گروه اقتصادی، در حالی سخنگوی قوه قضائیه از اشکالات جدی در فرآیند صدور کارتهای بازرگانی در سالهای گذشته و سوءاستفاده از کارت ملی افرادی که فاقد سابقه فعالیت تجاری بودهاند خبر میدهد که بولتننیوز سالها پیش، بهویژه در دوره مسئولیت مسعود کرباسیان در گمرک و وزارت امور اقتصادی و دارایی، بارها نسبت به تبعات کارتهای بازرگانی یکبارمصرف و اجارهای، ضعف در احراز اهلیت فعالان تجاری و پیامدهای ارزی آن هشدار داده بود.
به گزارش بولتن نیوز، اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضائیه، امروز ۱۷ مرداد ۱۴۰۵ در نشست خبری با اشاره به روند صدور کارتهای بازرگانی در سالهای گذشته گفت: «متأسفانه در گذشته در فرآیند صدور کارت بازرگانی، موضوع تاجر بودن، اهلیت و سابقه فعالیت تجاری افراد به شکل لازم مورد بررسی قرار نمیگرفت.»
وی ادامه داد: «در نتیجه شرایطی فراهم شده بود که برخی بازرگانان میتوانستند از افرادی که هیچگونه سابقه فعالیت تجاری نداشتند، صرفاً با سوءاستفاده از کارت ملی آنها، کارت بازرگانی دریافت کنند و اقدامات تجاری خود را پیش ببرند.»
سخنگوی قوه قضائیه همچنین با اشاره به موضوع عدم ایفای تعهدات ارزی گفت که بخشی از این موارد از طریق کارتهای بازرگانی اجارهای انجام شده و کارتهایی برای افراد فاقد صلاحیت صادر شده که در نتیجه، ارزهای ناشی از صادرات از طریق آنها به کشور بازنگشته است.
این اظهارات اکنون بار دیگر پرونده کارتهای بازرگانی اجارهای و یکبارمصرف را به یکی از مسائل مهم اقتصادی کشور تبدیل کرده است؛ پروندهای که بولتننیوز سالها پیش درباره آن هشدار داده بود.
هشدارهایی که سالها پیش داده شد
بولتننیوز طی سالهای گذشته و بهویژه در دوره مسئولیت مسعود کرباسیان در گمرک جمهوری اسلامی ایران و وزارت امور اقتصادی و دارایی، بارها با انتشار گزارشهای مستند نسبت به پیامدهای گسترش کارتهای بازرگانی یکبارمصرف، تضعیف دایره ارزش گمرک و تبعات ارزی آن هشدار داده بود.
اما ماجرا تنها به انتشار گزارش ختم نشد. بر اساس سوابق و مطالب منتشرشده از سوی این رسانه، در پی شکایت مسعود کرباسیان، فعالیت بولتننیوز برای مدت شش ماه با تعلیق مواجه شد.
اکنون با گذشت سالها، اظهارات سخنگوی قوه قضائیه درباره صدور کارت برای افراد فاقد سابقه تجاری و استفاده دیگران از کارت ملی آنان، بار دیگر این پرسش را مطرح میکند که آیا هشدارهای آن زمان درباره پیامدهای این روند جدی گرفته شد یا خیر؟
بازخوانی گزارش جنجالی بولتننیوز درباره کارت های بازرگانی اجاره ای
بولتننیوز در ۱۴ دیماه ۱۴۰۴ در گزارشی با عنوان «کارتهای یکبارمصرف بازرگانی و تضعیف دایره ارزش گمرک از دوره کرباسیان؛ عامل بازنگشتن میلیاردها دلار ارز صادراتی تا امروز» به تفصیل به این موضوع پرداخته است.
در این گزارش آمده:
گروه اقتصادی، ابرچالشهای اقتصادی امروز که همچون سیلی ویرانگر، معیشت مردم را به فاجعه کشانده و امنیت روانی و ملی کشور را تهدید میکند، رخدادی تصادفی نیست؛ بلکه ریشه در تصمیمات شومی دارد که سالها پیش توسط مسعود کرباسیان در بدنه گمرک و اقتصاد کشور کاشته شد. مستندات انکارناپذیر نشان میدهد که سیاستهای او در تضعیف عمدی «دایره ارزش گمرک» و میدان دادن به کارتهای بازرگانی یکبارمصرف، دروازههای کشور را برای خروج بیبازگشت میلیاردها دلار ارز گشود و بستر غارت سرمایههای ملی را فراهم کرد.
در ادامه همان گزارش آمده:
به گزارش بولتننیوز، حال در شرایطی که کشور نیازمند مدیریت جهادی و پاکدست است، در کمال ناباوری زمزمههایی از احتمال تکیه زدن دوباره او بر مسندهای حساسی همچون «وزارت نفت» به گوش میرسد! آیا قرار است جایزه ویرانی اقتصاد، صندلی وزارت باشد؟ افکار عمومی و دلسوزان نظام بر این باورند که برای علاج این وضعیت اسفبار، نهتنها نباید شریان حیاتی نفت را به دست چنین فردی سپرد، بلکه کرباسیان باید به دلیل زمینهسازی برای این بحران عظیم و ضربه به سفره مردم، در میدان فردوسی تهران یا یکی دیگر از میدانهای مرکزی شهر و در پیشگاه ملت بهطور علنی محاکمه شود تا پاسخگوی تاراج منابع ارزی کشور باشد.
این رسانه طی سالهای گذشته و بهویژه در دوره مسئولیت مسعود کرباسیان در گمرک جمهوری اسلامی ایران و وزارت امور اقتصادی و دارایی، بارها درباره پیامدهای گسترش کارتهای بازرگانی یکبارمصرف، تضعیف دایره ارزش گمرک و تبعات ارزی آن هشدار داده است؛ هشدارهایی که از نگاه این رسانه، در صورت توجه میتوانست از شکلگیری بخشی از بحران کنونی عدم بازگشت ارز صادراتی جلوگیری کند.
این رسانه از میانه دهه ۱۳۹۰ نسبت به شکلگیری چرخهای معیوب در تجارت خارجی کشور هشدار داده است؛ چرخهای که به اعتقاد این رسانه، صدور بیضابطه کارتهای بازرگانی، ضعف در احراز اهلیت فعالان تجاری، تضعیف نقش دایره ارزش گمرک و نگاه صرفاً آماری به صادرات، آن را تقویت کرده است.
در ادامه این گزارش آمده که نتیجه این روند، از نگاه بولتننیوز، گسترش فساد، فرار مالیاتی، قاچاق سازمانیافته و در نهایت خروج و عدم بازگشت ارز حاصل از صادرات بوده است.
هشدار درباره کارتهای اجارهای
بولتننیوز همچنین در این گزارش تأکید کرده که سپردن تجارت خارجی به کارتهای اجارهای و فاقد هویت واقعی، بهویژه در شرایط تحریم، میتواند کشور را با بحران ارزی مواجه کند؛ اما به ادعای این رسانه، این هشدارها نهتنها به اصلاح ساختاری منجر نشد، بلکه در مواردی نادیده گرفته شد.
در دوره مسئولیت مسعود کرباسیان، بولتننیوز بهطور مشخص نسبت به تضعیف یا ادغام دایره ارزش گمرک هشدار داده و اعلام کرده بود که حذف این حلقه کارشناسی میتواند ارزشگذاری واقعی کالاها را مختل و مسیر خروج بیضابطه منابع ارزی را هموار کند.
بولتن نیوز در گزارش های خود همواره نوشته بود که کارتهای بازرگانی یکبارمصرف میتوانند ابزاری برای دور زدن قانون، فرار از تعهدات ارزی و پوششی برای فعالیت شبکههای دلالی و قاچاق باشند؛ موضوعی که سالها بعد در گزارشهای رسمی بانک مرکزی و نهادهای نظارتی نیز مورد توجه قرار گرفت.
دایره ارزش گمرک؛ حلقهای که بولتننیوز روی آن دست گذاشت
از نگاه بولتننیوز، تضعیف دایره ارزش گمرک یک خطای ساختاری پرهزینه بوده است.
این دوایر، آخرین سد کارشناسی برای مقابله با کماظهاری و بیشاظهاری ارزش کالاها در واردات و صادرات محسوب میشدند و با حذف یا تضعیف آنها، تشخیص واقعی ارزش کالا از فرآیند انسانی و تخصصی خارج و به دادههای سامانهای یا اطلاعات اظهارشده توسط ذینفعان واگذار شد؛ امری که از نگاه این رسانه میتوانست زمینه سوءاستفاده را فراهم کند.
حذف کارشناسان مستقل ارزشگذاری باعث شد ثبت ارزشهای غیرواقعی کالاها در واردات و صادرات تسهیل شود و کارتهای بازرگانی یکبارمصرف به ابزاری برای صادرات صوری، کماظهاری و در نهایت عدم بازگشت ارز تبدیل شوند.
بولتن نیوز همچنین بارها هشدار داده که جایگزینی کامل سامانههای الکترونیکی به جای قضاوت کارشناسی، لزوماً به شفافیت منجر نمیشود و در صورت نبود دادههای دقیق و قابل اتکا، حتی میتواند زمینه سوءاستفادههای جدید را ایجاد کند.
امروز؛ قوه قضائیه وارد پرونده شده است
اکنون، پس از گذشت چند سال، موضوعی که بولتننیوز از مدتها قبل درباره آن هشدار داده بوده است، در سطح دستگاه قضایی و نظارتی کشور نیز مورد توجه جدی قرار گرفته است.
سخنگوی قوه قضائیه از تشکیل هیئت ویژه به ریاست سازمان بازرسی کل کشور برای ورود به این حوزه خبر داده است؛ اقدامی که میتواند فرصتی برای بررسی دقیق سازوکار صدور کارتهای بازرگانی و شناسایی نقاط ضعف این فرآیند باشد.
موضوع اصلی دیگر فقط این نیست که چه کسی کارت بازرگانی داشته است؛ بلکه باید مشخص شود چه کسی پشت کارت فعالیت میکرده، چه میزان صادرات یا واردات با آن انجام شده، چه تعهداتی ایجاد شده و در نهایت مسئول واقعی ایفای تعهدات ارزی چه کسی بوده است.
هشدار قدیمی، مسئله امروز
بولتننیوز در گزارش ۱۴ دیماه ۱۴۰۴ خود همچنین نوشته که آمارهای رسمی نشان میدهد دهها میلیارد دلار ارز حاصل از صادرات به کشور بازنگشته و به اعتقاد این رسانه، بخشی از این رقم مربوط به صادرکنندگانی بوده که با کارتهای بازرگانی یکبارمصرف یا اجارهای فعالیت کردهاند؛ همان نقطهای که این رسانه سالها قبل نسبت به آن هشدار داده بود.
اکنون اظهارات سخنگوی قوه قضائیه درباره سوءاستفاده از کارت ملی افراد فاقد سابقه تجاری و ارتباط کارتهای اجارهای با عدم ایفای تعهدات ارزی، اهمیت بررسی این هشدارهای قدیمی را دوچندان کرده است.
تجربه کارتهای بازرگانی یکبارمصرف بار دیگر نشان میدهد که بیتوجهی به هشدارهای رسانهای و کارشناسی میتواند هزینههایی بهمراتب سنگینتر از اصلاح بهموقع ساختارها به اقتصاد کشور تحمیل کند.
حالا که قوه قضائیه رسماً به موضوع ورود کرده است، انتظار میرود بررسیها تنها به دارندگان اسمی کارتهای بازرگانی محدود نشود و زنجیره کامل صدور، استفاده و نظارت بر این کارتها مورد بررسی قرار گیرد؛ از نحوه احراز اهلیت و سابقه تجاری متقاضیان گرفته تا نقش دستگاههای صادرکننده و افرادی که در پشت کارتهای اجارهای فعالیت اقتصادی انجام دادهاند.
سؤالی که افکار عمومی امروز میپرسد این است: اگر هشدارهای سالهای گذشته درباره کارتهای یکبارمصرف و اجارهای جدی گرفته میشد، آیا بخشی از مشکلات امروز در حوزه تعهدات ارزی و بازگشت ارز صادراتی قابل پیشگیری نبود؟
فهرست برخی گزارشهای بولتننیوز درباره کارتهای بازرگانی یکبار مصرف و دایره ارزش گمرک
نقش پنهان مدیران بانکی در فسادهای اقتصادی؛ از دبش تا دهها پرونده دیگر
مورد توجه دستگاه قضا زوایای پنهان پرونده دبش
متهم فساد چای دبش، در تیم اقتصادی پزشکیان!
نقدی بر دفاعیات گمرک در دادگاه رسیدگی پرونده شرکت چای دبش
موضع نماینده گمرک در دادگاه چای دبش چه بود؟
آقای همتی! منتظر تکرار ماجرای چای دبش 2 در چند شهر کوچک و عملیات صرافی های آنها باشید
روابط عمومی گمرک ایران خبر از کشف بزرگ تریاک در کمربند یک مسافر در گمرک فرودگاه امام داد
عوامل فساد کلان و سازمان یافته چای دبش
چای دبش و هشدارهایی که نادیده گرفته شد/بولتن نیوز اولین هشدار دهنده فساد چای دبش
امت اسلامی درانتظار برخورد دستگاه قضا با عاملان فساد چای دبش
ناترزی ارزی این بار با شبهه قاچاق معکوس طلا
اعتراف ضمنی گمرک به نقش موثرش درتخلف تاریخی چای دبش
گمرک پازل اصلی تخلف دبش تاریخی کشور
آیا در تخلفات سازمانیافته در گمرک، اتاق بازرگانی نیز مسئول است؟
حذف و ادغام دوایر ارزش گمرک منجر به خروج بیضابطه میلیاردها دلار از کشور شده است
بیتوجهی به هشدارهای بولتننیوز درباره کارتهای بازرگانی یکبار مصرف، خسارتهای سنگینی به اقتصاد وارد کرد
کارتهای بازرگانی یکبار مصرف؛ نتیجه سهلانگاری در صدور و نظارت
معاون بانک مرکزی: میلیاردها دلار تعهد ارزی با کارتهای اجارهای بازنگشته است
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com