تخريب بناهاي غيرمجاز در حريم پايتخت

به گزارش ایران؛ تشديد برخورد با ساخت و ساز در فضاي پيراموني پايتخت.
مأموريت ويژه حفاظت در حريم 1200 كيلومتري پايتخت
فرزانه فخريان: رشد ساخت و ساز غيرمجاز در حاشيه شهر تهران، به رغم ريزدانگي، در بعضي مناطق به حدي متراكم بوده كه امروز ضرورت كنترل جدي‌تري را به چشم آورده است و برخورد بدون اغماض و قاطع با متخلفان حقيقي و حقوقي در حريم پايتخت، راهكاري است كه اكنون مديريت شهري سعي دارد با استفاده از آن، نظارت بر حريم تهران را به طور عيني اعمال كند.
ملاك عمل درباره حريم شهر تهران مصوبه‌اي است كه طبق تقسيمات كشوري مشخص شده است. اين حريم با وسعت 1200كيلومترمربع به صورت يك نوار سرتاسر پايتخت 600 كيلومترمربعي را پوشانده و فضاي خارج از مناطق 22گانه را دربرمي‌گيرد.
مديركل حريم شهرداري تهران دراين باره و با اشاره به طرح جامع مصوب شوراي عالي شهرسازي كه تدقيق «حريم پايتخت» براساس آن به شهرداري ابلاغ شده است، مي‌گويد: «با مشخص كردن فضاي حد فاصل خط بيروني شهر و مناطق شهر تهران، حريم پايتخت مشخص و براي 9 منطقه حيطه استحفاظي تعيين شده كه اين مناطق كنترل آن را برعهده دارند.»
به گفته سيدصباح‌الدين متقي تبديل حريم شهر به فيلتر ورودي هواي تهران، اساس طرحي است كه به عنوان طرح جامع «حريم» براي حراست و نظارت بر اين محدوده در دست مطالعه و بررسي است.
وي همچنين به افزايش وسعت اين حريم به 5 هزار و 918 كيلومتر مربع اشاره مي‌كند و مي‌گويد: «برحسب فاصله با محدوده ديگر فرمانداري‌ها و بخشداري ها، حريم شهر تهران در فاز بعدي از 1200 كيلومتر مربع بيشتر مي‌شود وبا غلبه طرح‌هاي ايجاد فضاي سبز طرح‌هايي همچون گردشگري و آموزشي را در خود جاي خواهد داد.»
از آنجا كه در اين پهنه ايجاد فضاي مسكوني غيرمجاز است، با فعاليت‌هاي تيم‌هاي حريم‌بان تحت نظارت شركت شهربان شهرداري سعي مي‌شود با همكاري نيروي انتظامي، در سطح اين مناطق نظارت پيوسته‌اي بر وضعيت ساخت و ساز صورت گيرد، اما كارآمدي اين نظارت‌ها مسئله‌اي است كه به عقيده كارشناسان فقط با طرح‌ريزي دقيق براي ساماندهي اين حريم امكان پذير خواهد شد.
مديركل حريم شهرداري تهران با تأييد اين مطلب اظهار مي‌دارد: «در هر بخشي كه خلأ طرح و برنامه وجود داشته باشد، فضاي مانور سودجويان پديد مي‌آيد. برنامه‌هاي ساماندهي فضاي پيراموني تهران در قالب طرح «حريم» پس از طرح جامع شهر تهران انجام خواهد شد تا بر حسب آن چيدمان لازم فراهم شود.»
اهميت بررسي دقيق و مطالعات كافي براي تعيين حريم پايتخت نكته‌اي است كه غلامرضا لطيفي، دكتراي شهرسازي، بر آن تأكيد مي‌كند و به «ايران» مي‌گويد: «محدوده قانوني پايتخت كه براساس تبصره 1 ماده 4 قانون تقسيمات كشوري تعيين شده، شامل دو محدوده خدماتي و استحفاظي است. در محدوده اول شهرداري به ارائه خدمات و صدور پروانه ساخت مي‌پردازد، اما در محدوده دوم كه بزرگتر از محدوده خدماتي است، به دليل صادرنشدن پروانه ساخت، احداث بناي مسكوني مجاز نيست و از اين رو، در اين محدوده نظارت بايد جدي‌تر باشد. حريم شهر محدوده‌اي است كه در اجراي ماده99 قانون شهرداري تعيين مي‌شود. در اين حريم كه براساس طرح جامع و طرح‌هاي هادي و راهبردي پيش مي‌رود، حدود و جهت توسعه شهر بايد مشخص شده باشد.»
اين عضو هيأت علمي دانشگاه علامه طباطبايي در تعريف حوزه شهري مي‌گويد: «در ضوابط هرگونه عمليات عمراني، تفكيك اراضي، احداث بنا و تأسيسات و ساخت و ساز خارج از اين محدوده، موضوع ماده 5 آئين‌نامه اجرايي قانون تقسيمات كشوري است.»
به گفته لطيفي حريم شهر با همكاري وزارت مسكن و شهرسازي، وزارت كشور و شهرداري مشخص مي‌شود.
وي درباره خصوصيات حريم شهر مي‌گويد: «در شعاعي كه براي حريم شهر در نظر گرفته مي‌شود، هر نوع فعاليت عمراني مستقيماً روي پايتخت مؤثر است. علاوه بر اين حريم شهر در مقياس منطقه‌اي به گونه‌اي مشخص مي‌شود كه با حريم شهرهاي مجاور تداخل نيابد و در حداكثر رشد و توسعه خود، منطبق بر حوزه شهري باشد. حوزه شهري به كليه نقاطي اطلاق مي‌شود كه از حدود ثبتي و عرضي واحدي تبعيت مي‌كند كه به نوعي با شهر پيوستگي داشته باشد. در اين حوزه بحث شهر منطقه (Conurbation) نيز براي تعيين حريم شهر امروزه مدنظر قرار مي‌گيرد كه به اهميت در نظر گرفتن ارتباط يك شهر با فضاي پيرامونش اشاره دارد.
تحت كنترل نگه داشتن محدوده‌اي كه با عنوان حريم پايتخت تعيين مي‌شود، بيش از آنكه با روش‌هاي بازدارنده مهيا باشد، از طريق فرهنگسازي و اطلاع‌رساني قابل دستيابي است.
مديركل حريم شهرداري تهران با اشاره به اين مطلب، مي‌گويد: «اسكان غيررسمي در محدوده حريم يا به اصطلاح در حاشيه نشيني» نه تنها امكاناتي نظير آب و برق را به طور غيرقانوني در اختيار مي‌گيرد، بلكه شرايط فرهنگي و امنيتي خاصي را ايجاد مي‌كند. اين واقعيت ديگر پذيرفته شده كه شهر تهران از نظر ساخت و ساز تقريباً ديگر به حد اشباع رسيده است. بسياري از مردم به دليل نداشتن اطلاعات كافي، سراغ خريد زمين و خانه و يا هر ملكي مي‌روند كه سند يا پايان كار ندارد، اما به بهاي اندكي فروخته مي‌شود، در حالي كه براساس هماهنگي‌هاي به عمل آمده با قوه‌قضاييه و نيروي انتظامي، با هرگونه ساخت و سازهاي غيرمجاز در حريم تهران به ويژه در شمال و شرق شهر برخورد مي‌شود. در صورتي كه اين ساختمان‌ها با پروانه ساخته شده باشند، معوض آن در نظر گرفته مي‌شود و ساختمان‌هاي بدون مجوز ساخت نيز علي‌رغم سكونت افراد تخريب مي‌شود. ليست تمامي اشخاص، ارگان‌ها و سازمان‌هاي دولتي و خصوصي متخلف در اين خصوص بدون توجه به عنوان و جايگاه آنها اعلام مي‌شود.»
كمبود نظارت در حوزه استحفاظي شهر، مسئله‌اي است كه دكتر لطيفي، شهرساز، آن را طبيعي مي‌داند و معتقد است در اين شرايط سيستم‌هاي نوين كنترلي را هم بايد به كار گرفت: «استفاده از سيستم‌هاي آنلاين مانند GIS به همراه نظارت‌هاي حضوري در كنترل ساخت و ساز مي‌تواند كارآمد باشد. اما بايد توجه داشت اجراي طرح‌هاي عمراني در اين محدوده مؤثرترين روشي است كه از حريم شهر محافظت مي‌كند؛ هرچه فضايي فعال‌تر باشد، كنترل نيز مي‌تواند دقيق‌تر اعمال شود.»