مسير دشوار صدا و سيما در رقابت با شبکه های جهانی

رقابت كانال هاي تلويزيوني ماهواره اي در دنياي امروز كه به قولي به دهكده اي جهاني بيشتر شباهت پيدا كرده ،موضوعي آشكار است .

به گزارش بولتن نیوز توليد كنندگان برنامه هاي تلويزيوني دائما در تلاشند با استفاده از موضوعات جذابتر ،فرم ها و قالب هاي گيراتر و تصاوير زيباتر بينندگان بيشتري را به مخاطبان برنامه هاي خود اضافه كنند که در اين صحنه رقابتي شديد ،شبكه هايي چون صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران ،در بين شبكه هاي ماهواره اي به دليل گفتمان وي‍‍ژه اي كه از آن بهره مي برد ،مزيت خاصي دارد.

ميليونها طرفدار انقلاب اسلامي در شرق و غرب و دور ترين نقاط عالم ،چشم و گوش به شبكه هاي ايران دوخته اند و از بين دهها كانال و برنامه هاي ماهواره اي سر در پي زبان و تصوير انقلاب اسلامي دارند و مسير زندگي اجتماعي و سياسي خود را با گفتمان انقلاب اسلامي همراه كرده اند ؛بنابراين به دليل توجه جهاني به اين ويژگي ها و پيشتازي و محوريت شبكه هاي تلويزيوني و راديويي جمهوري اسلامي ايران، بسياري از رقبا خود به خود از دور خارج مي شوند اما اين مزيت هميشگي نيست و بايد توليد وپخش برنامه ها با حساسيت خاصي مورد عنايت قرار گيرد.

متاسفانه در برنامه هاي شبكه هاي بين المللي و ماهواره اي ايران كه هر ثانيه جهاني را در نورديده و در دور دست ترين نقاط كره زمين به مخاطبان بين المللي مي رسد،اين دقت نظر كمتر ديده مي شود. ؛ يك قدم مهم انتخاب مجريان و گويندگان واجد شرايط براي اين برنامه هاست .

در اين باب ضعف گويندگان ، مجريان و گزارشگران ايراني وقتي در كنار گويندگان شبكه هاي جهاني قرار مي گيرند كاملا واضح است.

مخاطب هوشمند به راحتي مي تواند تشخيص دهد بیشتر اين افراد بر اساس رابطه دعوت به كار شده اند و ملاك همكاري آنها به هيچ وجه شايستگي ها و الزامات مقتضي براي اين شغل نبوده است. اگرمخاطب نداند همه ما مي دانيم كه بيشتر آنها بر اساس روابط با مديران رده بالاي صدا و سيما و يا دست اندركاران توليد برنامه استخدام شده اند و رقابت یا آزمونی در بین نبوده است.

برخي از اين افراد كه هم اكنون با عنوان گزارشگر و خبرنگار در ماموريتهاي خارج از كشور هم به سر مي برند ، حقوق دلاری می گیرند و با پايان دوره ماموريت از اين كشور به كشور ديگري منتقل مي شوند از حداقل توانايي و شرايط لازم ، حتي صداي مناسب هم برخودار نيستند- زبان خارجی پیشکش- ( کافی است توانایی خبرنگاران خارجي را در برنامه های خبری بین المللی را با مثلا مصاحبه های رييس جمهور با گزارشگران شبكه خبر مقايسه كنيد .)

در برنامه هاي تلويزيوني مجري يا گوينده از لحاظ صورت و ظاهر باید حداقل تناسب را داشته باشد تا بر مخاطب تاثیر مثبت بگذارد، اين امر در همه ي شبكه هاي ماهواه اي دیده مي شود لذا گويندگان و مجريان ما هم به لحاظ آراستگي بايد بتوانند با گويندگان ديگر شبكه ها رقابت كنند که متاسفانه در بيشتر برنامه هاي شبكه جهاني صدا وسيما اين ضعف ها به چشم مي خورد .

پر بيننده ترين برنامه ورزشی تلويزيوني، گوينده اي دارد با چشم چپ وقدرت بيان الكن كه جويده وتند تند حرف زدن وي‍‍ژگي بارز اوست و خودش هم بدان معترف است مسلما اگر رابطه نبود و بنای کار بر انتخاب شايستگان می بود ايشان هرگز نمي توانست جايي در بين مجريان بيابد.

صداي شايسته ، صداي مسعود اسكويي است كه هنوز پس از چند دهه براي شنوندگان راديو گيرايي دارد؛گزارشگران تلويزيوني ايران كه براي شبكه هاي بين المللي انتخاب مي شوند اغلب با ظاهري آراسته و در بسياري از اوقات بدون حمام كردن،اصلاح و لباس مناسب جلو دوربين ظاهر مي شوند و حتي ميهمانان يا كارشناسان برنامه در خيلي از موارد باسرو صورت اصلاح نشده جلوي دوربين ظاهر مي شود (نمونه آقاي ك-ا كارشناس ورزشي در برنامه ورزش و مردم روز جمعه 7 بهمن). وقتي گزارشگري كه از جلوي كاخ محل مذاكرات هسته ای در تركيه با ظاهري پريشان جلوي دوربين ظاهر شود ، چه پيامي را به مخاطبان در دنيا القاخواهد کرد ؟

در ميزگردي پيرامون مسائل مذهبي از شبكه جهاني جام جم كه در ايام محرم و پيرامون قيام عاشورا براي ايرانيان خارج از كشور پخش مي شد هم گوينده وهم مجري از نظر بهداشت دندان در وضعيت نا مطلوبي قرار داشتند و بيننده به راحتي متوجه مي شد كه اين دو عزيز مدتهاست به دندانپزشكي مراجعه نكرده و به جرم گيري دندان نياز دارند!

شايد تصور كنيد اينها امور جزيي است اما بهداشت ودهان دندان در دنيا آن هم براي افرادي كه جلو دوربين مي روند به منزله احترام به مخاطبان وبينندگان تلقي مي شود.

گزارشگري كه برای شبکه خبر از مجلس گزارش مي كند و معمولادر يك نما ي درشت از صحن علنی براي مخاطبان سراسر دنيا خبر مي خواند، فيزيك دهاني او به گونه اي است كه وقتي شروع به صحبت مي كند دهان، لثه ها ودندانهايش كاملا در مقابل چشم بيننده قرار مي گيرد ،آيا اين حق بيننده نيست كه 32 دندان نظافت شده و سالم را رويت كند؟ چنين وضعيتي در برنامه هاي با محوريت مذهبي و قيام عاشورا قطعا براي بينندگان علي الخصوص شبكه هاي خارج از كشور حساسيت بيشتري خواهد داشت.

گويندگان حرفه اي در تمام حالات اجراي برنامه بايد به دقت تحت آزمونهاي لازم قرار بگيرند تا در بيننده تاثير منفي ايجاد نكند ،خنده هاي نازيبا،تكيه كلامهايي كه تاثيرسوء ايجاد مي كند ،حركات عادت شده ناموزون و.... همه اينها مواردي است كه بايد در انتخاب گوينده مجري وگزارشگر، بدان توجه شود.

ضعف هايي كه گفته شد در بيشتر برنامه هاي جهاني صدا و سيما ديده مي شود كه به نظر مي رسد بازنگري جدي در بيشتر برنامه هااز اين زاويه ضرورت داشته باشد.

در يك اقدام عاجل ضروري است موارد فوق براي برنامه هاي بين المللي اعمال شده، گزارشگران واجد شرايط جهت ادامه همكاري دعوت و بقيه از كار جلوي دوربين معاف شوند.

در پخش برنامه هايي مانند نماز جماعت كه بعد از اذان از شبكه ها پخش مي شود به مسئله بهداشت مساجد ،وضعيت كفش هاي نماز گزاران ،تراكم صفوف ،نظم و انضباط در صفوف نمازگزاران وپخش صحنه هايي كه موجب وهن نمازجماعت و شيعه مي شود دقت نظرويژه اعمال گردد.

در پخش نماز جماعت اصل و اساس بر انعكاس نظم و عظمت و شكوه جماعت بايد باشد و نه برجسته سازي شخص امام جماعت . به نظر مي رسد اكنون موضوع وارونه جا افتاده و وضعيت فعلي ناظر بر پخش نماز جماعت براي تبليغ اشخاص و افراد خاصي است.

نبايد تصور كرد مزيت گفتماني صدا وسيماي جمهوري اسلامي به عنوان ويژگي ذاتي، براي هميشه مخاطبان را همراه خواهد داشت استفاده از اين مزيت براي خلق مزيت هاي جديد به خلاقيت، تلاش و مديريتي توانمند نيازمند است.