جاي خالي كتاب‌ها و ناشران خاص

به گزارش خبرگزاري فارس، برپايي نمايشگاه هاي كتاب در سراسر جهان، تابع شرايط و ويژگي‌ها خاص هر شهر يا كشور است كه گاه اين فعاليت‌هاي فرهنگي تفاوت قابل توجهي با همديگر دارند، ولي در يك جمع‌بندي كلٌي، اكثر اين نمايشگاه‌ها وجه مشترك فراواني با همديگر ‌دارند كه همين مسئله (پررنگ بودن وجوه مشترك)، تفاوت‌هاي آنها را كمرنگ مي‌كند و در مواردي هم اين تفاوت‌ها اصلاً به چشم نمي‌آيد. حالا اگر همين موضوع را درباره نمايشگاه بين‌المللي كتاب تهران بررسي كنيم به نكات تازه و گاه غريبي مي‌رسيم كه نمونه‌هاي مشابه آن را در هيچ يك از كشورهاي ديگر نمي‌توان يافت.

از جمله شرط هاي فراواني كه شركت كنندگان بايد رعايت كنند و اگر ناشري هر يك از اين شرط ها را نداشته باشد، بخشي از شانس شركت در اين رويداد بزرگ فرهنگي را از دست مي‌دهد.
به عنوان مثال، بر اساس مقررات جديدي كه دست‌اندركاران نمايشگاه بين‌المللي كتاب تهران تدوين كرده‌اند، ناشراني مجاز به شركت در نمايشگاه هستند كه لااقل 35 عنوان كتاب طي سه سال اخير منتشر كرده باشند. در وهله اول به نظر مي رسد اين شرط فقط حضور تعداد كمي از ناشران را در نمايشگاه محدود مي‌كند، اما در واقع محدوديت بزرگتر وقتي ايجاد مي‌‌شود كه حتي ناشران پركار و پرسابقه كشور هم مجبور باشند تنها با كتاب‌هاي منتشر شده در سه سال اخير خود، در نمايشگاه حاضر شوند.
به عبارت ديگر، فروش كتاب در سال‌هاي اخير به كتاب‌هاي منتشر شده در سه سال اخير محدود مي‌شود كه عامل بازدارنده‌اي براي بسياري از ناشران است. اين در حالي است كه گاهي ناشران به دليل هزينه‌هاي چاپ ترجيح مي‌‌دهند كتابي را با تيراژ بالا منتشر كنند و در سال‌هاي بعد هم آن را بفروشند، اما با محدوديتي كه نمايشگاه كتاب تهران ايجاد كرده است، عملاً چنين امكاني وجود ندارد.
در شرايط فعلي، اغلب ناشران معتقدند، با اين شرط ناشر حق ندارد كتاب‌هايي را به نمايشگاه بياورد كه تاريخ مصرف ندارند. به عنوان مثال، يك فرهنگ ارزشمند و پرمايه كه مورد استقبال مردم هم قرار گرفته است، نمي‌‌تواند در نمايشگاه عرضه شود، چون زمان چاپ آن مربوط به سال‌هاي قبل است. در صورتي كه ناشري كه در نمايشگاه غرفه دارد، بايد حق انتخاب داشته باشد و كتابي را در غرفه‌اش عرضه كند كه مي ‌داند مخاطب آن را مي‌پسندد و به دنبال آن است وگرنه كتاب‌هاي تازه منتشر شده در فروشگاه‌هاي سطح شهر هم فراوان است و يافت مي‌شود.

اميد مي‌رود در دوره‌هاي بعدي نمايشگاه كتاب تهران، مسئولان و دست‌اندركاران در اين‌باره تجديدنظري كرده باشند تا شرايطي فراهم شود كه تقريباً همه كتاب‌هاي ارزشمند قابل عرضه به مخاطبان باشد، چرا كه براي بسياري از كتاب‌ها امكان تجديد چاپ در فاصله زماني كوتاه مدت وجود ندارد و در اين ميان، هستند كتاب هاي نفيس و ارزشمندي كه از همان ابتدا به نيت فروش در فاصله زماني بيش از سه سال چاپ و منتشر مي‌شود، اكنون جاي اين نوع آثار در نمايشگاه بين المللي كتاب تهران خالي است.


 علي‌الله سليمي