کد خبر: ۲۷۵۲۳
تاریخ انتشار:
‍‍‍ پ پ ‍‍‍

ديپلماسي همبرگر اوباما با سياست معامله

دستگيري شبكه جاسوسي روسيه در آمريكا، قصه‌هاي معروف جاسوسي به جا مانده از دوران جنگ سرد را در ذهن همه تداعي مي‌كند ولي واقعيت ماجرا روايت‌كننده حقايق ديگري است. اين جاسوس‌ها از فنون و شيوه‌هاي بدوي براي فعاليت‌هاي خويش بهره مي‌بردند؛ مثلا قرار ملاقات‌هاي آنها در اماكن شلوغ و پررفت‌وآمد بود و يا براي ردوبدل كردن اطلاعات سريع ازقصد و عمدا با هم برخورد مي‌كردند.
هفته گذشته فرودگاه وين در اتريش محل وقوع يك رويداد بزرگ در روابط آمريكا و روسيه بود.

در اين فرودگاه بدون سروصداي خبري و بدون اعلام قبلي، آمريكا و روسيه بزرگ‌ترين تبادل جاسوس ميان خود را انجام دادند و 10جاسوس روس در مقابل 4جاسوس آمريكايي معاوضه شدند. اما آغاز اين ماجرا به چند روز قبل برمي‌گردد؛ وقتي تنها يك هفته بعد از ديدار دوستانه و خوش‌و‌بش هيجان‌انگيز باراك اوباما و ديميتري مدودف، اف‌بي‌آي از دستگيري يك شبكه گسترده جاسوسي روسيه در آمريكا خبر داد. دستگيري 10جاسوس روسي كه بيشتر از 10 سال به‌عنوان شهروندان آمريكايي در ايالات متحده زندگي مي‌كردند، فصل تازه‌اي در روابط روسيه و ايالات متحده گشود.

دستگيري اين عده روز 29 ماه ژوئن بين نيويورك، بوستون، نيوجرسي و آرلينگتون در ويرجينا، درست در مقر سازمان سيا و پنتاگون رخ داد. اين 10نفر كه در ظاهر آدم‌هاي معمولي به‌نظر مي‌رسيدند، اعضاي شبكه جاسوسي روسيه بودند كه بيش از 10سال در خاك آمريكا فعاليت مي‌كردند و اصلي‌ترين وظيفه آنها برقراري ارتباط با مقامات بلندپايه سياسي آمريكا براي كسب اطلاعات مهم در مورد جنبه‌هاي گوناگون سياست خارجي اين كشور تعريف شده بود.

دستگيري شبكه جاسوسي روسيه در آمريكا، قصه‌هاي معروف جاسوسي به جا مانده از دوران جنگ سرد را در ذهن همه تداعي مي‌كند ولي واقعيت ماجرا روايت‌كننده حقايق ديگري است. اين جاسوس‌ها از فنون و شيوه‌هاي بدوي براي فعاليت‌هاي خويش بهره مي‌بردند؛ مثلا قرار ملاقات‌هاي آنها در اماكن شلوغ و پررفت‌وآمد بود و يا براي ردوبدل كردن اطلاعات سريع ازقصد و عمدا با هم برخورد مي‌كردند.

از سوي ديگر اين ده نفر از طريق يك شبكه محلي بدون سيم با هم مكالمه و براي تبادل اطلاعات از سيستم استگانوگرافي (پنهان‌كردن متن در تصوير) استفاده مي‌كردند. اگرچه مسكو با سخاوتمندي هرچه تمام، جاسوس‌هاي آمريكايي خود را از نظر مالي تأمين مي‌كرد، اما در عين حال نسبت به آنها انتقادات زيادي داشت و از نحوه كارشان راضي نبود و آنها را به عدم‌داشتن منابع موثق و فقدان اطلاعات لازم متهم مي‌كرد. سرانجام بعد از 10سال رديابي و تعقيب مداوم اين جاسوس‌ها از سوي اف‌بي‌آي، دليل رسمي دستگيري آنها تصميم يكي از اين جاسوس‌ها مبني بر ترك آمريكا بود.

از نظر اف‌بي‌آي، در اين مقطع دستگيري تنها يك نفر از اعضاي شبكه بقيه گروه را مجبور به پنهان‌شدن مي‌كرد. نكته عجيب اما در زمان وقوع اين دستگيري اين بود كه بازداشت آنها دقيقا پنج روز بعد از ملاقات اوباما و مدودف رخ داد. درست زماني كه اوباما، مدودف را در آرلينگتون ويرجينيا (مقر سازمان سيا) به‌صرف همان همبرگر معروف در يكي از فست‌فودهاي اين شهر دعوت كرد. همبرگر آنها تازه تمام شده بود كه وزارت دادگستري آمريكا كه مسئول امنيت ملي كشور است از دستگيري عوامل غيرقانوني روسيه در خاك ايالات متحده خبر داد و اعلام كرد كه جاسوس‌هاي روسي از دهه 90ميلادي به‌طور قاچاقي در آمريكا فعاليت داشته‌اند.

وقتي مدودف در حال گشت‌وگذار در آمريكا بود، اف‌بي‌آي اسناد و بسته‌هاي ضبط شده را به دادگاه فدرال منهتن و آلكساندريا در ويرجينيا برد تا سرنوشت روس‌ها مشخص شود. باراك اوباما همان روز از ماجرا مطلع شد. شايد بهتر بود به خاطر در پيش بودن اجلاس جي8 و جي20 اين موضوع به‌صورت مخفي باقي بماند چون ريسك اين وجود داشت كه هيأت روسي به‌دليل خشم ولاديمير پوتين، مامور سابق كا‌گ‌ب به مسكو فراخوانده شود اما اف‌بي‌آي از مدت‌ها پيش اين جاسوس‌ها را تحت كنترل داشت و حداقل 200نفر از اعضاي سازمان ضدجاسوسي در اين رابطه فعاليت مي‌كردند.

آيا روسيه با آمريكا معامله كرد؟

باور عمومي اين است كه اين بازداشت با هدف از بين بردن گسترش روابط دو كشور كه اوباما شديدا به آن تمايل نشان داده بود، صورت گرفته است. اما گمانه‌زني‌هاي ديگري هم در اين زمينه مطرح شده‌اند؛ روز بيست و سوم ژوئن لحظاتي قبل از بازديد مدودف، وزارت امور خارجه ايالات متحده درخواست روسيه را براي قرار دادن نام دوكا عمروف، رهبر اصلي شورش قفقاز عليه روسيه در فهرست سياه تمامي آژانس‌هاي امنيتي آمريكايي پذيرفت و حالا عمروف در آمريكا هم يك جنايتكار تحت تعقيب محسوب مي‌شود.

اين موضوع مي‌تواند اين سؤال و شبهه را كه چرا اوباما (كه طبق نظر كارشناسان مسلما نمي‌توانسته در جريان دستگيري قريب‌الوقوع جاسوس‌هاي روسي نباشد) با توجه به حضور مدودف در خاك آمريكا هيچ اقدامي براي به تعويق افتادن زمان اين دستگيري انجام نداده، توضيح دهد؛ شايد براي اينكه رئيس‌جمهوري ايالات متحده اطمينان داشت كه اين دستگيري‌ها به يك بحران ديپلماتيك بين دوكشور منجر نمي‌شوند، شايد خود مدودف هم اين موضوع را مي‌دانست.

وقتي كه اين جاسوس‌ها با دستبند راهي زندان‌هاي آمريكايي بودند، رئيس‌جمهوري روسيه مشغول جمع‌آوري يك ميليارد دلار سرمايه‌گذاري آمريكا براي پروژه سيليكون در مسكو بود. شايد ازهم پاشيده شدن شبكه جاسوسي روسيه بدون هيچ‌گونه بحراني بين كاخ سفيد و كرملين، بهاي نماديني است كه روسيه براي داشتن نام عمروف در ليست سياه ايالات متحده پرداخته و در عين حال سرمايه‌هاي هنگفت آمريكا را در عرصه تكنولوژي پيشرفته (كه برگ برنده مدودف براي توسعه اقتصاد روسيه و از بين بردن وابستگي آن به صادرات ذخاير طبيعي است) به حساب‌هاي دولتش واريز كرده است.

يك فرضيه ديگر هم در رابطه با شيطنت احتمالي پوتين با هدف جلوگيري از ايجاد رابطه نزديك ميان مدودف و اوباما و ممانعت از افزايش قدرت رئيس‌جمهوري روسيه، مطرح شده كه البته صرفا در حد حدس و گمان بوده است. برخي اخبار غيررسمي از فعاليت اين جاسوس‌ها زير نظر پوتين بدون اطلاع مدودف حكايت مي‌كردند اما سؤال اصلي بعد از دستگيري اين جاسوس‌ها همچنان سرجاي خود باقي است؛ آيا آنها واقعا فعاليت جاسوسي داشته‌اند؟ حتي عنوان شده كه اين عده به آژانس امنيتي خارجي روسيه متعلق بوده‌اند كه اين ارگان از نظر عملكرد 6برابر نسبت به سازمان جاسوسي نظامي خارجي اين كشور ضعيف‌تر است.

قدرت‌هاي غربي در محاصره جاسوسان روسي

شايد دشمني ديرينه ايالات متحده و روسيه در ظاهر تمام شده باشد ولي رقابت آنها در عرصه‌هاي استراتژيك، نظامي، انرژي و اقتصادي كماكان ادامه دارد. اين دو كشور امروز منافع مشترك زيادي دارند ولي در خيلي از مسائل بين‌المللي از جمله توسعه ناتو و رابطه با برخي از كشورهاي خاورميانه، اختلاف نظر دارند. به همين خاطر دستگيري جاسوس‌هاي روسي كه از سال‌ها پيش در ايالات متحده اقامت داشته‌اند، خيلي هم جاي تعجب ندارد، اگرچه ايالات متحده بعد از دستگيري اين افراد اعلام كرد كه اين موضوع تأثير منفي در گسترش روابط مسكو و واشنگتن نخواهد گذاشت.

اين جاسوس‌ها در زمان حضورشان در ايالات متحده به‌صورت شهروندان عادي زندگي مي‌كردند اما بدون شك درصورت وقوع جنگ براي خرابكاري در تجهيزات استراتژيك در خاك ايالات متحده به حالت آماده باش در مي‌آمدند. امروز جنگ هسته‌اي بين مسكو و واشنگتن ديگر يك سناريوي قابل تصور نيست. جاسوس‌ها وظيفه دارند رازهاي نظامي و صنعتي آمريكا را كشف و در بين نيروهاي سياسي و محافل مالي اين كشور نفوذ كنند تا به مراكز تصميم‌گيري در ايالات متحده نزديك شوند و حتي در انتخاب‌ها هم تأثيرگذار باشند.

جاسوس‌هاي دستگيرشده با اتهام جاسوسي براي يك كشور خارجي به احتمال فراوان به 5سال حبس محكوم مي‌شوند. 9نفر از اين متهمان هم با اتهام توطئه براي پولشويي روبه‌رو هستند كه اثبات اين جرم در دادگاه مي‌تواند تا 20سال زندان را براي آنها به همراه داشته باشد. 8متهم براي ماموريت‌هاي جاسوسي بلندمدت به آمريكا اعزام شده و بقيه هم عضو برنامه سرويس‌هاي جاسوسي روسيه بوده‌اند.

دولت ايالات متحده يك پيغام از مقر اصلي سرويس‌هاي جاسوسي روسيه در مسكو خطاب به اين عده را رديابي كرده است. در اين پيام اعلام شده بود كه اين افراد براي يك برنامه طولاني مدت به ايالات متحده اعزام شده‌اند و آموزش و تأمين هزينه‌هاي آنها در راستاي يك هدف كه همان انجام ماموريت‌شان به‌طور كامل و تلاش براي توسعه روابط نزديك با سياستمداران آمريكايي و ارسال پيام‌هاي مخفي است صورت مي‌گيرد.

نيم نگاهي به حوادث اخير رخ داده در سراسر كشورهاي غربي از رشد چشمگير فعاليت جاسوس‌هاي روسي خبر مي‌دهد. منابع نزديك به بخش امنيت ملي ايالات متحده در سال2005 ادعا مي‌كردند كه مسكو حداقل 100مامور مخفي خود را در اين كشور مستقر كرده است.

دولت جورج بوش بيش از 50مامور امنيتي روسيه را اخراج كرد اما بعد از دستگيري‌هاي اخير، اولگ گورديوسكي كه مسئول ماموران نفوذي كا‌گ‌ب قبل از فرار به انگليس در سال1985 بود، مدعي شده كه مسكو حدود 40 يا 50زوج مامور مخفي در اين كشور را همچنان به‌طور فعال تحت پوشش خود دارد. حتي لندن هم با هجوم جاسوسان روسي در خاك انگليس مواجه شده كه بيش از30نفر آنها از سوي سازمان ضدجاسوسي انگليس در سال 2007 شناسايي شده بودند.

اكثر اين افراد در انگليس فعاليت‌هاي تجاري داشتند و هدف آنها كشف رازهاي صنعتي، علمي، فناوري و نظامي اين كشور بود. در انگليس هم فعاليت اين جاسوس‌ها امروز به‌مراتب بيشتر از دوران جنگ سرد است.

همين شرايط در ايالات متحده برقرار است، براي اينكه طبق نظريه سرپل لور، عضو سابق كميته امنيتي انگليس بعد از حوادث 11سپتامبر، توجه سرويس‌هاي امنيتي تقريبا به‌طور كامل به مقوله مبارزه با تروريسم معطوف شده و تنها 5درصد بودجه انگليس براي سازمان ضدجاسوسي هزينه مي‌شود. همزمان با دستگيري اين جاسوس‌ها در ايالات متحده، دولت برلين هم روسيه و چين را به انجام فعاليت‌هاي جاسوسي صنعتي متهم كرده و ماموريت ديپلماتيك روسيه در آلمان را زيرسؤال برده و آن را نوعي لانه جاسوسي دانسته است.

بعد از سقوط ديوار برلين، آلمان در سال1995، 164جاسوس روسي را از اين كشور بيرون كرد و امروز بيم آن مي‌رود كه مسكو بار ديگر به رازهاي صنعتي و نظامي ژرمن‌ها پي ببرد.

شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.

bultannews@gmail.com

نظر شما

آخرین اخبار

پربازدید ها

پربحث ترین عناوین