

جليلي احترام به حقوق ملت ها و پرهيز از بکارگيري فشار را دو پايه اساسي براي همکاري ها دانست و در پاسخ به کاترين اشتون گفت: از بازگشت شما به گفتگو براي همکاري حول نقاط مشترک استقبال مي کنم.

اين جواب بيش از پيش طرف غربي را نا اميد كرد. به طوري كه "مايا كوپيانچيك " سخنگوي كاترين اشتون در واكنش به نامه سعيد جليلي چاره‌اي نداشت جز اينكه بگويد اين نامه چيز جديدي را درباره برنامه هسته‌اي ايران در بر ندارد و به نظر مي‌رسد نياز به برگزاري نشست جديد را توجيه نمي‌كند.

وي با اين ادعا كه از طرح ايران براي از سرگيري مذاكرات غافلگير شده است، در عين رد درخواست ايران براي آغاز مذاكرات گفت كه ما ارتباط با ايران را براي ايجاد مبنايي براي گفت‌وگوهاي جديد ادامه مي‌دهيم.

از سويي ديگر، چند روز پيش هيلاري کلينتون، وزير خارجه ايالات متحده كه به نظر مي‌رسد نتوانسته بود جلوي ناراحتي و عصبانيت خود از اين موضع مقتدرانه جمهوري اسلامي را بگيرد در ديدار خود با کاترين اشتون در واشنگتن گفت که فشارها بر ايران ادامه خواهند يافت، تا جمهوري اسلامي به نگراني‌هاي جامعه بين‌المللي توجه کند و درباره برنامه ‌اتمي خود روشنگري کند. کلينتون باز هم بر همان طبل قديمي و سوراخ خود نواخت و بدون آنكه بگويد منظور از واژه‌ي "جامعه جهاني" آيا همان چند كشور انحصارطلب غربي هستند اعلام كرد که اين وظيفه همچنان بر عهده ايران است که نگراني جامعه جهاني را درک کند و به آن پاسخي شايسته بدهد.

حال و روز کاترين اشتون نيز بهتر از كلينتون نبود. او نيز در کنفرانس خبري مشترک خود با هيلاري کلينتون گفت كه  دولت ايران در پاسخ به دعوت اتحاديه اروپا مبني به از سرگيري مذاکرات، نامه‌اي براي او فرستاده است که رضايت‌بخش نيست. اشتون گلايه کرد: «سه ماه طول کشيد تا آنها پاسخ نامه مرا بدهند. آرزو داشتم، نامه‌اي قوي‌تر و بهتر از آنها دريافت مي‌کردم.»

هوشياري هوشمندي جليلي در همين موضوعي بود كه اشتون از آن نارحت است. جليلي پاسخ او را با يك وقفه سه ماهه داد. يعني درست در زماني كه تحولات منطقه و شمال افريقا به نفع جمهوري اسلامي در حال رقم خوردن بود  و تنها دو روز از سرنگوني مبارك مي‌گذشت.

اشتون در نامه خود براي اولين بار خاطرنشان كرده بود كه پذيرش غني‌سازي مستلزم فرآيندي است كه ابتداي آن پذيرش مبادله سوخت از سوي ايران است.

اما اين پيشنهاد در حالي مطرح شده كه در دوره بوش و ابتداي دوره اوباما، هيچ‌گاه از "پذيرش غني‌سازي" در ادبيات رسمي طرف مقابل استفاده نمي‌شد، بلكه تأكيد آن‌ها بر فعاليت صلح آميز هسته‌اي ايران به اين معني بود كه لزوماً‌ غني‌سازي در اين چرخه فعاليت نباشد و هرگاه نيز كه از پذيرش حقوق ايران سخن گفته مي‌شود، مقصود از آن، همين رويكرد بود.

به تعبير ديگر، غرب اصرار دارد كه قدم اول را بايد ايران با پذيرش مبادله سوخت بردارد و مبادله كه انجام شد،‌ وارد مذاكره مي‌شويم تا روي يك فرمول بحث كنيم اما جمهوري اسلامي مي‌گويد بر اساس توافق مذاكرات ژنو3، بايد گفت‌وگوها حول يافتن نقاط مشترك براي همكاري باشد و از آنجايي كه پيش‌نياز همكاري و تعامل كنار گذاشتن رويكرد تقابلي است و نمي‌توان هم‌زمان با تقابل، تهديد و اعمال فشار اقتصادي و تجاري، تعامل كرد، بايد اجراي تحريم‌ها و قطعنامه‌ها متوقف شود.

تغيير اولويت‌هاي امنيتي امريكا در خاورميانه در اثر تحولات اخير دليل اصلي كاهش توان و انگيزه امريكا است،‌ به‌طوري كه ديويد سانگر ستون‌نويس روزنامه نيويورك‌تايمز نوشت: "آن‌هايي كه فكر مي‌كردند برنامه هسته‌اي ايران خطر است، خيابان‌هاي خاورميانه را ببينند."

از سوي ديگر روابط دروني 1+5 به ويژه با روسيه و چين مخدوش‌تر شده است. تهاجم نظامي ناتو به ليبي، شرايط را به‌نحوي كرده است كه روسيه مي‌گويد امريكا و غرب فراتر از قطعنامه شوراي امنيت عمل كرده‌اند. استراتژي روس‌ها وادار كردن امريكا به جنگ زميني در ليبي و تبديل شدن آنجا به باتلاق جديدي براي امريكا است.

روابط روسيه و آمريكا نيز به نظر مي‌رسد دوباره در حال وخامت قرار گرفته است. به طوري كه چند روز پيش مدودف، رئيس‌جمهور روسيه به صراحت از "بازگشت به دوران سرد" ياد كرد و گفت: " چنانچه آمریکا برنامه‌ی استقرار سپر دفاع موشکی ناتو در اروپای مرکزی را بدون مشارکت و موافقت روسیه دنبال کند، این کشور دست به اقدام متقابل خواهد زد. او خاطر نشان کرد یکی از این اقدام‌ها می‌تواند به حالت تعلیق درآوردن پیمان خلع سلاح هسته‌ای یا حتا خروج از آن باشد.

به گزارش خبرگزاری روسی ریانووستی مدودف هشدار داد «اگر این اتفاق رخ ندهد، ما ناگزیر به تدارک پاسخی خواهیم شد که اصلا خواستار آن نیستیم. آنوقت است که بحث تسریع در توسعه توان هسته‌ای تهاجمی ما به میان خواهد آمد.» او ‌افزود «این سناریوی بسیاری بدی خواهد بود که می‌تواند ما را به دوران جنگ سرد باز گرداند.»

به نظر مي‌رسد زمان همه چيز را براي برد جمهوري اسلامي و شكست تيم غربي مهيا كرده است. به خصوص حالا كه خبر رسيدن موج انقلاب‌ها به اروپا نيز منتشر شده و احتمالا در آينده‌اي نه چندان دور، غرب با بحران جديدي به نام انقلاب‌هاي مردمي مواجه خواهد شد.