كاهش پلكاني تعرفه واردات خودرو
به گفته محسن صالحينيا، مديركل اين دفتر در سال 89 از اين رقم حدود 20 هزار ميليارد تومان مربوط به ارزش توليدات صنعت خودرو است. صنعتي كه در ميان 5 گروه صنعتي ديگر از سهم قابل توجهي برخوردار است و قرار است توليدات اين بخش از حدود يك ميليون و 500 هزار دستگاه كنوني به 3 ميليون دستگاه در پايان سند چشمانداز 20 ساله برسد.
استانداردسازي خودروهاي توليدي كشور و افزايش نيافتن قيمت خودرو در سال 90 از مباحثي بود كه مديركل دفتر صنايع ماشينسازي و نيرومحركه آن را يكي از گامهاي مثبت برداشته شده در اين صنعت ميداند. مشروح گفتوگو را ميخوانيد.
دفتر صنايع ماشينسازي و نيرو محركه وزارت صنايع و معادن چند گروه صنعتي را در برميگيرد و چه تعداد واحد صنعتي را تحت پوشش خود دارد؟
دفتر صنايع ماشينسازي و نيرو محركه به عنوان يكي از دفاتر تخصصي در زير مجموعه معاونت امور صنايع و اقتصادي وزارت صنايع و معادن فعاليت ميكند. همان طور كه از اسم اين دفتر پيداست، صنايعي كه مربوط به ماشينآلات و تجهيزات صنعتي ميشود بصورت عام و خودرو و قواي محركه به طور خاص تحت پوشش قرار دارند. اگر بخواهيم اين پوشش را براساس رشتههاي صنعتي كه در كد آيسيك طبقهبندي ميشود، تحليل كنيم يكي از آنها ماشينآلات و تجهيزات كارخانهاي بصورت عام است.
هر واحد صنعتي اعم از صنايع فولاد، صنايع نفت و گاز، صنايع معدني، صنايع فرآوري معدني، صنايع تبديلي، كشاورزي، صنايع لاستيك و پلاستيك نياز به ماشينآلات و تجهيزات صنعتي دارد. بنابراين حوزهاي كه در ارتباط با ساخت و ماشينآلات و تجهيزات به لحاظ دفتر تخصصي است در مجموعه وزارت صنايع و معادن بعنوان دفتر سياستگذار و دفتر پشتيبانيكننده وعملكننده واحدهاي مرتبطش مجموعه دفتر ماشينسازي و نيرو محركه را تشكيل ميدهد.
در واقع انواع ماشينها، پرسها و قالبها، ابزارها به اضافه تمامي ماشينآلاتي كه در فرآيند توليد صنعتي نقش دارند يكي از رشتههاي كاري ماست. رشته دوم خودرو و قواي محركهاش است. خودرو در لفظ عامش شامل خودروهاي سبك و خودروهاي تجاري سنگين اعم از اتوبوس، كاميون، مينيبوس، ون و خودروهايي كه تحت عنوان ماشينآلات راهسازي و معدني هستند مثل انواع لودر را شامل ميشود.
مجموعه ديگر ما صنايع توليدكننده ماشينآلات و تجهيزات ريلي هستند. اعم از واگن، لكوموتيو، علائم، نشاندهندهها و تمام اقلامي كه در ارتباط با صنعت ريلي هستند. بحث ديگر ما صنايع توليدكننده تجهيزات دريايي است اعم از شناورها، سازههاي شناور و تمام اقلامي كه در صنايع دريايي مطرح ميشوند.
صنعت ديگر صنايع هوايي است. در سالهاي اخير در رابطه با ساخت هواپيماهاي كوچك در بخش خصوصي يا بخشهايي كه در رابطه با سياستگذاري كلان در ارتباط با حمايت از صنايع هوايي فعال است. پيگيريهايي انجام ميشود. بنابراين محدوده و حوزه كاري دفتر صنايع ماشينسازي و نيرومحركه در اين 5 گروه تخصصي است.
اين 5 گروه چه تعداد واحد صنعتي را در بر دارند؟ و ارزش توليدات آنها چقدر است؟
اين گروهها و رشتهها در اقصي نقاط كشور داراي واحدهاي توليدي مختلف هستند كه اين واحد توليدي از بزرگترين واحدها مثل ايرانخودرو در بخش خودروسازي، شركت واگنسازي تهران و واگنپارس در بخش واگن، صدرا در بخش دريايي، در ماشينآلات و تجهيزات كارخانهاي شركتهايي مثل ماشينسازي اراك، تبريز و آذرآب گرفته تا شركتهاي خيلي كوچكتر كه قطعهساز و مجموعهساز هستند را در برميگيرد.
واحدهاي شناخته شده و داراي مجوز صنعتي در اين رشتهها حدود 9 هزار واحد است كه اگر بخواهيم ارزش توليد اينها را برآورد كنيم، اين ارزش تفكيك شده است در سال 89 در بخش خودرو حدود 20 هزار ميلياردتومان ارزش توليدات است و در بخش ماشينآلات و تجهيزات كارخانهاي حدود 8 هزار ميليارد تومان ارزش توليدات آنهاست.
در ساير بخشها كه شامل ريل و دريايي است ارزش توليدات بين 2 تا 3 هزار ميليارد تومان ميشود كه جمع برآورد آنچه بعنوان ارزش توليد در بخش صنايع ماشينسازي و نيرو محركه را تشكيل ميدهد، حدود 30 هزار ميليارد تومان است.
يعني اين امر دربرگيرنده واحدهاي دولتي هم ميشود؟
اشتباه نشود! اينها واحد دولتي نيستند. اين سهم آن صنعت در ايجاد و توليد ارزش افزوده است، يعني توليد تمام واحدها نهايتا به اين منجر ميشود كه مثلا در صنايع خودروسازي جمعا 20 هزار ميليارد تومان ارزش توليدات باشد.
اين بخشها از نظر ارزشي چه تفاوتي با سال 88 داشته است؟
رشد اين بخشها در سال گذشته در مقايسه با سال 88 از نظر ارزشي و با توجه به اينكه قيمتها افزايشي نداشته، متفاوت است. مثلا حدود 15 درصد در بخش خودرو رشد داشتيم. البته ميدانيد كه در بخش خودرو تقريبا افزايش قيمت نداشتيم. در بخش تجهيزات كارخانهاي هم تقريبا اين حالت وجود دارد و بيشتر تفاهم و توافق با كارفرما مطرح است.
در ساير بخشها نيز حدود 5 ـ 4 درصد رشد داشتيم كه اين رشد مربوط به ارزش توليد است نه مربوط به افزايش قيمت.
به عنوان مثال در سال 88 جمع خودروهاي توليدي ما يك ميليون و 420 هزار دستگاه بود كه سال 89 تا انتهاي بهمن به يك ميليون و 440 هزار دستگاه رسيد كه با برآورد ما در انتهاي سال 89 به حدود يك ميليون و 550 تا يك ميليون و 570 هزار دستگاه خودروي سبك و سنگين رسيده است.
در بخش تجهيزات كارخانهاي چطور؟
آمار و ارقام اين تجهيزات مثل خودرو در دسترس و روشن نيست. آمار و ارقام خودرو دقيق و تعداد آن مشخص است؛ اما در تجهيزات كارخانهاي ما حدود 70 تا 75 درصد صنعت را پايش ميكنيم و آن را براي برنامهريزيها ملاك قرار ميدهيم، چون تجهيزات صنعتي در بسياري از نقاط مملكت پراكنده است و بخشي از توليدات حتي در سطح كارگاهها انجام ميشود.
مثلا كارخانه سيمان كه ايجاد ميشود، تجهيز كارگاه انجام ميدهد و بسياري از تجهيزاتش را در همان كارگاه خودش فراهم ميكند. بنابراين برآوردي كه ما ميتوانيم از تجهيزاتي كه توليد شده، اعلام كنيم حدود 750 هزار تن در سال 88 بوده كه در سال گذشته اين عدد به حدود 800هزار تن رسيده است.
از لحاظ ارزشي چه رقمي را شامل ميشود؟
حدود 5000 ميليارد تومان ارزش بخش تجهيزاتسازي ماست.
سهم اين بخشها از توليد ناخالص داخلي چقدر است؟
سهم مجموعه اينها از توليد ناخالص داخلي حدود 6/3درصد است و تلاش ما اين است كه آن را به 4 درصد برسانيم. اين سهم در توليد خودرو حدود 17 درصد است. در مجموع حدود 22 تا 23 درصد ارزش افزوده بخش صنعت در اين مجموعه صنايعي است كه توضيح دادم، ايجاد ميشود.
سهم اين بخش از نرخ رشد اقتصادي صنعت چقدر است؟
موضوع نرخ رشد اقتصادي در حيطه اختيارات و وظايف من نيست، اما ميزان توليد و رشد ما در بخش خودرو در مجموع به 13ـ12 درصد و در بخش ماشينآلات و تجهيزات كارخانهاي به رشدي حدود 5 تا 7 درصد رسيدهايم. اين براساس رشد كمي توليد است نه رشد ناشي از افزايش قيمتها. رشد كمي توليد ما به عدد است. وقتي ميگوييم يك ميليون و 440 هزار توليد در سال 88 و يك ميليون و 550هزار در سال 89 توليد داشتيم، اين عدد معلوم است.
صالحينيا: در بحث هدفمندكردن، تعرفهها را با نظام پلكاني ديدهايم . براساس مصوباتي كه سال آينده در شوراي سياستگذاري خودرو خواهيم داشت يكي از بحثها همين است كه نظام تعرفهاي را به صورت رقابتي حمايت كنيم
در بخشهاي مختلف صنعت، همكاران من در رشتههاي خودشان ميتوانند توضيح دهند يا شايد دفتر آمار و اطلاعات ما بتواند پكيج جمعبندي شده تمام بخشهاي صنعت را ارائه دهد.
همان طور كه گفتم، اگر سهم صنايع تحت پوشش دفتر ما 23 درصد باشد، 67 درصد مابقياش مربوط به دفاتر ديگر از جمله دفاتر نساجي، برق و الكترونيك، فرآوري معدني و... است.
رشد توليد در بخش صنايع حوزه فعاليت شما آيا مطابق با اهداف تعيين شده پيش رفته است؟
در اهدافي كه براي توسعه كمي توليد در بخش خودرو داريم، پيشبيني كرديم به طور متوسط حدود 12 درصد رشد داشته باشيم و در اهداف چشمانداز توليد خودرو را 3 ميليون دستگاه در سال 1404 پيشبيني كردهاند.
اگر بخواهيم با همين ضريب رشد پيش برويم، قطعا به اهداف سندمان يعني توليد 3 ميليون و 200 هزار دستگاه در سال 1404 ميرسد.
در گروههاي ديگر صنعتي هم اين رشد محقق ميشود؟
در بخش تجهيزات صنعتي هدفگذاريهاي ما منوط به تحقق اهداف ساير بخشهاست. مشتري ماشينآلات و تجهيزات صنعتي كيست؟
اگر امروز يك كارخانه سيمان بخواهد ايجاد شود، آن وقت آنها مشتري ماشينآلات و تجهيزاتي هستند كه واحدهاي زيرمجموعه بايد توليد كنند يا در بخش پتروشيمي و واحد غذايي يا ساير كارخانهها وقتي بخواهد ايجاد شود، آن موقع سفارش براي ماشينآلات و تجهيزات داده خواهد شد.
ميدانيد ماشينآلات و تجهيزات تماما هم توليد داخل نيستند يعني در ازاي 5 هزار ميليارد تومان توليد داخل در سال 88 چيزي بيشتر از اين رقم به واردات تجهيزات صنعتي اختصاص پيدا كرده است.
چون بخشي از تجهيزات صنعتي هم با توجه به نوع فناوري و ظرفيت و مشخصاتشان و خواستههايي كه متقاضيان طرحها دارند وارداتي است.
فرضا اگر يك كارخانه سيمان بخواهد ايجاد شود 30درصدش وارداتي و 70 درصد آن توليد داخل است. يك كارخانه پتروشيمي 50 درصدش وارداتي و 50 درصدش ساخت داخل است. يك پالايشگاه 60 درصدش وارداتي و 40 درصدش ساخت داخل است. يك Plant توليد كنسانتره ميوه 60درصدش خارجي و 40 درصدش ساخت داخل است. اينها به تناسب نوع صنعت درصد تجهيزات توليد داخل و خارجياش متفاوت است. بنابراين در بخش ماشينآلات و تجهيزات كارخانهاي توسعه ظرفيت ما به 2 چيز برميگردد: اول توسعه طرحهايي كه ميخواهد اجرا شود و هر قدر طرح بيشتر اجرا شود نيازش به بخش ماشينسازي بيشتر ميشود.
دوم نوع فناوريهايي كه آن طرحها در ايجاد Plantشان به كار ميبرند كه در بكارگيري ميزان ظرفيت توليد داخل موثر است يعني امروز اگر بخواهيد ماشينآلات و تجهيزات كارخانه سيمان تيپ شده 3200 تن را بخريد 75 ـ 70 درصد آن داخلي است اما اگر بخواهيد اين سيمان را به 5200 تن در روز تبديل كنيد ممكن است اين 75 درصد به 60 درصد برسد. بنابراين با توجه به ظرفيت، نوع و فناوري و نحوه سرمايهگذاري استفاده از ظرفيت بخش ماشينسازي و تجهيزات تفاوت ميكند.
ماشينسازي و ساخت تجهيزات، صنعتي نيست كه عامه مردم با آن سر و كار داشته باشند، اما خودرو يا بعضي كالاها توليدشان عموميتر است و توليد سفارشي نيست. بلكه توليدي است كه در خط ميآيد و بر حسب بازاري كه هدفگذاري كردند، توليد و عرضه ميشود. ولي بازار ماشينسازي و ساخت تجهيزات از يك طرف به ميزان طرحها بستگي دارد و از طرف ديگر به امكاناتي كه ما براي صدور خدمات فني و مهندسي و به تبع آن تجهيزات كارخانهاي داريم.
مثلا فرض كنيد در كشور ونزوئلا در 20 واحدي كه در آنجا لبنيات توليد ميكنند از طريق صدور خدمات مهندسي، تامين ماشينآلات و نصب و راهاندازي ورود پيدا كرديم.
همينطور در 10 واحد كه آرد توليد ميكنند به آنجا رفتيم و تجهيزات و ماشينآلاتش را فروختيم. بنابراين خيلي از جاها كه صدور خدمات فني ـ مهندسي و ماشينآلات و تجهيزات خط توليد است زيرمجموعه همين واحدهاي تامينكننده و توليدكننده تجهيزات كارخانهاي است.
با توجه به شرايط تحريمي كه وجود دارد تامين بخشي از ماشينآلات و تجهيزات كه وارداتي است توليدكنندگان را دچار مشكل كرده و به نوعي هزينههايشان را بالا برده است. چه كمكي از سوي اين دفتر براي تامين تجهيزات و ماشينآلات صورت گرفته است؟
قطعا واحدهاي توليدي برحسب نوع فعاليتشان و نوع ماشينآلات و تجهيزاتي كه توليد ميكنند ممكن است بعضا نياز داشته باشند بخشي يا اجزايي از آنها را از خارج خريداري كنند.
ما در هر توليدمان، يكسري مواد اوليه نياز داريم، يكسري قطعات واسطهاي يا مجموعهاي ميخواهيم و يكسري هم كالاي نهايي توليد و عرضه ميشود.
ممكن است برخي مواد اوليه يا واسطهاي نيازمند خريد قطعاتي باشند. به نظر من خريد قطعه و مجموعه خيلي راحتتر است از اين كه بخواهيم يك كالاي نهايي را بخريم چون قطعات و مجموعهها با فناوريها و استانداردهاي مختلف در دنيا توليد ميشود.
مهم اين است كه كسي كه ماشينآلات و تجهيزات را ميسازد با اشرافي كه دارد، انحصار برايش معنا پيدا نميكند و لذا اين راه راحتتر است.
يك ماشين صنعتي كه ميخواهد ساخته شود حداقل بين 15 ـ 10 درصد هزينههاي طراحي مهندسي دارد اعم از طراحي عمومي، طراحي تفضيلي و ساخت و فرآيند ساخت و نظارت بر آن. بخشي از آن تامين مواد اوليه و قطعات است و يك بخش هم شامل اين است كه كاري كه به لحاظ عمليات ساخت انجام ميشود، اعم از ماشينينگ، Finishing، در مقاطعي ريختهگري يا فورژ قطعات و... پس هزينهاي كه مترتب بر آن قضيه است نسبت به هزينههاي مترتب بر ساخت و ايجاد يك ماشين هزينههاي زيادي را تشكيل نميدهد.
بنابراين نميخواهيم بگوييم وجود ندارد اما در بسياري از مقاطع توليدكنندهها بر حسب قراردادهايي كه دارند آنها را رفع و رجوع كردند. بعضا كارفرماها اين موضوع را درك كردند و آمدند در قراردادهايشان شرايط مناسبتري در نظر گرفتند كه با مشكل روبهرو نشوند.
غير از بحث قطعه، اگر ماشين و تجهيزات بخواهد به طور كامل وارد شود چطور؟
اين موضوع در محدوده كاري من نيست. يك طرح كه ميخواهد اجرا شود اگر به توليد داخل ميرود توسط سازنده داخل ساخته ميشود كه توضيح دادم. بعضي طرحها هست كه به لحاظ ماهيت ممكن است طرحهايي باشد كه از نظر فناوري هنوز به روز نشدهايم ممكن است بگوييم براي اجراي آن طرح با محدوديتهايي روبهرو هستيم. اما ديدگاه كلان من با توجه به شناختي كه دارم اين است كه ما در طرحها خودمان را به يك منبع محدود نكرديم مثلا يك Plant Acc، براي Panel پيشساخته ساختماني ميخواهد اجرا شود ما براي چنين پلنتي حداقل 8ـ7 refrence در اروپا، 3ـ2 تا در آسياي جنوب شرقي و در ديگر كشورها داريم كه ميتوانيم نيازمان را تامين كنيم بنابراين راه انداختن كار مكانيزمهاي مختلف دارد بعضي وقتها ميبينيم كه براي طرفهاي مقابل نيز اين تجارت مهم است و ممكن است گاهي تحت فشارهايي نتوانند كار كنند آن هم مكانيزمهاي مختلفي دارد و با روشهايي كه شايد نيازي نباشد در اينجا به آن اشاره كنم نيازها تامين ميشود. بالاخره راه بسيار است.
در بحث هدفمندي يارانهها به روزرساني تكنولوژي براي افزايش بهرهوري و كاهش مصرف انرژي مطرح شده است. در حال حاضر چه ميزان از تكنولوژيهاي اين بخش نياز به به روزرساني دارد؟
در شكل كلان صنعت اقداماتي در ستاد تحول اقتصادي انجام شده است. صنعتي كه تاثيرپذيري بيشتري در طرح هدفمندي يارانهها دارند شناسايي شدند و روشهايي در 2جهت دنبال شد كه يكي بهينهسازي فرآيندها در مصرف انرژي بود و ديگري شامل صنايعي كه بايد به لحاظ بهرهوري در آنها پروژههايي پياده شود تا براي رقابتيكردن محصولشان شرايط بهتري داشته باشند، مدنظر قرار گرفت. در جلساتي كه با حضور آقاي وزير در ستاد تحول تشكيل ميشود، صنعت به صنعت پكيجهاي حمايتي ارائه داده ميشود يا تصميمگيري ميشود و روش آن اجرا و پيادهسازي ميشود.
يكي از صنايعي كه بيشترين اثرپذيري را در هدفمندي يارانهها دارد صنايع ريختهگري فلزات ماست كه پايه اغلب قطعات فلزي بخش توليد و صنعت آهن و فولاد است. ما يك بسته حمايتي طراحي كرديم و اين صنعت را به 2 بخش تقسيم كرديم. يكي صنايعي كه در بخش كوچك كار ميكنند و كورههاي حداكثر 500 كيلويي دارند. مكانيزمها و اعتباراتي را از طريق سازمان صنايع كوچك و سازمان صنايع معادن استانها تخصيص داديم كه بتوانند كورههاي كوچك را تبديل يا گازسوز كنند كه اسناد اعتبارشان ابلاغ شده است. يكسري هم صنايعي هستند كه متوسط يا بزرگ تلقي ميشوند.
كوره متوسطها بين 500 كيلو تا 2 تن است و بالاتر از آن را براي اين كه بتوانند كورههايشان را تبديل به كوره القايي كنند، اعتباراتي را پيشبيني كرديم كه بعضا مراجعه و مراحلشان را طي كردند و در بانك هستند. برخي نيز هنوز ارتباطات اوليه را انجام ميدهند تا تبديل به كوره القايي يا برقي شوند تا شرايط رقابتي را در شرايط هدفمندي يارانهها پيدا كنند واحدهاي كوچك و متوسط 1400 تا 1500 واحد هستند كه اغلب در شهركهاي صنعتي و اقصي نقاط استانها هستند كه كارشان را سازمان صنايع كوچك و شركت شهركهاي صنعتي پيش ميبرد.
همچنين ما حدودا 100 واحد صنعتي نيز داريم كه در اشل بزرگ صنعتي طراحي ميشوند اينها واحدهاي ريختهگري بزرگ هستند كه بيشترين حجم توليد قطعات را براي صنايع خودروسازي و ماشينسازي انجام ميدهند. ظرفيتهاي اينها بسيار بالاست كه آنها را به نوع خاصي براساس نوع تكنولوژي ماشينآلاتشان، قدمت و فرآيند مصرف انرژيشان به صورت پروژهاي و براساس بررسي پروژه كه از طريق پيشنهاد خود آنها و بررسي كميتهاي كه در زيرمجموعه ستاد هدفمندسازي يارانهها در وزارت صنايع و معادن فعاليت ميكنند به صورت خاص براي بهينهسازي مصرف انرژي و افزايش بهرهوري حمايت ميشوند.
غير از ريختهگري ساير صنايع چطور؟
براي صنعتهاي ديگر كه قطعهساز و مجموعهساز هستند هر كدام در رشتههاي صنعتي خودشان اعم از لاستيك، پتروشيمي و نساجي بستههاي حمايتي تعريف كرديم.
صالحينيا: صنايعي كه تاثيرپذيري بيشتري در طرح هدفمندي يارانهها دارند شناسايي شدند در جلساتي كه در ستاد تحول تشكيل ميشود، صنعت به صنعت بستههاي حمايتي ارائه داده ميشود
واحدهاي مونتاژكننده واحدهاي اصلي خودرو كه بصورت مادر فعاليت ميكنند مثل ماشينسازي اراك كه استفاده كننده قطعات و مجموعهها هستند و نيز سازنده كالاي نهايياند. به لحاظ اين كه مصرف انرژي مصرف بالايي نيست از ديدگاه ما كمتر تاثيرپذيرند و نياز به بسته حمايتي ندارند ولي اگر واحدهايي به صورت خاص به دليل هدفمندسازي يارانهها دچار مشكل شوند روشهاي حمايتيمان را اعمال ميكنيم. ديدگاه وزير صنايع و معادن نيز اين است كه هيچ واحد صنعتي نبايد در هدفمندي يارانهها آسيب ناشي از هزينه ببيند.
صنايعي كه تاثيرپذيري كمتري دارند نياز به بهروزرساني تكنولوژي ندارند؟
اين نياز نيازي نيست كه صرفا بخاطر هدفمندسازي يارانهها افتاق بيفتد مثلا كارخانهاي مثل ماشينسازي اراك ماشينهاي Bending, ROLLING ، جوش و يكسري تجهيزات ماشينكاري دارد.
اينها ماشينآلاتشان را نه به واسطه هدفمندسازي يارانهها بلكه به واسطه اين كه بايد محصولات خود را به روز توليد كنند همواره بهروزرساني ميكنند و منابعي به عنوان اعتبار و تسهيلات هست. از جمله منابع سهامداران و پيشپرداختي كه از پروژهها دريافت ميكنند وجود دارد.
صنايع خودرو هم همينطور مثلا 5 سال پيش 600هزار خودرو توليد ميشد اما الان يك ميليون و 500 هزار دستگاه توليد ميشود. اينها ظرفيت خود را به تناسب توليد و قاعده قيمت تمامشده توسعه ميدهند، لذا صرفا اين نيست كه بگوييم هدفمندسازي يارانهها در يك مقطع باعث شده اينها نوسازي انجام دهند.
اعتبارات چگونه بازپرداخت ميشود؟
كساني كه اعتبار انرژي دريافت كردند ميتوانند به صورت يكساله آن را پرداخت كنند. يعني 50 درصد از مبلغ برقشان پرداخت ميشود كه ميتوانند يكساله بدهند.
هزينههاي توليد بنا به گفته برخي توليدكنندگان افزايش يافته اما براي همكاري با دولت در اجراي طرح هدفمندسازي، قيمتها ثابت نگه داشته شد. ميتوانيد به شاخص هزينه توليد در بخش صنعت اشاره كنيد كه در ماههاي گذشته چه تغييري داشته است؟
صنايعي كه به بخش ما مرتبط است 2 قسمت است. يكي صنايعي كه به صورت عمومي و توليد انبوه فعاليت ميكنند كه شاخص اصلي آن خودرو است. يكسري صنايع، ماشينآلات و تجهيزات كارخانهاي است كه بر حسب نوع تكنولوژي، خواست مشتري و روش پرداخت عمل ميكند و قيمت عمومي ندارد.
قيمت در صنايع ماشينآلات و تجهيزاتي كه توليدكننده تجهيزات كارخانهاي هستند با توافق مجري طرح، خريدار و كارخانه سازنده انجام ميشود. در سالهاي مختلف كه ما كار ميكرديم جداي از بحث هدفمندييارانهها هيچ وقت روي قيمت اينها نظارت نداشتيم.
معمولا كارخانهاي كه ميخواهد ماشينآلاتش را تامين كند، يا به مناقصه ميگذارد يا استعلام ميكند و بهترين شرايط را از نظر قيمت و پارامترهاي فني خودش انتخاب ميكند. لذا ما در اين بحث ورود نميكنيم. بحثي كه ما بهلحاظ قيمت در آن ورود ميكنيم، خودرو است.
طي يكي دو ماه اخير بحثهايي در رابطه با شركتهاي ايرانخودرو و سايپا و... پيش آمد كه قيمت را افزايش ندادند و بعضا كاهش قيمت داشتهاند. اين صنعت در ذات خودش توانسته كاري كند كه افزايش قيمت اتفاق نيفتد.
غير از ايرانخودرو چطور؟
بالاي 90 درصد خودروهاي توليدي توسط 2 شركت ايرانخودرو و سايپا انجام ميشود. شركتهاي ديگر هم همين است. بازار هم الان رقابتي است. دوستان چيزي به عنوان افزايش قيمت از ما درخواست نكردند اگر درخواست كنند طبق روال ما در كميته خودرو بايد آن را تحليل كنيم.
الزامهايي مثل نصب ترمز ABS و ايربگ (كيسه هوا) هزينه تمام شده خودروسازان را افزايش نميدهد؟
نصب اين اقلام هزينه مترتب بر خود را دارد. نسبتي كه براي اين هزينهها از مشتري دريافت شده كمتر از نسبت واقعي است كه شرايط قيمت را مطلوب ميكند.
از سوي ديگر در سال گذشته تصويب قانون ارتقاي كيفيت خودرو را داشتيم كه بر اساس آن قرار شد تا تعرفه واردات خودرو براي حمايت اين صنعت 90 درصد باشد آيا ادامه آن در سال جاري بدون زمانبندي مشخص باعث ايجاد انحصار نميشود؟
تعرفه با انحصار فرق دارد. انحصار يعني هيچكس وارد نكند اما الان واردات داريم. تعرفهاي ميدهند، خودروساز هم براي اجزا و قطعاتش تعرفه ميدهد. ما در چشمانداز بحث هدفمندكردن تعرفهها را با نظام پلكاني ديدهايم و تعريف كرديم. براساس مصوباتي كه سال آينده در شوراي سياستگذاري خودرو خواهيم داشت يكي از بحثها همين است كه نظام تعرفهاي را در قاعدهاي كه رقابتي شود حمايت كنيم در تدوين تعرفه كه فقط وزارت صنايع و معادن دخالت ندارد دستگاههاي حمايتي مختلف حتي مجلس هم به اين قضيه ورود دارند.
دستگاههاي نظارتي مثل وزارت بازرگاني و مراجعي كه در ارتباط با قيمت هستند نيز هميشه در بحث تعرفهها نظارت دارند. وزراي عضو كميسيون ماده يك وزيران بازرگاني و صنايع هستند در روند تعرفهها تاثير دارند و از وزارت صنايع و معادن هم به عنوان دستگاه تخصصي ذيربط نظر ميخواهند.
در كاهش پلكاني تعرفه خودرو فكر ميكنيد اجراي پله اول چه زماني خواهد بود؟
هنوز چيزي تصويب نشده اما براساس اهدافي كه در سند چشمانداز 1404 ديديم بايد نظام تعرفهاي به صورت پلكاني مدنظر قرار بگيرد.
خودروسازان ادعا دارند خودروهاي بدون استاندارد توليد نميشود اما از طرف ديگر مردم از كيفيت برخي خودروهاي توليدي و خدمات پس از فروش ناراضياند. در اين باره چه اقداماتي انجام ميشود؟
موسسه استاندارد ناظر بر استاندارد كالاهاي توليد داخل است. وقتي خودرويي عرضه ميشود به اين مفهوم است كه استانداردها را رعايت كرده يا قول داده طبق زمانبندي اينها را رعايت كند. استاندارد و كيفيت مباحث جدا هستند. كيفيت مرز ندارد.
ما آييننامه ارتقاي كيفي را برحسب قانون ارتقاي كيفي خودرو به خودروسازان ارائه داديم كه اين آييننامه پارامترهاي مختلفي دارد اعم از خدمات پس از فروش، عيبيابي، عيبگيري قطعات و....
استاندارد متولي اين است كه خودروها از آخرين استاندارد عبور نكنند و اگر از يك مقطع زماني كه به لحاظ قانوني استانداردي وجود دارد، رعايت نشود حتما از توليدش جلوگيري ميشود. الان اغلب خودروها از الزامات نصبترمز ABS و ... برخوردارند، ساير الزامات 55گانه استاندارد را نيز دارا هستند اما يكي دو مدل خودرو هست كه به لحاظ ذاتي نميتواند بعضي از اينها را داشته باشد كه خودروسازان با زمانبندي به آن نيز خواهند رسيد.
جايگاه ما در صنعت ريلي چگونه است؟ ما هنوز واگن مورد نياز خود را از كشورهاي ديگر از جمله چين وارد ميكنيم؟
يك نسبت هم از نياز ما به واگن از چين، يك نسبت از اروپا و يك نسبت از توليد داخلي تامين ميشود به هر حال صنعت واگنسازي شامل مجموعهاي از دانش فني، ساخت و مهمتر از همه مديريت و تامين مالي را در برميگيرد.
وقتي چين فاينانس ميكند و به صورت 5 ساله از يك بانك اعتبار ميدهد شرايطي را فراهم ميكند اما توليدكننده داخل اين اعتبارات را ندارد. به هر حال يكي از مهمترين در اين صنعت، مسائل تامين مالي است كه شاه بيت قضيه است.در واگن تنوع زياد است واگن شهري، جادهاي و غيره كه هر كدام از اينها بر حسب نوع پروژهها و انتظار مشتري قابل مذاكره است.
سيما رادمنش
گروه اقتصاد
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com
