ارتباط خواب طولانی با زوال عقل، آلزایمر

دانشمندان اعلام کردند که خوابیدن بسیار طولانی ممکن است با زوال عقل یا آلزایمر مرتبط باشد .
پزشکان بدون مرز : محققان اسپانیایی دریافتند، خطر اختلال مشاعر در سالمندانی که بیش از ۹ ساعت در شبانه روز می خوابند، از دیگران بیشتر است.

دانشمندان با بررسی اطلاعات سه هزار و ۳۰۰ نفر در سه سال، ثابت کردند، زیاد خوابیدن به ویژه در روز، احتمال ابتلا به زوال عقل را در انسان دو برابر می کند.

البته محققان در این بررسی ها عواملی مانند سن، تحصیلات و عادت های مضر مانند سیگار کشیدن و مصرف الکل را هم در نظر گرفتند.

استعمال دخانیات در میانسالی، احتمال زوال عقل را ۷۵ درصد افزایش می دهد.مطالعه کتـاب، نوشتن و بازی های فکری می توانند این مشکل را به تاخیر بیندازند.

پیش از این طبق مطالعاتی که پژوهشگران شیکاگو صورت داده بودند معلوم گشته بود که داشتن ژن Apoi که فرد را در برابر این بیماری مستعد می کند ، سن ابتلا را کاهش می دهد.

بدترین حالت موجود ترکیب این سه یعنی مصرف الکل ،سیگار و داشتن ژن عامل است. در این حالت سن ابتلا به آلزایمر هشت سال و نیم زودتر خواهد بود.

در مطالعه جدید ، مصرف الکل نزدیک به پنج سال سن ابتلا را پایین می آورد و دود کردن بیست نخ سیگار در روز حدود سه سال سن ابتلا را به جلو می اندازد.فرد اگر گونه چهار ژن «آ پی او ای» را نیز داشته باشد سه سال دیگر زودتر مبتلا خواهد شد.

* آلزایمر چیست
آلزایمر نوعى بیمارى مغزى است که با سرعت پائین رشد مى کند و از علائم آن اختلال حافظه و در مراحل شدیدتر اختلال در قدرت استدلال، برنامه ریزى، تکلم و درک است. به گفته بسیارى از دانشمندان، آلزایمر به علت افزایش میزان تولید یا ذخیره یک نوع پروتئین خاص در مغز به وجود آمده و منجر به مرگ سلول هاى عصبى مى شود.
احتمال ابتلا به آلزایمر بعد از ۷۰ سالگى به میزان چشمگیرى افزایش مى یابد به نحوى که حدود ۵۰ درصد از افراد بالاى ۸۵ سال به این بیمارى مبتلا مى شوند. با این حال آلزایمر را نمى توان یک حادثه طبیعى ناشى از افزایش سن دانست که به شکل اجتناب ناپذیرى در اواخر عمر اتفاق مى افتد، چرا که افراد بالاى ۱۰۰ سال زیادى هستند یا بوده اند که هرگز به آلزایمر مبتلا نشده اند. آلزایمر براى اولین بار در سال ۱۹۰۱ از سوى دانشمند آلمانى به نام «آلویس آلزایمر» شناسایى شد و پیش بینى شده است تا سال ،۲۰۵۰ بیش از یک صدمیلیون نفر در جهان به این بیمارى مبتلا شوند.
*چه کسانى به آلزایمر مبتلا مى شوند
عامل خطرناک در بروز این بیمارى، افزایش سن است که رابطه مستقیم با آن دارد. هم اکنون ۱۰ درصد افراد بالاى ۶۵ سال و ۵۰ درصد از جمعیت بالاى ۸۵ سال به این بیمارى مبتلا مى شوند. عوامل ژنتیکى نیز در این عارضه دخیل هستند. براساس آمار اعلام شده دو تا پنج درصد افراد بین ۴۰ تا ۵۰ سال به آلزایمر مبتلا مى شوند. کودکان والدینى که در سنین پائین نشانه هاى آلزایمر در آنها دیده مى شود، ۵۰ درصد بیش از سایر کودکان در معرض ابتلا به این بیمارى قرار دارند، همچنین افرادى که به فشار خون بالا، بیمارى هاى قلبى ـ عروقى، دیابت و بالا بودن کلسترول خون مبتلا هستند، خطر ابتلا به آلزایمر بیشتر آنها را تهدید مى کند. به علاوه افرادى که کمتر از هشت سال، تحصیل و آموزش داشته اند به علت فعالیت فکرى و ذهنى کمتر، در معرض این بیمارى قرار دارند. همچنین در همه بیماران مبتلا به سندرم داون تا پیش از ۴۰ سالگى، نشانه هاى تغییر عملکرد مغز و بیمارى آلزایمر دیده مى شود.
*علائم بیمارى آلزایمر
نشانه هاى بیمارى آلزایمر در هر فردى با دیگرى متفاوت است، با این حال علائم مشترکى وجود دارد که به تشخیص آن کمک مى کند. از آنجا که بروز بیمارى آلزایمر تدریجى است و با سرعت کمى رشد مى کند، در نتیجه بسیارى از خانواده ها اولین نشانه هاى بارز آلزایمر را با علائم افزایش سن اشتباه مى گیرند یا فکر مى کنند به علت استرس و فشار زیاد کار دچار مشکل شده اند، اما زمانى که فراموشى و اختلال در حافظه، مانند از یاد بردن اتفاقات تازه مشاهده مى شوند، باید احتمال آن را داد که چیزى بیش از «افزایش سن» تأثیرگذار بوده است. در مجموع اختلال در حافظه کوتاه مدت از اولین نشانه هاى بروز آلزایمر است. براى نمونه فرد ممکن است به دفعات خاموش کردن اتو را فراموش کند یا مصرف داروها در زمان خود را به یاد نیاورد. در ادامه فرآیند بروز آلزایمر، تغییر محسوس در شخصیت را شاهد هستیم؛ یعنى فرد کمتر خودجوش مى شود، از تعاملات اجتماعى روزمره دورى مى کند و دل مرده و بى تفاوت مى شود. تغییر در رفتار و حالات مانند تندخویى، سردرگمى، اختلال در حافظه بلندمدت و پرخاشگرى نیز به دنبال آن به وجود مى آیند. در چنین مواقعى با مراجعه به یک پزشک یا روانشناس و انجام آزمون هاى رفتارى، شناختى و یا اسکن مغز، مى توان از بروز بیمارى اطمینان یافت. به یاد داشته باشید که در مراحل حادتر، فرد مبتلا به آلزایمر شاید ماه و سال را نیز اشتباه بگیرد و حتى قادر نباشد محل زندگى خود را شناسایى کند. مرگ مرحله پایانى این بیمارى است که معمولاً به علت ذات الریه یا حملات قلبى اتفاق مى افتد. روانشناسان و پزشکان توصیه کرده اند چنانچه برخى از علائمى که در زیر به آنها اشاره شده است، همزمان در فرد مشاهده شد، براى اطمینان به پزشک مراجعه شود:
۱- فراموشى ۲- دشوارى در انجام کارهاى معمولى
۳- مشکلات زبانى و تکلم ۴- آشفتگى زمانى و مکانى
۵- ضعیف شدن قدرت تصمیم گیرى
۶- مشکل در فکر کردن ۷- گم کردن لوازم و اشیاء
۸- تغییر در رفتار و حالات ۹- تغییر شخصیت
۱۰- ضعیف شدن قوه ابتکار
*علت هاى بروز آلزایمر
دانشمندان تاکنون موفق به یافتن پاسخ دقیقى براى این سؤال که علت بروز آلزایمر چیست ، نشده اند. در سال جارى میلادى، بیش از ۵۰۰ آزمایش و تحقیق پزشکى در سراسر جهان در حال انجام است تا علل بروز و درمان هاى بیمارى آلزایمر را پیدا کنند، اما بعید به نظر مى رسد هیچیک از آنها موفقیت آمیز باشد.برخى دانشمندان جهش ژنتیکى موروثى را علت اصلى این بیمارى عنوان کرده اند.
به گفته آنها این عارضه موجب افزایش میزان تولید نوع خاصى از پروتئین در مغز مى شود که به مرگ سلول هاى عصبى مى انجامد. بسیارى از این آزمایش ها فقط سعى در کاهش میزان تولید این پروتئین دارد تا شاید گامى در زمینه مقابله با آن باشد. از سویى دیگر، برخى دانشمندان عواملى چون ورزش، تحرک ذهنى و رژیم غذایى معمولى را از راه هاى جلوگیرى آن دانسته اند، اما نتیجه این آزمایش ها فقط این است که زنان بیشتر از مردان به آلزایمر مبتلا مى شوند و این به علت طول عمر بیشتر زنان نسبت به مردان نیست.
*نحوه جلوگیرى و مقابله با آلزایمر
تاکنون پزشکان سراسر دنیا نظریه هاى مختلفى درباره نحوه جلوگیرى از بروز آلزایمر یا به تأخیر انداختن آن داده اند که البته نمى توان به شکل کامل نتیجه بخش بودن آنها را تأیید کرد. با این حال بیشتر این مطالعات نشان مى دهد که فاکتورهایى چون رژیم غذایى، خطرات قلبى عروقى، مصرف داروهاى مختلف یا فعالیت هاى فکرى و ذهنى بیش از دیگر عوامل مى تواند در جلوگیرى از آلزایمر مؤثر باشد. رژیم غذایى مدیترانه اى شامل میوه، سبزیجات، نان، گندم، روغن زیتون و ماهى مى تواند خطر ابتلا به آلزایمر را کاهش دهد. همچنین ویتامین هاى مختلفى مانند B12، B3، C یا اسیدفولیک براى مقابله با این بیمارى توصیه شده اند.
عوامل مؤثر در افزایش بیمارى هاى قلبى – عروقى مانند فشار خون بالا، سیگار کشیدن، دیابت و میزان کلسترول بالا، اگرچه خطر ابتلا به آلزایمر را افزایش مى دهند اما توصیه شده است که از استاتین ها که کاهنده کلسترول خون هستند، استفاده نشود چرا که تأثیرى بر مقابله یا به تأخیر انداختن آلزایمر ندارد، اما درباره فعالیت هاى فکرى و ذهنى، مانند شطرنج، حل جدول یا روابط اجتماعى روزانه باید گفت که این موارد بیش از مصرف داروها و دیگر راه حل هاى اجتماعى براى مقابله با آلزایمر مؤثر هستند، یادگیرى زبان دوم نیز در به تأخیر انداختن آن کمک مى کند.
*دورنماى آلزایمرى ها
هم اکنون طول عمر مبتلایان به آلزایمر کاهش یافته است. متوسط عمر افرادى که علائم آلزایمر در آنها شناسایى شده فقط هفت سال است و کمتر از سه درصد این بیماران بیش از ۱۴ سال زنده مى مانند. هرچند در این میان عوامل متعددى چون مصرف الکل، دیابت و مشکلات قلبى در کوتاه شدن عمر مبتلایان به آلزایمر تأثیرگذار است. آلزایمر علت نهفته ۷۰ درصد همه مرگ و میرها محسوب مى شود.
البته مردان مبتلا به آلزایمر طول عمر کمترى نسبت به زنان دارند، این در حالى است که زنان بالاى ۸۵ سال در مقایسه با مردان این سن بیشتر در معرض ابتلا به این بیمارى قرار دارند.آلزایمر معمولاً به شکل مستقیم منجر به مرگ نمى شود، بلکه مشکلات جانبى این بیمارى به مرگ مبتلایان مى انجامد. اگرچه هنوز رسماً دارویى براى درمان آلزایمر شناخته نشده است، اما درمان هاى غیردارویى براى این بیماران مى تواند به عمر بیشتر آنها کمک کند. تشویق این افراد به حضور در تعاملات اجتماعى روزمره، پیاده روى، تمرین براى افزایش قدرت حافظه و تحرک جسمى تأثیر قابل توجهى در افزایش طول عمر آنها دارد.