مدل اقتصاد سرمايه‌داري در حال فروپاشي است

بولتن نيوز: فرانسيس فوکوياما، استاد روابط بين الملل در دانشگاه استنفورد آمريکا و تئوريسين سرشناس مسائل سياسي، سفر رئيس جمهور چين به آمريکا را موضوع مقاله اي مقايسه اي بين دو نظام سياسي- اقتصادي آمريکا و چين قرار داده که در روزنامه فايننشال تايمز به چاپ رسيده است.

به گزارش بولتن، فوکوياما در اين مقاله مي نويسد در دهه اول قرن بيست و يکم شاهد چرخش قابل ملاحظه اي در بخت و اقبال و منزلت نسبي مدل هاي اقتصادي و سياسي جهان بوده ايم. وقتي هنوز اقتصاد «دات کامي» بادش نخوابيده بود، آمريکا اگرچه همه عاشقش نبودند اما دست بالا را داشت.

همه مي خواستند مدل دموکراسي‌اش را کپي کنند، تکنولوژيش دنيا را گرفته بود و سرمايه داري بدون کنترل مدل انگلوساکسون آن مدل آينده خوانده مي شد. اما جنگ عراق و همزاد شدن دموکراسي با حمله نظامي از يک سو و بحران مالي وال استريت از سوي ديگر اعتبار اين سياست ها را خدشه دار کرد.

وي معتقد است: برخلاف آمريکا، چين در دهه اول قرن ?? راه پيشرفت و نيک بختي اقتصاي را پيمود و مصون ماندنش از بحران اقتصادي جهان را مديون نظام سياسي خود و آغاز دوراني مي داند که ديگر نظرات ليبرالي آمريکا يکه تاز جهان نخواهد بود.

چين معتقد است اقتصاد دولتي اکنون مد روز شده چرا که با اين مدل اقتصادي، چين توانست به رشدي عظيم دست يابد و گفته مي شود اکنون تحسين بي قيد و شرط آمريکا نه تنها زير سوال رفته که برخي حتي به آن با ديده تحقير مي نگرند. به همين دليل تعجب آور نيست که اخيرا يک مراجعه به آراء نشان داده مردم چين فکر مي کنند کشور خودشان و نه آمريکا، راه درست را در پيش گرفته است.

اما فوکوياما مي پرسد مدل چيني چيست و مي گويد خيلي از ناظران آن را سرفصل سرمايه داري استبدادي همراه با روسيه و ايران و سنگاپور طبقه بندي مي کنند، اما اين ساده انگاري است. مدل چين مدلي خاص و از نوع خود ساخته حکومتي است که نه تنها توضيح آن دشوار است بلکه کپي کردن آن هم تقريبا ناممکن است به همين دليل نمي توان آن را صادر کرد.

فوکوياما مي گويد: مهم ترين نقطه قدرت نظام سياسي چين اين است که مي تواند تصميم هاي بزرگ و پيچيده را به سرعت اتخاذ کند و در زمينه سياست هاي اقتصادي نيز اجراي درست آن را تامين نمايد. اين نقطه قدرت در زمينه صنايع روبنايي به خوبي مشهود است درحالي که در دموکراسي هند فرضا هر سرمايه گذاري جديد از سوي اتحاديه هاي کارگري، گروه هاي لابي کننده، انجمن هاي روستاييان و دادگاه ها به چالش گرفته مي شود.

هند يک دموکراسي مبتني بر قانون است که در آن هر فرد عادي مي تواند با برنامه هاي دولتي مخالفت کند، اما دولت چين مي تواند فرضا براي سدسازي يک ميليون آدم را بدون هيچ مخالفتي جابجا کند.

بااين حال فوکوياما مي گويد حکومت چين خصوصيات ويژه اي دارد که از کيفيت بالايي برخوردار است. دولت چين تا حد زيادي خود را در برابر مردمش پاسخگو مي داند. حزب کمونيست چين اگرچه تابع حکومت قانون و رأي مردم نيست اما به نظر کلي مردم اهميتي بيش از اندازه مي دهد و هر جا لازم باشد براي جلب رضايت آنها سياست هايش را تغيير مي دهد.

دولت چين درحالي که به خواست هاي طبقه متوسط شهري و سرمايه داران که توليدکنندگان کار هستند توجه بسيار دارد، اما هر جا فساد مالي و اداري از حد خارج شود و نارضايتي بيش از اندازه به بار آورد به شدت جلوي آن را مي گيرد و با آن مقابله مي کند. در واقع براي چين افکار عمومي و خواست عامه مردم در درجه اول اهميت قرار دارد.