شلیک به عدالت با توپ فوتبال!

بولتن نيوز: پيامبر خاتم(ص) هنگام عبور از محلي، با عده اي ازجوانان روبرو شد که مشغول زورآزمايي براي بلند کردن سنگهاي بزرگ بودند. جوانها خواستند پيامبر داور مسابقه باشد و قوي ترين جوان را معرفي کند. رسول اکرم(ص) تا پايان مسابقه به تماشا ايستاد و در پايان خطاب به جوانها فرمود:«قوي ترين شما کسي است که بتواند بر هواي نفس خود غلبه کند!»
«ورزش حرفه اي» بي شک يکي از مصاديق مهم و غير قابل انکار زندگي انسان امروز است. اکثريت مردم جهان به نوعي درگير و شايد معتاد به اخبار و حاشيه هاي ورزش قهرماني در سطوح منطقه اي، ملي و جهاني هستند. و متاسفانه کمتر کسی به چرایی ورزش حرفه ای فکر می کند!
این نوشته بيش از آنکه به دنبال تحلیل خود این موضوع باشد، دنبال ايجاد پرسش در مخاطب، براي رسيدن به نگاهي متفاوت به صورت مسال هست! مساله پيچيده اي به نام «ورزش حرفه اي»!
انقلاب اسلامي ايران منادي بازگشتي دوباره بود به ارزشهاي اجتماعي و اخلاقي اسلام. و طبيعي بود و هست که معيارهاي فرهنگي و اجتماعي جامعه انقلابي بر طبق اخلاقيات و ارزشهاي ديني بنا بشوند. اتفاقي که بنا به دلايل متعدد هيچ وقت به طور کامل رخ نداد. براي همين هم مفاهيمي چون «شادي و تفريح»، «ورزش»، «اوقات فراغت» و... در جامعه ما همواره معنايي «برون ديني» داشته اند. گو اينکه يک ديندار حقيقي نمي تواند و نبايد شادي و تفريح داشته باشد!
عدم تعريف و حتي بازتعريف مفاهيم اجتماعي اي چون ورزش از منظر «دين»، باعث شد اين مفاهيم با همان خصوصيات و تبعات غربي در جامعه ما مطرح و به سرعت مورد اقبال عمومي قرار بگيرد. تا جايي که حتي رقبا و مدل هاي سنتي اين تعاريف و مفاهيم اجتماعي را به تدريج از سطح جامعه حذف کرد!
)مثلاً شما چند زورخانه سنتي در شهر مي شناسيد؟ و از طرف ديگر چند باشگاه بدن سازي ؟!(
براي تبيين نگاه ديني به مقوله ورزش اول بايد بين ورزش عمومي و حرفه اي تفکيک قايل شد. طبيعي است که هر داور منصف و مطلعي با توجه به محسنات جسمي و روحي ورزش همگاني در بعد فردي و اجتماعي، حکم به ارزشمند بودن ذاتي اين امر بدهد. تاکيدات اسلام بر يادگيري شنا،تيراندازي و سوارکاري علاوه از بعد سياسي و دفاعي شامل چنين کارکردهايي هم هست. به همین دلیل میشود گفت ترويج ورزش همگاني همراه با مديريت و حذف آسيبهاي فرهنگي آن یه وظیفه هست. اما داستان بعد ديگر ورزش، يعني ورزش قهرماني يا حرفه اي از جنس ديگري است! جنسي که نميتواند با آرمانها و ماهيت انقلاب اسلامي چندان جور در بيايد! مثلاً دلایل زیر را بخوانید و ببینید چه جوابی برای انها پیدا می کنید؟!
الف)اگر همه تاريخ اسلام را زيرورو کنيد باز هم نمي توانید سند و دليلي بر تاکيد و تاييد ورزش حرفه اي از طرف ائمه دين پيدا کنيد. از ديدگاه دين مشغول شدن انسان به امور بيهوده و بي فايده مذموم هست! اينکه يک نفر همه عمرش را صرف کند تا مثلا رکورد وزنه برداري جهان رو چند کيلو بالا ببرد چه فايده اي براي دنيا و آخرت بشريت دارد؟!گذشتن يا نگذشتن چند توپ از خط دروازه فلان تيم باشگاهي يا ملي چه دخلي به سرنوشت من و امثال من دارد؟! الا اينکه دستمزد همان بازيکن از فصل بعد دو برابر میشود!
و نهايتا اينكه کدام هدف متعالي را ميشود براي ورزش حرفه اي تصور کرد؟
اگر هدف رسيدن به سلامتي جسم و روح هست که واقعيت ها خلاف اين را نشان مي دهد. مشکلات و بيماريهاي شديد جسمي براي ورزشکاران حرفه اي در سنين بازنشستگي از طرفي و استرس و اضطراب و درگيريهاي خونين طرفداران آنها از طرف ديگر، ما را مجاب مي کند که چنين هدفي براي ورزش حرفه اي به هيچ وجه قابل تصور نيست. اما اگر هدف شادي و تفريح و سرگرمي انسان معاصر هست سوال این هست که به چه قيمتي؟! آيا چنين تفريحي به قيمت قرباني شدن ارزشهاي انساني و ديني و رشد و يکه تازي مافياي ورزش مي ارزد؟ يا به قيمت تبعيض و بي عدالتي و صرف ميلياردها تومان پول جهت استفاده عده اي اندک از افراد جامعه!؟ پس چيست علت اين گرايش روزافزون به حرفه اي سازي ورزش به جاي عمومي کردن آن؟ در ذات و ماهيت ورزش حرفه اي چه چيزي نهفته هست که انسان امروز ديوانه وار به آن معتاد شده است!؟
چند سانتيمتر بيشتر! چند گل بيشتر! چند کيلو بيشتر! چند ثانيه کمتر!و... همه آن چيزي است که ورزش حرفه اي براي بشريت به ارمغان آورده! است.

ب)عدالت اجتماعي يکي از مهمترين آرمانهاي ديني انقلاب اسلامي هست و متاسفانه ورزش حرفه اي به نحو واضحي در تضاد با آن قرار دارد. مثلاً رقم قرارداد فوتباليست هاي باشگاهي ما به رقم چند صد ميليون تومان میرسد! با کدام توجيه عقلي و ديني میشود چنين مبالغ هنگفتي را آن هم از جيب بودجه عمومي کشور توجيه کرد؟!
فرق اين فوتباليست ها با آبدارچي دانشگاه چيست که دستمزد سالانه اش به يک صدم قرارداد ايشان هم نمي رسد؟! يا مثلا فلان دانشمند و نخبه علمي ما چه چيزي کمتر از فلان فوتباليست دارد که نبايد يکبار هم تصويرش از تلويزيون پخش بشود؟!
ج)ورزش حرفه اي يعني «ورزش براي ورزش»! با اين تعبير، ورزش نه يک وسيله براي رسيدن به هدفي بالاتر، که خود هدف نهایی محسوب ميشود. البته نميشود منکر کارکردهاي سياسي، فرهنگي و حتي امنيتي ورزش شد، اما معمولا چنين کارکردهايي به طور موقتي و تحميلي خود را به ورزش مي چسبانند و در دراز مدت امکان بقا ندارند. مثلا تلويزيون ما به زعم خودش با اهداف تربيتي و فرهنگي، صحنه هاي عزاداري فوتباليست ها را پخش مي کند تا براي فوتبال کارکرد تربيتي بتراشد! اما یه مدت بعد انتشار فيلم پارتي همان فوتباليست ها صورت مساله تلويزيون را پاک مي کند! و مخاطبان به درستي احساس مي کنند که «فوتباليست به چيزي جز فوتبال تعهد ندارد»! طبيعيه که چنين تفسيري از ورزش با مباني و آرمانهاي انقلاب اسلامي که بسياري از امور را نه هدف، بلکه وسيله اي براي رسيدن به اهداف متعالي و اسلامي مي داند، سازگاري ندارد. با موافقت خميني کبير(ره) در سال 1360 و بخاطر اعتراض به اشغال افغانستان توسط شوروي، ورزشکاران ايراني به المپيک شوروي اعزام نشدند! چرا که در نظر امام هيچ امري جز اسلام و احکام نوراني آن اصالت نداشت!
همان سالها هم عده اي اعتراض کردند که «ورزش را نبايد قاطي سياست کرد!»
چندي پيش که نمايندگان مجلس به روزه خواري علني فوتباليست ها به دستور مربي شان معترض بودند، من متعجب بودم که چرا نمايندگان مجلس هنوز متوجه اين نکته نشده اند که «ورزش را نبايد قاطي دين کرد!»
د)مرام و اخلاق و جوانمردي در ورزش حرفه اي معني ندارد. «فوتبال اخلاقي»، «جام اخلاق» ،«بازي جوانمردانه»و... ترکيب هاي متناقضي هستند که معمولا امکان وجود پيدا نمي کنند. کدام بازيکن اخلاقي دسته سه فوتبال را مي شناسيد که عکس هايش روي دفتر و کتاب بچه ها چسبيده است؟! مردم فوتباليست ها را بخاطر فوتبالشان دوست دارند نه دعاي کميل مدينه يا سينه زني ايام محرم!