گروه اقتصادی محمدباقر قالیباف در توضیح سازوکار بازار ارز میگوید نمیتوان بالا و پایین رفتن نرخ را صرفاً نتیجه یک توییت دانست و وقتی ارز در نرخ بالاتری خریدوفروش میشود، تقاضایی نیز در آن قیمت وجود دارد؛ هرچند خود او تأکید میکند بخشی از این تقاضا ممکن است واقعی نباشد و وارد سفتهبازی شود. بحث «دفاع از ریال» اما یک قدم جلوتر است: وقتی چنین تحلیلی از تریبون رئیس مجلس مطرح میشود، مردم چه پیامی درباره آینده ریال دریافت میکنند و سیاستگذار در مقابل چه دلیلی برای نگهداری پول ملی به آنها ارائه میدهد؟
یک مثال اقتصادی؛ اما با یک حلقه مفقوده
به گزارش بولتن نیوز رئیس مجلس برای توضیح موضوع مثال میزند که اگر ارز در یک جا ۶۰ هزار تومان اعلام شود اما در بازار ۹۰ هزار تومان معامله شود، طبیعی است دارنده ارز ترجیح دهد آن را با قیمت بالاتر معاوضه کند.
اصل رفتار فروشنده قابل فهم است.
اما این تمام ماجرا نیست.
سؤال اساسی این است:
آن نرخ بالاتر با معامله چند دلار ساخته شده است؟
صد دلار؟
یک میلیون دلار؟
صد میلیون دلار؟
و مهمتر:
خریدار آن ارز چه کسی است و چرا میخرد؟
برای واردات؟
مسافرت؟
حفظ ارزش دارایی؟
خروج سرمایه؟
یا سفتهبازی؟
بدون پاسخ به این پرسشها، صرف انجام معامله در یک قیمت، برای تبدیل آن قیمت به «مرجع ارزش ریال» کفایت نمیکند.
خطر از جایی آغاز میشود که مردم هم همین منطق را دنبال کنند
اینجا مسئله حساستر میشود.
اگر مردم به این جمعبندی برسند که هرکس زودتر ریال خود را به دلار، طلا یا دارایی دیگری تبدیل کند، ارزش داراییاش را بهتر حفظ میکند، چه اتفاقی میافتد؟
بیشتر بخوانید
اصل ماجرا کشف شد؛ بانیان تضعیف پول ملی را در زنجیره میلیارددلاری ارز جستوجو کنید
بانک مرکزی، ناظران و صادرکنندگان بزرگ؛ سهم شما در تضعیف ریال چه بوده است؟
نسخه اژهای برای بستن گلوگاههای اقتصادی؛ «حفره را پیدا کنید و برای همیشه ببندید»
کودتای اقتصادی از کجا آغاز شد؟ / نفت و گاز مردم چگونه دلاری شد و ریال زیر چرخ آن ماند؟
آقای پزشکیان، مسیر درست است؛ حالا بانک مرکزی بگوید چقدر از نیاز ایران به دلار کم میشود؟
آقای پزشکیان؛ همکاری عملیاتی بریکس را از بازار ارز ایران شروع کنید
پشت کنایه پوتین به G7 چه فرصتی برای بازار ارز ایران پنهان است؟
از کاهش وابستگی به دلار تا هدایت سرمایههای خرد به تولید؛ مقاومت اقتصادی فقط مأموریت دولت نیست
سه مطالبه ایران از بریکس؛ پزشکیان از ائتلاف سیاسی، خروجی عملی خواست
از سه شرط ایران برای حمایت از بریکس تا اعتراض سران به چند پارگی نظم جهانی
لیلاز: با جنگ یا بیجنگ، تورم ساختاری ایران بدون اصلاح نظام بانکی باقی میماند
بریکس بر حفظ جریان تجارت و انرژی توافق کرد؛ بانک مرکزی سهم ایران را عملیاتی کند
دلار فعلاً در ایستگاه انتظار؛ بانک مرکزی این فرصت را از دست ندهد
بریکس از حرف عبور میکند؛ بانک مرکزی بگوید سهم ایران از تجارت بدون دلار چقدر است؟
تقاضای جدید ایجاد میشود.
تقاضای جدید قیمت را بالاتر میبرد.
قیمت بالاتر افراد بیشتری را نگران میکند.
و نگرانی بیشتر میتواند تقاضای بیشتری تولید کند.
این همان حلقهای است که سیاستگذار باید قبل از شکلگیری یا تشدید آن بشکند.
نمیتوان اثر فشار خارجی و تحولات سیاسی را نادیده گرفت؛ اما در داخل نیز نباید با پیامهای ناقص، ناخواسته به انتظارات افزایشی خوراک داد.
خود قالیباف یک نکته مهم را میگوید؛ «بخشی از تقاضا واقعی نیست»
اتفاقاً رئیس مجلس در همین سخنان تصریح میکند که بخشی از تقاضای موجود میتواند وارد سفتهبازی شده باشد.
بسیار خوب.
پس سؤال «دفاع از ریال» دقیقتر میشود:
اگر بخشی از تقاضا سفتهبازانه است، چرا باید نرخ حاصل از آن بدون سنجش حجم و عمق بازار، به مرجع ذهنی قیمت برای کل اقتصاد ایران تبدیل شود؟
این همان جایی است که دیگر نمیتوان فقط گفت «عرضه و تقاضاست».
باید پرسید:
کدام عرضه؟ کدام تقاضا؟ با چه حجمی؟
آقای قالیباف؛ شما رئیس مجلس هستید، این عددها را مطالبه کنید
اتفاقاً رئیس مجلس ابزار مهمی در اختیار دارد.
به جای آنکه بحث در سطح نظری باقی بماند، مجلس از بانک مرکزی بخواهد جدول را روی میز بگذارد:
حجم روزانه معاملات بازار رسمی ارز چقدر است؟
حجم برآوردی معاملات بازار غیررسمی چقدر است؟
حجم معاملات مؤثر درهم چقدر است؟
تتر چه سهمی در انتقال سیگنال قیمت دارد؟
چه میزان از تقاضای ارز تجاری و مصرفی است؟
و بانک مرکزی چه برآوردی از تقاضای احتیاطی، سرمایهای و سفتهبازانه دارد؟
بعد درباره قیمت حرف بزنیم.
قیمت بدون حجم، نصف حقیقت است
این همان مطالبهای است که «دفاع از ریال» طی روزهای اخیر مطرح کرده است.
اگر امروز گفته میشود دلار در یک نرخ مشخص معامله شده، ما اصل معامله را انکار نمیکنیم.
اما میپرسیم:
چند دلار؟
اگر یک بازار کمعمق بتواند نرخ خود را به میلیونها قرارداد، کالا و تصمیم اقتصادی تحمیل کند، مشکل فقط گران شدن دلار نیست.
مشکل، مرجعیت قیمت است.
کشوری با دهها میلیارد دلار تجارت خارجی نباید اجازه دهد بدون شفافیت درباره حجم معاملات، یک نرخ غیرشفاف به آسانی تبدیل به معیار ذهنی ارزش پول ملی شود.
تناقضی که مجلس باید حل کند
از یک طرف گفته میشود بخشی از تقاضای ارز سفتهبازانه است.
از طرف دیگر نرخ حاصل از همان بازار به عنوان نتیجه طبیعی عرضه و تقاضا توضیح داده میشود.
پس مجلس باید مشخص کند:
آیا این بازار آنقدر عمیق، شفاف و قابل اتکاست که نرخ آن بتواند مرجع اقتصاد ایران باشد یا خیر؟
اگر پاسخ مثبت است، حجم معاملات و ساختار بازار منتشر شود.
اگر پاسخ منفی است، چرا سیاستگذار اجازه داده نرخ چنین بازاری به مرجع انتظارات جامعه تبدیل شود؟
جالب آنکه مجلس پیشتر «قانون مالیات بر سوداگری و سفتهبازی» را تصویب و رئیس مجلس آن را برای اجرا ابلاغ کرده است؛ قانونی که هدف اعلامی آن مقابله با درآمدهای حاصل از فعالیتهای غیرمولد و سوداگری بوده است. بنابراین خود مجلس نیز اصل مسئله سوداگری را به رسمیت شناخته است.
دفاع از ریال فقط کار بانک مرکزی نیست
ما از بانک مرکزی میپرسیم چرا مرجعیت قیمت را واگذار کرده است.
از دولت میپرسیم چرا مردم باید برای حفظ قدرت خریدشان میان ریال، طلا و ارز سرگردان باشند.
اما از مجلس نیز باید پرسید:
نظارت شما بر معماری بازار ارز کجاست؟
اگر قانون ایراد دارد، اصلاح کنید.
اگر اجرا ایراد دارد، مسئول اجرا را پاسخگو کنید.
اگر سفتهبازی مسئله است، حجم و منشأ آن را مشخص کنید.
و اگر نرخ بازار آزاد را معتبر میدانید، دادههای معاملاتی پشت آن را مطالبه کنید.
حرف آخر «دفاع از ریال»
آقای قالیباف؛ مسئله فقط این نیست که چرا یک نفر دلار ۹۰ هزار تومانی را به ۶۰ هزار تومان نمیفروشد.
سؤال مهمتر این است:
چرا صاحب ریال باید احساس کند فردا برای خرید همان دلار باید ریال بیشتری بدهد؟
اگر پاسخ این سؤال داده نشود، مسئله فقط یک معامله ارزی نیست.
مسئله اعتماد به پول ملی است.
مردم باید برای نگهداری ریال دلیل داشته باشند؛ ثبات، قدرت خرید، امکان پیشبینی و اعتماد به سیاستگذار.
و این اعتماد با سخنرانی ساخته نمیشود؛ با سیاست درست و داده شفاف ساخته میشود.
بنابراین «دفاع از ریال» از رئیس مجلس یک مطالبه روشن دارد:
آقای قالیباف؛ حالا که از تقاضا و سفتهبازی سخن گفتهاید، حجم را هم از بانک مرکزی بخواهید.
قیمت را میبینیم؛
حالا بازار پشت قیمت را به مردم نشان دهید.
شما می توانید مطالب و تصاویر خود را به آدرس زیر ارسال فرمایید.
bultannews@gmail.com