دو میلیارد دلار روی میز بانک مرکزی؛ بازار ارز با وعده آرام نمی‌شود!

به گزارش بولتن نیوز، بانک مرکزی در واکنش به نوسانات اخیر بازار ارز، فروش اسکناس از طریق بانک‌های منتخب را آغاز کرده و از برنامه عرضه تا دو میلیارد دلار خبر داده است؛ اقدامی که در صورت اجرای مؤثر می‌تواند به مدیریت تقاضا و کاهش نوسانات کمک کند. اما سؤال اصلی همچنان پابرجاست: چه میزان از این ارز واقعاً به دست متقاضیان می‌رسد، با چه نرخی فروخته می‌شود و اثر آن بر قیمت دلار، تتر و درهم چیست؟

به گزارش بولتن نیوز، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در تازه‌ترین اقدام خود برای مدیریت بازار ارز اعلام کرده است که از صبح شنبه ۱۱ مهرماه، فروش ارز در شعب منتخب بانک‌های ملت، تجارت، صادرات و سامان آغاز شده و متقاضیان بالای ۱۸ سال می‌توانند با ارائه کارت ملی تا سقف ۱۰ هزار دلار ارز خریداری کنند.

بر اساس اطلاعیه رسمی، در مرحله نخست یک میلیارد دلار و در مجموع تا دو میلیارد دلار اسکناس برای عرضه پیش‌بینی شده است.

این اقدام، به‌ویژه در شرایط افزایش نااطمینانی و تقاضای احتیاطی، می‌تواند گامی برای پاسخگویی به نیاز ارزی متقاضیان و کاهش فشار بر بازار غیررسمی باشد؛ اما میزان موفقیت آن نه با حجم منابع اعلام‌شده، بلکه با مقدار فروش واقعی و نتیجه قابل‌اندازه‌گیری آن مشخص خواهد شد.

دو میلیارد دلار اعلام عرضه است، نه فروش قطعی!

نکته‌ای که نباید در میان ارقام بزرگ گم شود، تفاوت میان منابع پیش‌بینی‌شده، ارز عرضه‌شده و فروش تحقق‌یافته است.

اعلام برنامه دو میلیارد دلاری به معنای ورود کامل این منابع به معاملات بازار نیست. حتی درباره مرحله نخست یک میلیارد دلاری نیز لازم است بانک مرکزی به‌صورت شفاف اعلام کند چه میزان ارز به شعب تحویل شده، چه مقدار به فروش رسیده و چه تعداد متقاضی موفق به دریافت ارز شده‌اند.

این اطلاعات می‌تواند مبنای قضاوت دقیق‌تری درباره اثرگذاری سیاست جدید باشد.

بانک مرکزی می‌گوید نرخ فعلی ارز بنیادی نیست؛ مبنای محاسبه کجاست؟

بانک مرکزی در بیانیه اخیر خود تأکید کرده است که سطح فعلی نرخ ارز با متغیرهای بنیادی اقتصاد همخوانی کامل ندارد و بخش قابل‌توجهی از فاصله ایجادشده، متأثر از نااطمینانی و انتظارات بازار است.

این ارزیابی یک پرسش کارشناسی مهم ایجاد می‌کند: بانک مرکزی بر اساس چه محاسباتی به چنین نتیجه‌ای رسیده است؟

وقتی سیاست‌گذار پولی معتقد است نرخ موجود با واقعیت‌های اقتصادی فاصله دارد، انتشار شاخص‌های مورد استناد، وضعیت عرضه و تقاضای ارز، روند بازگشت ارز صادراتی و نسبت آن با نیازهای ارزی کشور می‌تواند به شفافیت بازار کمک کند.

صرف اشاره به فشارهای روانی، بدون ارائه داده‌های پشتیبان، برای توضیح همه ابعاد نوسانات کافی نیست.

دلار، تتر و درهم؛ نتیجه مداخله باید در بازار دیده شود

یکی از معیارهای مهم ارزیابی اقدام جدید بانک مرکزی، بررسی هم‌زمان قیمت دلار آزاد، تتر و نرخ دلاری است که از معاملات درهم به دست می‌آید.

اگر عرضه جدید به کاهش تقاضای پاسخ‌داده‌نشده و تعدیل نوسانات کمک کند، باید آثار آن در داده‌های معاملاتی و فاصله نرخ‌ها قابل بررسی باشد.

در عین حال، نباید فراموش کرد که بازار ارز تنها تحت تأثیر عرضه اسکناس قرار ندارد. نرخ‌های حواله رسمی، وضعیت بازگشت ارز صادراتی، انتظارات تورمی، نقدینگی و تحولات سیاسی و امنیتی نیز بر رفتار بازار اثر می‌گذارند.

از همین رو، تغییرات کوتاه‌مدت قیمت به‌تنهایی برای اعلام موفقیت یا ناکامی این برنامه کافی نیست.

پرسش‌های روشن از بانک مرکزی

اکنون که بانک مرکزی وارد مرحله اجرای برنامه شده است، انتظار می‌رود درباره چند موضوع به‌صورت مستند اطلاع‌رسانی کند:

نخست اینکه چه میزان از منابع مرحله اول عملاً فروخته شده و میانگین نرخ فروش چقدر بوده است؟

دوم اینکه منابع این عرضه چگونه تأمین می‌شود و چه نسبتی با ذخایر ارزی و ارزهای بازگشتی صادرکنندگان دارد؟

سوم اینکه چرا در هفته‌های گذشته نرخ حواله رسمی افزایش یافته و سیاست جدید چه ارتباطی با مدیریت فاصله میان بازار رسمی و آزاد دارد؟

و سرانجام اینکه بانک مرکزی با چه شاخص‌های مشخصی اثر مداخله خود را بر ثبات بازار ارزیابی خواهد کرد؟

دفاع از ریال با اقدام مؤثر و شفافیت معنا پیدا می‌کند

آغاز فروش ارز از مسیر بانکی، اقدامی است که باید نتایج آن منصفانه بررسی شود. اگر این سیاست بتواند دسترسی قانونی متقاضیان را بهبود دهد و نوسانات را کاهش دهد، آثار مثبت آن قابل توجه خواهد بود؛ همان‌طور که محدودیت‌های احتمالی اجرای آن نیز نیازمند بررسی کارشناسی است.

آنچه امروز اهمیت دارد، پرهیز از قضاوت زودهنگام و در عین حال مطالبه شفافیت است.

بانک مرکزی از برنامه عرضه دو میلیارد دلار سخن گفته است؛ اکنون انتظار می‌رود روشن کند چه میزان ارز واقعاً فروخته شده، با چه قیمتی و با چه نتیجه‌ای.

بولتن نیوز در چارچوب پرونده «دفاع از ریال»، عملکرد سیاست‌های ارزی را بر پایه ارقام قابل استناد و آثار واقعی آنها بر بازار دنبال خواهد کرد.