گروه اقتصادی: وقتی دلار به محدوده ۲۵۰ هزار تومان رسیده، دیگر صرفاً توضیح اینکه تحریم، جنگ روانی، سفتهبازی یا انتظارات عامل افزایش قیمت بودهاند، برای مردم کافی نیست. همه این عوامل میتوانند مؤثر باشند؛ اما دولت، مجلس و بانک مرکزی برای «توضیح بحران» تشکیل نشدهاند؛ وظیفه آنها مدیریت آن است. «دفاع از ریال» شش اقدام مشخص و قابل اندازهگیری را روی میز میگذارد؛ اقداماتی که اگر سیاستگذار به اثربخشی آنها معتقد است، باید اجرا کند و اگر معتقد نیست، با عدد توضیح دهد چرا.
۱ـ درهم را جدی بگیرید؛ فقط فردوسی را نگاه نکنید
به گزارش بولتن نیوز، یکی از مهمترین نشانههای بازار امروز، همجهتی دلار تهران و نرخ مستخرج از درهم است.
وقتی قیمت درهم را در برابری تقریباً ثابت ۳.۶۷۲۵ ضرب میکنیم، در مقاطعی به عددی بسیار نزدیک به دلار آزاد تهران میرسیم.
این یعنی نمیتوان همه ماجرا را به چند معاملهگر خیابانی یا یک کانال قیمتگذاری نسبت داد.
اگر درهم همان پیام دلار تهران را میدهد، سیاستگذار باید مستقیماً سراغ کانال حواله امارات برود.
بانک مرکزی اعلام کند:
چه میزان ارز کشور در این شبکه وصول میشود؟
چه میزان قابل انتقال است؟
چه میزان روزانه عرضه میشود؟
و فاصله زمانی وصول ارز صادراتی تا عرضه آن چقدر است؟
اولین فرمان: گلوگاه درهم را باز کنید؛ صرفاً تابلو فردوسی را هدف نگیرید.
۲ـ ارز صادراتی را از «آمار بازگشت» به «عرضه واقعی» تبدیل کنید
سالهاست درباره بازگشت ارز صادراتی عدد میشنویم.
اما سؤال مهمتر این است:
از ارزی که میگویید برگشته، چند دلار واقعاً امروز در دسترس واردکننده و اقتصاد کشور قرار گرفته است؟
بین «رفع تعهد ارزی»، «وصول ارز»، «بازگشت ارز» و «عرضه قابل استفاده» تفاوت وجود دارد.
بانک مرکزی این چهار مفهوم را از هم جدا کند.
پتروشیمی، فولاد، معدن و صادرکنندگان بزرگ هرکدام چه میزان ارز ایجاد کردهاند؟
چقدر وصول شده؟
چقدر به چرخه رسمی آمده؟
و چقدر واقعاً فروخته شده است؟
دومین فرمان: ارز روی کاغذ نمیخواهیم؛ ارز قابل معامله را وارد بازار کنید.
۳ـ برای ۷۲ ساعت، اتاق عملیات ارزی تشکیل دهید؛ نه یک جلسه دیگر
کشور کمبود جلسه ندارد.
شورای اقتصادی جلسه دارد.
کمیسیون اقتصادی جلسه دارد.
بانک مرکزی جلسه دارد.
دولت جلسه دارد.
مجلس هم جلسه دارد.
اما بازار نتیجه میخواهد.
پیشنهاد «دفاع از ریال» روشن است:
برای یک دوره ضربتی ۷۲ ساعته، بانک مرکزی هر روز فقط پنج عدد منتشر کند:
ارز عرضهشده؛
حجم معاملات انجامشده؛
تقاضای تجاری تأمینشده؛
ارز صادراتی واردشده به چرخه؛
حجم معاملات و حواله درهم.
اگر این اعداد رو به بهبود بود، رسانهها نیز باید منصفانه از بانک مرکزی حمایت کنند.
اگر نبود، مشخص میشود گره کجاست.
سومین فرمان: بازار را با عدد مدیریت کنید، نه با مصاحبه.
۴ـ صف تخصیص را بشکنید؛ اما برای صف، قیمت تازه نسازید
بانک مرکزی در حال بررسی مدل «سهمیه قابل معامله» برای واردات است.
اصل کوتاه کردن صف تخصیص ارز قابل دفاع است.
اما یک خطر وجود دارد.
اگر واردکننده علاوه بر قیمت ارز مجبور شود برای «حق دسترسی به ارز» نیز پول بپردازد، ممکن است یک قیمت سایه جدید ایجاد شود.
آن وقت ظاهراً نرخ ارز تغییر نکرده، اما هزینه واقعی دسترسی به ارز افزایش یافته است.
بیشتر بخوانید:
پس قبل از اجرای گسترده طرح باید روشن شود:
سهمیه اولیه چگونه توزیع میشود؟
چه کسی اجازه خریدوفروش دارد؟
قیمت سهمیه چگونه کشف میشود؟
و آیا هزینه خرید سهمیه وارد قیمت تمامشده کالا خواهد شد؟
چهارمین فرمان: صف ارز را حذف کنید؛ برای صف قیمت نسازید.
۵ـ بانک مرکزی یک «داشبورد ملی ارز» راه بیندازد
امروز بزرگترین ضعف اطلاعاتی بازار این است:
همه قیمت را میبینند؛ تقریباً هیچکس حجم را نمیبیند.
میگویند دلار فلان قیمت شد.
بسیار خوب.
با چه حجم معاملهای؟
چند میلیون دلار؟
چند هزار معامله؟
عرضه چقدر بود؟
تقاضا چقدر بود؟
چه مقدار تقاضا بدون پاسخ ماند؟
سهم تقاضای تجاری چقدر بود؟
بدون این اطلاعات نمیتوان درباره قدرت واقعی نرخ بازار داوری کرد.
«دفاع از ریال» پیشنهاد میکند بانک مرکزی هر روز یک جدول عمومی منتشر کند:
قیمت + حجم + عرضه + تقاضا + ارز صادراتی + درهم + ارزهای ملی.
آن وقت اگر بازاری با حجم اندک بخواهد برای کل اقتصاد ایران مرجع قیمت شود، مردم خواهند دید.
پنجمین فرمان: قیمت بدون حجم نصف حقیقت است؛ نیمه دیگر را منتشر کنید.
۶ـ بریکس را از بیانیه بیرون بیاورید
سالهاست از تجارت با ارزهای ملی، یوان، روبل، پیمانهای پولی و اکنون ظرفیت بریکس صحبت میکنیم.
اما «دفاع از ریال» یک سؤال متفاوت دارد:
این سازوکارها دقیقاً چند دلار از تقاضای ایران برای دلار و درهم کم کردهاند؟
اگر ایران مثلاً بخشی از تجارت خود را با یوان، روبل یا سایر ارزهای ملی تسویه میکند، اثر آن باید قابل محاسبه باشد.
بانک مرکزی ماهانه اعلام کند:
ارزش کل تجارت خارجی چقدر بود؟
چند میلیارد دلار آن بدون دلار تسویه شد؟
و این سازوکارها چه میزان تقاضای دلار را حذف کردند؟
تعداد توافقنامه برای مردم مهم نیست.
نتیجه توافقنامه مهم است.
ششمین فرمان: بریکس را به عدد تبدیل کنید؛ بگویید چند دلار از تقاضای دلار کم کرده است.
یک اقدام هفتم هم لازم است؛ مجلس از تریبون پایین بیاید و جدول بخواهد
اینجا مسئولیت فقط متوجه بانک مرکزی نیست.
مجلس باید از رئیسکل بانک مرکزی و تیم اقتصادی دولت یک جدول جریان ارز مطالبه کند:
صادرات ← وصول ارز ← محل نگهداری ← انتقال ← عرضه ← مصرف
و این جدول به تفکیک نفت و میعانات، پتروشیمی، فولاد و معدن، صنایع بزرگ و بخش خصوصی واقعی منتشر شود.
نه برای یک ماه.
برای هشت سال.
آن وقت معلوم خواهد شد ارز کشور کجا ایجاد شده، کجا وصول شده، چه زمانی در اختیار سیاستگذار قرار گرفته و کجا مصرف شده است.
مجلس اگر دنبال ریشه مسئله است، این جدول از دهها ساعت سخنرانی مفیدتر است.
چه کارهایی نکنیم؟
در کنار این شش فرمان، یک هشدار هم ضروری است.
دفاع از ریال به معنی امنیتی کردن بازار نیست.
بستن چند کانال، دستگیری نمایشی چند معاملهگر، تزریق بدون برنامه ارز یا پایین آوردن چندساعته تابلو، اگر مشکل عرضه و اعتماد باقی بماند، درمان پایدار نیست.
ممکن است نرخ برای چند ساعت پایین بیاید.
اما اگر درهم بالا باشد، ارز صادراتی دیر عرضه شود و مردم همچنان نسبت به آینده ریال نگران باشند، فشار دوباره برمیگردد.
هدف نباید پایین آوردن مصنوعی دلار برای یک روز باشد؛ هدف باید تغییر پایدار جهت انتظارات و تعادل عرضه و تقاضا باشد.
حرف آخر «دفاع از ریال»
آقای رئیسجمهور؛
آقای قالیباف؛
آقای رئیسکل بانک مرکزی؛
ما فقط منتقد نیستیم.
راهکار هم روی میز گذاشتهایم:
گلوگاه درهم را باز کنید.
ارز صادراتی را به عرضه واقعی تبدیل کنید.
۷۲ ساعت با عدد بازار را مدیریت کنید.
صف تخصیص را کوتاه کنید، اما قیمت سایه نسازید.
حجم واقعی معاملات را منتشر کنید.
بریکس و ارزهای ملی را به کاهش قابل اندازهگیری تقاضای دلار تبدیل کنید.
هیچکدام از این پیشنهادها تضمین نمیکند دلار ظرف چند ساعت به نرخ مشخصی برسد؛ اقتصاد با فرمان پایین نمیآید.
اما یک چیز قابل مطالبه است:
هر دستگاهی که میگوید برای دفاع از ریال کاری کرده، نتیجه آن را با عدد نشان دهد.
دیگر دوران جملههای کلی باید تمام شود.
از امروز معیار «دفاع از ریال» روشن باشد:
چند دلار عرضه کردید؟
چند دلار تقاضا را حذف کردید؟
چند روز زمان تخصیص را کم کردید؟
چند میلیارد دلار ارز صادراتی را واقعاً به چرخه آوردید؟
اگر این چهار عدد بهتر شود، بازار هم بالاخره پیام را خواهد گرفت.
دلار با سخنرانی پایین نمیآید؛ ریال، عملیات میخواهد.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com