شوش عرصه ساخت و ساز غيرقانوني

شوش يکي از مهمترين محوطه هاي تاريخي ايران و بزرگترين تپه باستاني جهان از مهمترين گزينه هاي ثبت در فهرست ميراث فرهنگي جهاني است که به دليل بي توجهي و تعلل در تعيين حريم آن به عرصه اي براي ساخت و سازهاي غيرقانوني تبديل شده است.

به گزارش مهر ، محوطه باستاني شوش يکي از مهمترين سايت هاي تاريخي ايران و در شمار بي نظيرترين محوطه هاي باستاني جهان است.

در اين محوطه باستاني چهار تپه باستاني وسيع با نام هاي آکروپل ، آپادانا ، صنعتگران و شاهي وجود دارد که هر کدام داراي ارزشه اي تاريخي بسيار مهمي هستند به گونه اي که در کاوش هاي انجام شده در تپه صنعتگران باستانشناسان 15 لايه تمدني مختلف را شناسايي کرده اند. اين شهر باستاني سال 1367 در فهرست آثار ملي قرار گرفت.

در سال هاي گذشته يک گروه باستانشناس براي تعيين عرصه و حريم شهر تاريخي شوش اقدامات علمي لازم را انجام دادند و 400 هکتار از محوطه آن تعيين حريم شد. همچنين در طرح جديدي کارشناسان ميراث فرهنگي تصميم گرفتند عرصه اين شهر تاريخي را بيشتر کنند و آن را به هزار و 200 هکتار برسانند تا امکان ثبت شهر شوش در فهرست آثار ميراث فرهنگي جهاني  فراهم شود اما پس از گذشت مدتها از ارائه اين طرح هنوز به صورت رسمي تصويب نشده است به طوري که عدم تعيين عرصه و حريم شهر باستاني شوش باعث شده بخشهاي خصوصي و دولتي در نزديکي اين شهر باستاني اقدام به ساخت و سازهاي غير مجاز کنند.

يکي از اين ساخت و سازها در حريم مورد نظر کارشناسان، هتل امير زرگر بوده است. مجوز ساخت اين هتل بيش از دو سال پيش از سوي مسئولان سازمان ميراث فرهنگي استان صادر شده بود که با واکنش رسانه ها و کارشناسان ميراث فرهنگي مواجه شد و در نهايت مالک آن را مجبور به عقب نشيني از تصميم خود کرد.

در فاصله 500 تا 600 متري جنوب غرب هتل امير زرگر که ساخت آن در 50 متري غرب انتهاي ديوار سختگاه آپادانا آغاز شد کاخ شائور قرار دارد. همچنين در شمال هتل و به فاصله 300 متري آن مقبره «دعبل خزاعي» از شاعران اهل بيت (ع) و مربوط به قرنهاي دوم و سوم هجري قمري قرار دارد. در جنوب هتل نيز مقبره دانيال نبي (ع) متعلق به دوره هخامنشي واقع شده است. اين بناها نشان مي دهد در اين بخشها که دو مقبره مهم وجود دارد شهري بوده و مردم در آن زندگي مي کردند.

گفته مي شد مالک هتل امير زرگر با انصراف از ساخت هتل تصميم دارد اين محل را به مکاني تجاري مسکوني تبديل کند اما حضور کارگران ساختماني  و ساخت و سازهايي که اخيرا و همزمان با شروع  تعطيلات اخير در اين محوطه باستاني آغاز شده نشان از پيشرفت تدريجي ساخت هتل دارد. 

گفته مي شود پافشاري سرمايه گذار هتل امير زرگر براي تکميل پروژه به اين دليل است که اگر حريم شهر شوش تعيين شود و حريم فعلي آن سه برابر شود، وجود اين هتل نيمه کاره در محدوده شهر تاريخي شوش غيرقانوني است و بايد تخريب آن هر چه سريعتر انجام شود. اما اگر هتل تا قبل از زمان تصويب تعيين حريم شهر شوش تکميل شود ديگر تخريب شامل آن نمي شود.

بسياري از کارشناسان و متخصصان برجسته ميراث فرهنگي مانند مسعود آذرنوش، رهبر، کابلي که هر سه از پيشکسوتان و حفاران بزرگ کشور هستند و اطلاعات فراواني در رابطه با شوش دارند و همين طور دکتر عبدي، عطايي و چگيني از کارشناسان زبده ميراث فرهنگي کشور معتقدند که مکان واقع شدن هتل اميرزرگر محلي باستاني و تاريخي است و به همين دليل نيز ساخت آن ضربه اي جبران ناپذير به اين محوطه باستاني خواهد زد.

در همين رابطه مدير سابق پايگاه ميراث فرهنگي محوطه‌هاي باستاني شوش در گفتگو با خبرنگار مهر گفته بود که علاوه بر اين اظهارنظرهاي کارشناسي، اسناد و مدارک محکمي که بر اين ادعا دلالت مي کند نيز در سازمان ميراث فرهنگي موجود است که همگي از تاريخي بودن محل ساخت اين هتل حکايت دارد.

به گفته محمد رضا چيت ساز ، مجوز ساخت اين هتل قبل از آمدن او به پايگاه شوش صادر شد اما پس از آن NGO ها و علاقمندان ميراث فرهنگي خوزستان و شوش اعتراض خود را با من در ميان گذاشتند و من نيز بلافاصله پيگير ماجرا شدم.

چيت ساز افزود: مشخص شد که محل در نظر گرفته شده براي احداث هتل که در فاصله ميان دو کاخ هخامنشي آپادانا و شائور بوده مي‌ تواند حلقه ارتباط باستاني ميان اين دو کاخ را از بين ببرد، از همين رو در اولين گام جلوي ساخت هتل را گرفتم.

بر اساس گفته هاي مدير سابق پايگاه ميراث فرهنگي، محوطه‌هاي باستاني شوش پس از اين اتفاقات آقاي امير زرگر به عنوان سرمايه گذار و دارنده مجوز ساخت هتل از شخص حقيقي محمدرضا چيت ساز نه با سمت حقوقي اش به عنوان مدير پايگاه در دادگاه شعبه دوم حقوقي منطقه شکايت کرده و او را به دادگاه کشاند.

چيت ساز افزود: در روند رسيدگي به پرونده اين شکايت، هيچگاه از سوي مسئولان سازمان ميراث فرهنگي استان و کشور از من به عنوان يکي از مديران اين دستگاه حمايتي صورت نگرفت. در جلسه سوم دادگاه آقاي امير زرگر مالک هتل عنوان کرد که داراي مجوز از سازمان ميراث فرهنگي است و من نيز به رئيس دادگاه گفتم که اين مجوز به اشتباه صادر شده و نبايد بر اساس يک مجوز اشتباه اجازه ساخت هتل در محوطه باستاني را داد.

وي تصريح کرد: بعد از آن جلسه دادگاه، قاضي با تائيد صحبتهاي من از هر دو طرف شکايت خواست که بيرون از دادگاه مصالحه کنند، من نيز از سوي سازمان به آقاي اميرزرگر سه پيشنهاد ارائه دادم که با جبران خسارت از ساخت اين هتل صرف نظر کند که اين پيشنهادها طرح معاوضه زمين، بحث تملک و ارائه تسهيلات ويژه گردشگري به وي بود. هر سه پيشنهاد را همان زمان براي آقاي رحيم مشايي و بقايي رئيس و قائم مقام وقت سازمان ميراث فرهنگي کشور ارسال کردم که البته هيچگاه به آن سه پيشنهاد پاسخي داده نشد.

مدير سابق پايگاه ميراث فرهنگي محوطه‌هاي باستاني شوش با اشاره به ديگر اقدامات صورت گرفته براي ممانعت از ضربه به اين محوطه باستاني  پراهميت کشور گفت: علاوه بر اين در آخرين روزهاي حضور من در پايگاه شوش نيز شنيديم آقاي غنمي مدير کل حقوقي سازمان ميراث فرهنگي کشور پيگير اين مسئله شد و در نامه اي به محمدي رئيس اداره ميراث خوزستان مخالفت خود را با ساخت هتل اميرزرگر در محوطه مورد نظر اعلام کرد.

در اين بين و با وجود تمام اين کش و قوسها همچنان برخي از مسئولان استاني مخالف تعيين حريم محوطه باستاني شوش هستند  چرا که برخي از پروژه هاي در دست اجراي آنها با تصويب حريم شوش منحل مي شود. اين عده از مسئولان استان خوزستان قصد دارند پروژه هايشان در محوطه تاريخي شوش تمام شود و بعد به مسئولان ميراث فرهنگي اجازه تعيين حريم بدهند. اين در حالي است که تعلل بي دليل مسئولان سازمان ميراث فرهنگي نيز بر اين مدعا جامعه عمل مي پوشاند.

از سوي ديگر مردم ساکن در محدوده شوش که در آن محل ملک و املاک دارند نيز با مخالفت مسئولان همراه هستند در حالي که اگر اين محوطه تعيين حريم شود از تجاوز و ساخت و ساز در اطراف آن جلوگيري مي شود و به زيبايي اين مجموعه اضافه خواهد شد. همچنين اين موضوع عمران و آبادي و جذب گردشگر بيشتر و رونق اقتصادي را براي ساکنان اين منطقه در پي دارد.

استاندار خوزستان نيز در گفتگوي اخير خود با يکي از نشريات کشور چراغ سبز را به مخالفان عدم تعيين حريم شوش نشان داده است. او گفته است که از رئيس سازمان ميراث فرهنگي دعوت مي کنيم به خوزستان بيايد و درباره صرف نظر از تعيين حريم شوش و شوشتر تصميم گيري کند.

تهديد ديگر محوطه باستاني شوش بلند مرتبه سازي بانک قوامين در حريم آن است. مجوز ارتفاع اين بانک چهار متر است اما شنيده ها حاکي از آن است که مجريان ساخت اين بانک قصد اضافه کردن تعداد طبقات و افزايش ارتفاع آن تا هفت متر و 60 سانتي متر را دارند. ساختمان ديگر در حال ساخت در محوطه شهر شوش پارکينگ طبقاتي است که مجوز ساخت تا ارتفاع هفت متر را گرفته است.

در همين رابطه ساخت مرکز پيش دانشگاهي بلند مرتبه سازي شده در سال هاي قبل که از حد مجاز ارتفاع بالاتر رفته بود اکنون متوقف است چون مي بايست يک طبقه از ساختمان حذف مي شد اما هنوز هيچ تصميمي براي آن نگرفته اند.

ساخت و سازهاي انجام شده در حريم شهر باستاني شوش در حالي انجام مي شود که پيش از اين صادق محمدي ، رئيس سابق سازمان ميراث فرهنگي در واکنش به اين نگراني ها گفته بود: با وجود يگان حفاظتي سازمان که به صورت دقيق و مستمر در صحنه حضور دارند، هيچ عمليات عمراني در داخل محدوده معين شده انجام نمي شود. حال آنکه ساخت هتل امير زرگر، ساختمان پيش دانشگاهي و بانک قوامين تنها گوشه اي از ساخت و سازهاي غيرمجاز در حريم شوش طي سالهاي اخير است.

شوش يکي از مهمترين محوطه هاي باستاني ايران و بزرگترين تپه باستاني جهان محسوب مي شود که از هزاره چهارم پيش از ميلاد به ‌مدت 5 تا 6 ‌هزار سال به‌ طور پيوسته فرهنگ و تمدن داشته است.