تلاش هاشمی رفسنجانی برای کسب مشروعیت

هاشمی از زمانی که "مقبولیت" خود و حامیانش را از دست رفته دید، درصدد بر آمد که این "مقبولیت" و نیز "اهداف ناکامش" را از طریق "کسب مشروعیت" و از کانال‌های خاص پیگیری کند.

شبکه ایران: هاشمی رفسنجانی یک روز پس از خطبه‌های جنجالی‌اش در نماز جمعه تهران، عصر دیروز برای زیارت و دیدار و مذاکره با علمای مشهد در خصوص مسائل جاری کشور وارد این شهر شد.

گرچه از اهداف واقعی و جزئیات این سفر اخباری منتشر نشده است اما با توجه به موضع‌گیری‌های غیرشفاف هاشمی در هفته‌های اخیر به نظر می‌رسد محوری‌ترین هدف او از این سفر "همراه ساختن علما" و شخصیت‌های مطرح حوزه علمیه مشهد با رویکرد خود باشد.

این رویکرد هاشمی که از ماه‌ها پیش وارد مرحله عملیاتی شده بود، از روزهای منتهی به انتخابات 22 خرداد، شکل شفاف‌تری پیدا کرد.
او بر خلاف سایر اعضای خانواده‌اش از ابتدا کوشید که دخالت‌ها و مدیریت خود را بر صحنه انتخابات آشکار نکند اما افشاگری رئیس جمهور در مناظره تاریخی‌اش با میرحسین موسوی، پشت‌پرده انتخابات و نقش هاشمی را بر همگان نمایان ساخت.

در پی سخنان احمدی‏نژاد بود که رئیس مجمع تشخیص دست بکار شد و در تلاشی گسترده درصد بر آمد که مراجع تقلید، علما و شخصیت‌های مطرح را با خود همراه و احمدی‌نژاد و حامیانش را تحت فشار بگذارد.

بر این اساس هاشمی رفسنجانی با اعزام هیاتی به قم به رایزنی با علما و مراجع پرداخت.

او به موازات این اقدام با ارسال نامه‌ای به رهبر معظم انقلاب از ناآرامی‌های گسترده‌ای در آینده خبر داد که ممکن است به زودی مناطق مختلف کشور را در بر بگیرد.

در پی انتشار این نامه "بدون سلام و والسلام"، علما، شخصیت‌های سیاسی و تشکل‌های دانشجویی به انتقاد از رفتار و موضع‌گیری عجولانه هاشمی پرداختند و خواهان اطاعت او از ولی‌فقیه شدند.

پس از برگزاری انتخابات و اعلام نتیجه آن نیز، بر اساس آنچه هاشمی خبر داده بود، آشوب‌های گسترده‌ای خیابان‌های تهران و برخی شهرهای دیگر را در بر گرفت.

البته همانگونه که انتظار می‌رفت رئیس مجمع تشخیص، موضعی جز سکوت در برابر این آشوب‌های پرهزینه اتخاذ نکرد.

هاشمی در عین حال رایزنی‌های خود را با علما و مراجع ادامه داد و در دیدارهای مختلفش کوشید تا از جایگاه آنان به سود خود بهره گیرد.

این رویه تا آنجا پیش رفت که برخی منابع خبر دادند که هاشمی در دو هفته ناآرامی‌های بعد از انتخابات، چندین بار به قم سفر و با مراجع تقلید دیدار کرده است.

اما زمانی که اکثر علما و مراجع به پیروی از رهبر انقلاب بر قانون گرایی تاکید و شورای نگهبان و وزارت کشور شروع به اعتمادسازی کردند، تعداد معترضان بشدت کاسته و بسیاری از آنان اسناد مجریان و ناظران انتخاباتی را کافی دانسته و اقناع شدند.

بنابراین وقتی فاصله هاشمی رفسنجانی و جبهه مخالف دولت از بدنه اجتماع فاصله بیشتری گرفت، رئیس مجمع سکوت چند هفته‌ای خود را در برابر رویدادهای اخیر شکست و فاز بعدی اقداماتش را با موضع‌گیری و اظهارات صریح دنبال کرد.

رویه اخیر هاشمی که همچنان نیز ادامه دارد، در نماز جمعه اخیر به اوج خود رسید به گونه‌ای که آرامش روزهای اخیر تهران با شروع خطبه‌های او، جای خود را به موج جدیدی از ناآرامی‌ها داد که البته با تلاش نیروهای پلیس نتوانست بیش از چند ساعت ادامه پیدا کند.

رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام در خطبه‌های نماز جمعه 26 تیرماه بار دیگر ادعاهای معترضان خیابانی را تکرار و پس از آنکه آشوبگران را "دستگیرشدگان" خطاب کرد، خواهان آزادی آنان شد.

به دنبال واکنش‌های تند به این اظهارات هاشمی بویژه در میان علما و شخصیت‌های مطرح، او تهران را ترک کرد و به دیدار علمای مشهد رفت تا فضای نامناسب کنونی را آرام‌ کند.

به هر حال آنچه از رفتار سیاسی هفته‌های اخیر هاشمی بر می‌آید اینکه او از هیچ‌گونه تلاشی برای استفاده از ظرفیت‌های موجود غافل نشده است.

با این همه، هاشمی هرگز نتوانست "مقبولیتی" را که در جریان انتخابات و پس از آن از دست داد، احیا کند.

او از زمانی که "مقبولیت" خود و حامیانش را از دست رفته دید، درصدد بر آمد که این "مقبولیت" و نیز "اهداف ناکامش" را از طریق "کسب مشروعیت" و از کانال‌های خاص پیگیری کند.

در این راستا با توجه به نقش و جایگاه مراجع تقلید و علما در بین مردم، گزینه اصلی هاشمی برای کسب مشروعیت، همراه ساختن این قشر مهم اجتماعی با خود بوده است.

اما تاکنون دیدارها و رایزنی‌های پی‌در‌پی با آنان نتیجه دلخواه هاشمی را محقق نکرده است و او هم‌چنان بر ادامه رایزنی‌های خود تاکید دارد.