خروج فرانسه از آزادراه تهران - شمال

وزير راه و ترابري درباره سرنوشت مشارکت فرانسوي‌ها در آزادراه تهران - شمال گفت: " فرانسوي‌ها از مشارکت در ساخت پروژه آزادراه تهران-شمال کنار گذاشته شده اند."

حميد بهبهاني در گفتگوي کوتاه با مهرازاعلام آمادگي چيني‌ها براي جايگزيني به جاي فرانسوي‌ها به منظور تامين 50 درصد از مبلغ فاينانس پروژه ساخت فاز اول آزادراه تهران-شمال خبر داد و گفت: هم اکنون اين موضوع در دست بررسي است.

بهبهاني ابراز اميدواري کرد روند ساخت آزادراه تهران - شمال در آينده اي نزديک شتاب گيرد.

در همين حال، برخي مسئولان وزارات راه و ترابري چندي پيش در اين باره گفته بودند: " اگر دو بانک فرانسوي شرايط طرف ايراني را در پروژه ساخت آزادراه تهران-شمال نپذيرند يک بانک ديگر چيني جايگزين فرانسوي‌ها مي‌شود، چراکه در اين پروژه يک کنسرسيوم شامل سه بانک تشکيل شده است که يکي از بانک‌ها متعلق به چيني‌ها و دو بانک ديگر فرانسوي هستند. اما دو بانک فرانسوي جمعا 50 درصد مبلغ فاينانس را تأمين مي‌کنند و بانک چيني به تنهايي 50 درصد ديگر مبلغ فاينانس اين پروژه را تأمين خواهد کرد."

بازگشت به عقب

باوجود اشباع ظرفيت جاده شمال کشور و تاکيد سه رئيس جمهور و هشت مقام عالي وزارت راه و ترابري مبني بر تسريع در روند ساخت آزادراه تهران- شمال، در چهاردهمين سال از آغاز اين پروژه نيز روند اجرا همچنان بسيار کند است.

مطالعات مربوط به طرح احداث آزاد راه تهران – شمال اولين بار در سال 1356 به تصويب رسيد. در آن هنگام يک شرکت فرانسوي داوطلب احداث آن با سرمايه خود در طي 5 سال بود و تنها شرطش وصول عوارض از وسايل نقليه عبوري در مدت 10 سال پس از بهره ‌برداري از آزاد راه مذکور بود. با احتساب بهره و سود سرمايه هزينه احداث آزاد راه در آن هنگام به 750 ميليارد ريال مي‌رسيد.

در آن زمان يک سرمايه گذار ايراني به نام «گلزار» پيشنهاد کرده بود که در ازاي دريافت 100 ميليون متر مربع از اراضي منطقه، آزاد راه مذکور را در طول پنج سال احداث و تحويل نمايد که اين پيشنهاد مورد توجه قرار نگرفت.

به هرحال، کلنگ آغاز اجراى اين پروژه در سال 1375 به زمين زده شده است. عقد قرارداد مشارکت با بنياد مستضعفان در سال 1375 با برآورد 2500 ميليارد ريال و سهم الشرکه وزارت راه و ترابري به مبلغ 150 ميليارد ريال به صورت مقطوع جهت تملک اراضي و واگذاري 5/62 ميليون متر مربع زمين به وسيله دولت و بقيه تعهدات و هزينه ها براي تکميل و بهره برداري از آزادراه توسط بنياد تعهد گرديد.

در سال 1380 به علت محدوديتهاي مبتلا به واگذاري زمينهاي تعهد شده مذاکرات براي تغيير قرارداد شروع و نهايتاً در سال 83 متمم قرارداد منعقد و عمليات اجرايي در سال 84 با هزينه کرد 75 ميليارد ريال و تأمين اعتبار بابت برگزاري جلسات، رفع مشکلات و سوء تفاهمات، انتخاب بانک عامل و انجام کارهاي بانکي اقدام و عمليات اجرايي با شرايط جديد شروع گرديد.

سال 1381 رئيس جمهورى وقت ايران پروژه ساخت آزادراه تهران - شمال را جزو پروژه هاى داراى اولويت انتخاب کرد ولى در تخصيص اعتبارهاى اين طرح در دولت گذشته تعلل صورت گرفت.

دولت نهم نيز پس از استقرار مصوباتي در اين خصوص داشت از جمله آن که موافقت شوراي اقتصاد با درخواست وزارت راه و ترابري براي اصلاح تامين منابع مالي فاز نخست آزاد راه تهران- شمال بود.

در اسفندماه سال 84 بابت پيش پرداخت فاينانس تعهد شده، مبلغ معادل 33 ميليون دلار توسط بنياد به بانک عامل پرداخت گرديد.
اعتبار اسنادي در تاريخ 16/10/85 افتتاح و در مورخ 10/12/85 با تنفيذ وام (Finance) قرارداد اجرايي گرديد. مبلغ قرارداد تأمين مالي و اجراي منطقه يک 220 ميليون دلار و 300 ميليارد ريال مي باشد.

براساس تصميم ديگري که در سال 85 گرفته شد، درخواست وزارت راه و ترابري درخصوص اصلاح مصوبه موضوع احداث و بهره برداري منطقه يک آزاد راه تهران - شمال به طول 32 کيلومتربا استفاده از تسهيلات مالي خارجي توسط شرکت ساخت و توسعه زير بناهاي حمل و نقل کشوررا به استناد بند ج ماده 13 قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادي ايران مورد بررسي قرارداد و ضمن موافقت با تمديد اعتبار و مهلت مصوبه به مدت يکسال با اصلاح آن موافقت کرد.

همچنين براساس تصميم ديگر دولت نهم، سازمان مديريت و برنامه ريزي کشور پنجاه درصد تسهيلات خارجي ( سهم الشرکه بنياد مستضعفان انقلاب اسلامي ) مورد نياز براي اجراي پروژه آزاد راه تهران - چالوس را تضمين و به بانک تجارت اعلام کند تا چنانچه طرف مشارکت از پرداخت سهم خود در اقساط قرار داد ناتوان بود، اين سازمان اعتبار لازم را تامين و وزارت راه و ترابري نسبت به پرداخت اقساط لاوصول و يا معوق اعلامي بانک عامل ( بانک تجارت) اقدام و در حساب‌هاي في ما بين با بنياد ياد شده منظور کند.

در اين ميان، اخيرا قرارداد متمم ساخت فاز اول آزادراه تهران - شمال امروز ميان وزارت راه و ترابري و بنياد مستضعفان با کنسرسيوم STA چين به امضا رسيده است. کنسرسيوم چيني متعهد شده است ساخت قطعه نخست آزادراه تهران-شمال را در مدت سه سال انجام دهد، ضمن اينکه درصورت تاخير بيش از 10 درصد در زمان تحويل طرح ، مديريت چيني‌ها در اين آزادراه خلع مي شود.

ارزش قرارداد قبلي ساخت منطقه يک آزادراه تهران - شمال که در سال 82 ميان وزارت راه و ترابري و بنياد مستضعفان و کنسرسيوم چيني منعقد شده بود، 245 ميليون دلار بود.